รู้จัก JA (สหกรณ์การเกษตรญี่ปุ่น) และแนวโน้มในการปฏิรูป

ห่างหายการอ่านอะไรเทือกๆนี้ไปนาน พักนี้มีประเด็นการเกษตรน่าสนใจเลยกลับไปลองหาอะไรอ่านดู
เอกสารทั้งหมดเขียนโดย Yamashita Kazuhito ซึ่งสนับสนุนการปฏิรูป JA (อ่านดูก็เห็นได้ไม่ยาก สับเละขนาดนี้)

เอกสารอ้างอิง
1. Yamashita Kazuhito. Understanding Japanese Agricultural Cooperatives.
http://www.nippon.com/en/currents/d00082/
2013.07.30

2. Yamashita Kazuhito. The Agricultural Cooperatives and Farming Reform in Japan (1).
http://www.tokyofoundation.org/en/articles/2008/the-agricultural-cooperatives-and-farming-reform-in-japan-1
2009.01.14

3. Yamashita Kazuhito. The Agricultural Cooperatives and Farming Reform in Japan (2)
http://www.tokyofoundation.org/en/articles/2008/the-agricultural-cooperatives-and-farming-reform-in-japan-2
2009.02.25

JA (Japan Agricultural Cooperatives group) เรียกได้ง่ายๆว่าเป็นสหกรณ์การเกษตรของญี่ปุ่น JA ถูกก่อตั้งโดยญี่ปุ่นตั้งแต่ช่วงก่อนสงครามโลก จุดมุ่งหมายเบื้องต้นคือสนับสนุนทุน วัตถุดิบ เครื่องจักรและอุปกรณ์การเกษตรต่างๆให้กับเกษตรกร ถัดจากยุคสงครามโลกมาเป็นช่วงอาหารขาดแคลน JA ก็มีบทบาทสำคัญในฐานะผู้กระจายผลผลิตทางการเกษตรให้กับรัฐบาล

JA มีบริการทุกอย่างให้เกษตรกร ตั้งแต่เรื่องเกี่ยวกับการเกษตร ไปจนเรื่องการเงิน ดังนั้น JA จึงมีลักษณะคล้ายๆเป็นสหกรณ์ออมทรัพย์ในตัวด้วย เนื่องจากสมาชิกของ JA คือเกษตรกรรายย่อย(เกือบ)ทั้งประเทศ JA จึงมีอำนาจต่อรองสูงมาก และพยายามล็อบบี้รัฐบาลเรื่องนโยบายต่างๆให้เอื้อกับเหล่าเกษตรกรรายย่อยทั้งหลาย (ก็ตามธรรมดาของระบบโหวต)

ในอดีต JA ทำกำไรได้ดีในธุรกิจเกษตรเนื่องจากรัฐบาลมีมาตรการต่างๆในการอุดหนุนราคาสินค้าเกษตร (และกีดกันการนำเข้าสินค้าเกษตรจากภายนอก) รวมถึงวางแผนการผลิต จำกัดโควต้าการผลิต แต่เมื่อเวลาผ่านไป กฎเกณฑ์ต่างๆเริ่มผ่อนคลาย จำนวนเกษตรกรอาชีพก็ลดลงเรื่อยๆ และส่วนมากเป็นผู้สูงอายุ คนหนุ่มสาวเริ่มมีอาชีพหลักอย่างอื่นแล้วทำเกษตรเป็นอาชีพเสริม สมาชิกส่วนใหญ่ของ JA กลับกลายเป็นเกษตรกร part time และแนวโน้มการใช้พื้นที่ทำการเกษตรก็ลดลง มีการขายที่ดินการเกษตรไปทำประโยชน์อย่างอื่น (เช่นทำที่อยู่อาศัย) ปัญหาหนึ่งที่เกิดขึ้นคือการผลิตไม่ค่อยจะมีประสิทธิภาพนัก

ในช่วงหลัง JA ขาดทุนในธุรกิจการเกษตร แต่ JA มีธุรกิจการเงินอยู่ด้วย และกำไรจากธุรกิจการเงินก็เอามาโปะการขาดทุนจากภาคเกษตรได้ JA จึงยังอยู่มาได้เรื่อยๆ แต่วิกฤติการเงินในช่วงที่ผ่านมาก็ทำให้ธุรกิจการเงินของ JA มีปัญหา กำไรเริ่มจะไม่พอโปะ

กลับมาที่ธุรกิจการเกษตร จากที่เคยขายสินค้าเกษตรในราคาแพงได้ ก็มี TPP (ความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจเอชีย-แปซิฟิก)  เข้ามาคุกคาม TPP จะให้ยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าเกษตร ซึ่งจะส่งผลกระทบโดยตรงกับราคาสินค้าเกษตรในประเทศ (ที่แพงกว่านำเข้า) JA พยายามล็อบบี้ให้รัฐบาลเก็บกำแพงภาษีนำเข้าเอาไว้ แต่ประเทศอื่นๆย่อมไม่ยอม และหากญี่ปุ่นไม่เข้าร่วม TPP แม้จะยังรักษาราคาสินค้าเกษตรในประเทศไว้ได้ ธุรกิจรายย่อยอื่นๆที่อาจจะได้ประโยชน์ในการส่งออกเนื่องจากข้อตกลงยกเลิกกำแพงภาษีนี้ก็อาจจะเสียประโยชน์แทน ถ้าญี่ปุ่นตกลงเข้าร่วม TPP ธุรกิจของ JA ก็จะสะเทือนมากแน่ๆ

ปัจจุบันอำนาจต่อรองของ JA ก็ลดลงไปมาก รัฐบาลเลยพยายามจะปฏิรูป JA อีกครั้ง

------------------------------------------------
(ยังไม่ได้อ่านต่อว่าแล้วจะทำยังไง...)

ความเห็น
ทีแรกหารายละเอียดเกี่ยวกับ JA อ่าน กะว่าสหกรณ์การเกษตรน่าจะเป็นทางออกที่ดีในการดันราคาสินค้าเกษตรขึ้น แต่กลับกลายเป็นไปเห็นว่าที่จริงสินค้าเกษตรจะราคาสูงได้ต้องมีการแทรกแซงจากภาครัฐ... ซะงั้น

บทบาทหลักของ JA ในด้านสนับสนุนการเกษตร เป็นทั้งแหล่งทุน จัดซื้อเครื่องมืออุปกรณ์ ปุ๋ย ให้ความรู้ หาตลาด จัดจำหน่าย ก็ทำได้ดีนะ แต่ในสภาพที่คนทำเกษตรน้อยลงเรื่อยๆ การบริหารจัดการให้คุ้มทุนก็ยากขึ้น ทางรัฐบาลทำท่าจะไปสนับสนุนการเกษตรขนาดใหญ่มากขึ้น เพื่อประสิทธิภาพที่ดีกว่า แต่ JA ซึ่งสมาชิกส่วนมากเป็นเกษตรกรรายย่อยก็ต้องปรับตัว ถ้าไม่คุ้มจริงๆก็ต้องเลิก แต่ที่เห็นจากสมาชิกส่วนใหญ่เป็นเกษตรกร part-time (ที่รายได้หลักไม่ได้มาจากการเกษตร) การเลิกทำเกษตรก็ไม่น่าจะเป็นปัญหามากนัก และรัฐบาลก็ไปเจาะจงสนับสนุนเฉพาะเกษตรกรอาชีพแทน

ทริปรถไฟเช้าไปเย็นกลับ - น้ำตกไทรโยคน้อย

ไม่ได้เที่ยวด้วยรถไฟมานาน (หลังจากส่งท้ายชุดใหญ่ที่คิวชู) นึกครึ้มเลยชวนน้องอีกคนไปด้วยกัน

เผื่อใครยังไม่รู้ การรถไฟจัดขบวนรถไฟท่องเที่ยวมานานหลายปีแล้ว มีหลายเส้นทาง
http://www.railway.co.th/home/srt/passenger/bogietour.asp

เตรียมตัว
ทริปนี้เลือกไปสะพานข้ามแม่น้ำแควกับน้ำตกไทรโยคน้อย เส้นทางเดิมที่เคยไปเมื่อสามปีก่อน ครั้งนั้นจองตั๋วช้าไป (จองกลางคืนจะไปเช้า..) เลยต้องเปลี่ยนแผนเป็นขึ้นบขส. ทริปนี้จองเร็วขึ้นหน่อย จองเช้า ไปเช้ารุ่งขึ้น ตั๋วว่างเยอะแยะ แต่ถ้าช่วงเทศกาลมากๆก็อาจจะเต็มก็ได้
รถพัดลม ผู้ใหญ่ 120 บาท ราคาเหมา ไป-กลับ

การจองตั๋ว โทรจองล่วงหน้าได้ ไม่น้อยกว่า 6 วัน ที่เบอร์สายด่วนการรถไฟ 1690 แต่ถ้าหลังจากนั้น จองได้ตามสถานีใหญ่ๆ ทุกที่ออกตั๋วได้

รายละเอียดทริปบอกว่า มีรถแอร์กับพัดลม ตอนจองเจ้าหน้าที่บอกว่ามีแต่พัดลมเหลือ แต่พอไปจริงๆ ก็ไม่เห็นพ่วงตู้แอร์ซักตู้นี่หว่า (คุณหลอกดาวววว) อาจจะพ่วงตู้แอร์แค่บางช่วงเทศกาลละมั้ง

รถไฟออกจากหัวลำโพงหกโมงครึ่ง เท่าที่ฟังมา ตอนออกจากสถานีต้นทางจะไม่ค่อยเลทนะคะ ใครไปขึ้นต้นทางระวังตกรถด้วย แต่มันจะค่อยๆ เสียเวลา ... ตามระยะทางที่ผ่านไป

ในกรุงเทพฯ ออกจากหัวลำโพง (สถานีกรุงเทพ) แล้ว แวะจอดที่สามเสน บางซื่อ .. แล้วจำไม่ได้ละว่าแวะที่ไหนอีก ตอนนี้บางซื่อมีรถใต้ดินแล้ว ขึ้นบางซื่อก็สะดวกดี รถออกจากบางซื่อ 6.50 แต่เห็นว่ารถใต้ดินเที่ยวแรกมันหกโมงเช้า จะมาทันหรือเปล่าไม่รู้เหมือนกัน

แต่จริงๆแล้วถ้าเป็นสายเหนือหรืออีสาน ยังมีอีกหลายสถานี บางเขน หลักสี่ ดอนเมือง .. ไล่ตามเส้นโฮปเวล - -".. ให้เลือกขึ้นได้ตามความใกล้บ้าน

ออกเดินทาง

จากบางซื่อ รถไฟก็เลี้ยวไปบางซ่อน ข้ามสะพานพระรามหก เผื่อใครจะอยากดูวิวแม่น้ำเจ้าพระยาก็ ผ่านไร่นา (กทม.ก็ยังมีทุ่งนานะ) เห็นร่องรอยน้ำท่วมอยู่บ้างรายทาง เหมือนทางรถไฟจะทำใหม่เป็นสี่ราง สถานีก็ใหม่ไฮโซ (เช่นตลิ่งชัน หรูเวอร์ ยังกะ airport link มีบันไดเลื่อนด้วย)

มุ่งตรงไปนครปฐม รถจอดที่สถานีศาลายา เลยเพิ่งเห็นว่า แคมปัสของมหิดลนี่ใหญ่โตมาก ถ้ามีรถไฟวิ่งเยอะๆ การมาศาลายานี่ไม่ยากเลย ชั่วโมงเดียวก็ถึง ถัดมหิดลไปหน่อยก็ศิลปากร แถวนี้มีแต่มหาลัยใหญ่ๆ

รถถึงนครปฐม เจ้าหน้าที่บอกว่า ให้เวลา 40 นาที ระยะทางเดินไปพระปฐมเจดีย์ "ไป-กลับ สองกิโล" นะครับ แต่มีลุงสามล้อถีบมารอรับคนอยู่หน้าสถานีรถไฟเพียบ ใครเดินไม่ไหวก็นั่งสามล้อก็ได้ ลุงคิด "สามสิบบาทต่อเที่ยว" จริงๆแล้ว ทางไปมันเป็นทางราบ เดินเที่ยวเดียวไม่น่าเกินสิบห้านาทีด้วยซ้ำ (1 นาที เดินได้ 80 เมตร ตามมาตรฐานญี่ปุ่น)

แต่การนั่งรถถีบมีข้อดีตรงทียังไงก็เร็วกว่าเดิน เราจะไปถึงองค์พระได้ก่อนชาวบ้านเขา คนยังไม่เยอะ จะรีบเข้าไปไหว้พระก็จะได้ทางสะดวกๆ มีเวลาเดินวนรอบๆชมนกชมไม้ไปด้วย แวะซื้อข้าวหลามตามทางเป็นเสบียงก็ยังได้ (ลุงรถถีบแกก็แวะให้ได้นะ)

จากนครปฐม รถไฟก็ซิ่งแหลกเหมือนเดิม จอดหลีกบ้างอะไรบ้างมาตามทางจนถึงชุมทางหนองปลาดุก จริงๆแล้ว ตอนออกจากหัวลำโพงมา ขบวนนี้มีทั้งตู้ที่จะไปน้ำตก กับตู้ที่จะไปหัวหิน (ซึ่งเห็นละว่ามีตู้แอร์...ชิส์) ที่หนองปลาดุกเขาตัดตู้แยกขบวนกัน เลยได้เห็นว่ารถไฟไทยนี่ตัดขบวนกันง่ายมาก ใช้มือคนนี่แหละ .. แต่คุ้นๆว่าที่ญี่ปุ่นเหมือนกดปุ่มอะไรซักอย่างเอา (อัตโนมัติ) ไม่มีใครเดินลงไปในรางตัดขบวนนะ

แล้วเราก็ซิ่งกันต่อไป หยุดบ้างอะไรบ้างตามความจำเป็นในการหลีกไปจนถึงสะพานข้ามแม่น้ำแคว ระหว่างทางก็ยังเป็นทุ่งนา ไร่ข้าวโพด ไร่มันสำปะหลัง แปลงผัก สวนกล้วย ... ไปเรื่อยๆ สิ่งที่น่าสนใจคือ ช่วงนี้ดอกคูนกำลังบาน มีพี่คนนึงเคยบอกว่า ไทยน่าจะปลูกคูนแบบจริงๆจังๆ เพื่อโปรโมทการท่องเที่ยวตามฤดู เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง ดอกคูนสีเหลืองย้อยลงมาเป็นพวง ถ้าปลูกเรียงกันยาวๆซักร้อยต้นรับรองนักท่องเที่ยวตรึม อีกต้นที่น่าสนใจคือหางนกยูง เพราะดอกสีส้มแดงนี่มันเด่นสะใจมาก ต้นใหญ่ ให้ร่มเงาดีด้วย

ถึงสะพานข้ามแม่น้ำแควค่อนข้างตรงเวลาทีเดียว ตอนนี้แดดร้อนแล้ว เดินลงจากรถก็สุกพอดี เดินๆไปได้หน่อยก็กลับมาหาร่มไม้นั่งพักดีกว่า จากนั้นก็รถไฟออก ข้ามสะพาน มุ่งหน้าไปน้ำตก คนรอถ่ายรูปตามทางเพียบ (ตามปกติ)

ตรงช่วงโค้งริมหน้าผา ก่อนเข้าโค้งมีรีสอร์ทไปเปิด มีกิจกรรมผจญภัย กะว่าถ้ามาคราวหน้าจะลงเล่นแค่ตรงนี้แหละ ไม่ข้ามไปถึงน้ำตกละ (มีในแพลนของรถไฟให้เลือกเหมือนกัน)

นั่งเอียงๆหลบแดดบ้าง หลับๆตื่นๆบ้างตามทางไปเรื่อยจนถึงน้ำตก หิวมาก เลยจัดส้มตำไก่ย่างไปเต็มมื้อ มีหลายร้านแถวน้ำตก แต่ไม่ได้ิชมเหมือนกัน ถ้านั่งกินที่ร้านแถวน้ำตกก็ดีมั้ง มันเย็นดี ราคาก็คงแพงตามประสาสถานที่ท่องเที่ยว แต่ไม่ได้ขูดรีดขนาดนั้น ถ้าเดินลงมาจากน้ำตก ข้ามถนนไปอีกฝั่งจะมีเซเว่น ตุนอาหารได้ตามสะดวก เซเว่นขายราคาปกติ

ที่น้ำตกมีคนเล่นน้ำเยอะเหมือนกัน หลายคนเตรียมชุดมาเปลี่ยน แต่น้ำมันขุ่นๆยังไงก็ไม่รู้ เลยไม่ได้เล่น (ก็ไม่ได้คิดจะเล่นแต่แรกแหละ) มีเส้นทาง hiking เล็กๆ ขึ้นไปดูตาน้ำได้ เวลามีพอ แต่มันร้อนและเหนียวตัวมาก ไม่อยากทำอะไรทั้งนั้น เลยปักหลักอยู่เพิงร้านอาหารไปจนถึงเวลากลับ

เซเว่นมีเหล้าเบียร์ขาย แต่ "ห้าม" นำเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เข้าไปกินบริเวณน้ำตก แต่ไม่รู้ว่าถ้าหิ้วขึ้นรถไฟไปจะได้ไหม ตอนอยู่ญี่ปุ่นเห็นคนจิบเบียร์ชมวิวริมหน้าต่างบนรถไฟเป็นเรื่องปกติน่ะนะ

ถึงเวลาออก รถก็ยังซิ่ง.. เหมือนเดิม แต่คราวนี้พี่คนขับเปลี่ยนคนหรือไงไม่ทราบ พี่แกบีบแตรยาวแทบจะตลอดทาง ก็พอเข้าใจนะว่าถ้าไม่บีบ ไอ้รถเล็กทั้งหลายที่จะตัดทางรถไฟอาจจะไม่ยอมหยุด แต่ทำไมขามามันแทบไม่ได้บีบ (ไม่ได้ยิน) เลยหว่า

ขากลับเสียเวลารอหลีกสองรอบแบบนานๆ ทำให้ขากลับเลทมากกว่าขามาพอควร ไม่รู้เมื่อไหร่จะมีรางคู่ทั่วประเทศ (สามปีก่อนก็บ่นแบบนี้) ถึงกาญจนบุรี เขาจอดให้ไปสุสานทหารพันธมิตร (จริงๆมันจอดเพราะรอหลีกตามตารางมากกว่า) มีสองแถวมาจอดรอรับถึงที่ ไป-กลับคนละสิบบาท แต่จริงๆ ระยะทางแทบไม่ต่างกับตรงพระปฐมเจดีย์ เดินเอาก็ได้

แล้วก็ไปเจอกับขบวนหัวหินที่หนองปลาดุกเช่นเคย เชื่อมขบวนกันอีกรอบ ก่อนเข้ากรุง ขากลับรถจอดให้ที่นครปฐม ศาลายา บางบำหรุ (ไม่จอดตลิ่งชันนะ) บางซ่อน (แต่เปลี่ยวมาก ขอบอก) บางซื่อ สามเสน หัวลำโพง

เบ็ดเสร็จขากลับรถเลทไปเกือบๆชั่วโมง ถือว่ารับได้สำหรับรถไฟไทย ..

ข้อควรรู้
- ที่กาญจน์ ตู้ไปรษณีย์อยู่ตรงหน้าสถานีรถไฟ ดังนั้น ถ้าคิดจะหยอดตู้เอง ควรบอกสองแถวให้จอด ไม่ก็ไม่ต้องขึ้นสองแถว ส่วนไปรษณีย์อยู่ไหนไม่รู้ แต่ถึงรู้ เย็นๆเสาร์อาทิตย์แบบนี้มันก็ไม่เปิดหรอก ไม่ต้องหา ถ้าจะส่งโปสการ์ด "ต้อง" เตรียมแสตมป์ไปด้วย
- ของฝาก ควรซื้อตั้งแต่ตอนอยู่แถวน้ำตก แถวสถานีรถไฟแทบไม่อะไรเท่าไหร่ บนรถไฟมีของฝากขายแต่เป็นของกิน (หม้อแกงเมืองเพชร ลูกตาล ขนมหวาน ฯลฯ ท่าทางจะขนมาจากขบวนหัวหิน)
- วุ้นเส้นท่าเรือไม่มีขายที่สถานีรถไฟ :S
- อาหารการกิน ข้าวกล่องบนรถไฟขาย 25 บาท มีทั้งขาไปและขากลับ น้ำขวด 10 บาท ตามสถานีที่มีของขาย ราคาบวกไปตามปกติ (โออิชิ 25 มาม่าคัพพร้อมน้ำร้อน 20)

- ห้องน้ำทุกที่เสียเงิน 3-5 บาท ที่น้ำตกมีที่ให้อาบน้ำด้วย 10 บาท

ทริปหน้า

น้องที่ไปด้วยบอกว่าขอรถแอร์เถอะพี่ ร้อนๆแล้วมันเที่ยวไม่สนุก ก็เลยอาจจะเป็นหัวหิน แต่เมื่อไหร่นี่คงตามอารมณ์คนไป ^^"...

เรียนภาษาญี่ปุ่นจากโคนัน - คำศัพท์

จะดูการ์ตูนให้รู้เรื่องก็คงต้องรู้ศัพท์ในเรื่องไว้บ้างพอสมควร เวลาดูถึงจะพอเดาเรื่องราวได้
เนื่องจากโคนันเป็นการ์ตูนสืบสวน ศัพท์ต่างๆในเรื่องจึงมักจะเกี่ยวกับคดีต่างๆ ซึ่งปกติคงไม่ได้ใช้กัน แต่ถ้าไม่รู้จักศัพท์เลย ก็อาจจะดูไม่รู้เรื่อง

entry นี้รวบรวมศัพท์เท่าที่นึกออกเอาไว้ สำหรับคนที่อยากจะดูโคนันเป็นภาษาญี่ปุ่น แต่รอ sub ไม่ไหว หรืออ่าน sub ไม่ออก (youtube อัพตอนใหม่ทุกอาทิตย์ โคนันฉายเสาร์หกโมงเย็นเวลาญี่ปุ่น สายๆเย็นๆวันอาทิตย์ที่ไทยก็น่าจะมีคน upload แล้ว)

รอบๆตัวโคนัน
博士　はかせ ดอกเตอร์
黒の組織　くろのそしき องค์กรสีดำ
黒ずくめの男・女　くろずくめのおとこ・おんな ชาย/หญิงใส่สีดำทั้งหมด

APTX4869　アパトキシン　よん　はち　ろく　きゅう
4869 = シャーロク　（し　や　ろ　く）เชอร์ล็อค

腕時計型麻酔銃 うでどけいがたますいじゅう ปืน ยาชา (ใน)รูป นาฬิกา ข้อมือ
犯人追跡めがね はんにんついせきめがね แว่น ติดตาม คนร้าย
蝶ネクタイ型変声機 ちょうねくたいがたへんせいき เครื่อง เปลี่ยนเสียง (ใน)รูป หูกระต่าย
หูกระต่าย = เนคไทรูปผีเสื้อ
ボタン型スピーカー　ぼたんがたすぴーかー ลำโพงรูปกระดุม
キック力増強シューズ　きっくりょくぞうきょうしゅーず รองเท้า เพิ่มแรง เตะ
伸縮サスペンダー　しんしゅくさすぺんだー สายเอี๊ยม ยืดหยุ่น
伸びる　のびる ยืด
縮む　ちぢむ หด
探偵団バッジ　たんていだんばっじ เข็ม กลุ่มนักสืบ
少年探偵団　しょうねんたんていだん กลุ่ม นักสืบ เด็ก(น้อย)
ターボエンジン付スケボ　たーぼえんじんつきすけぼ สเก็ตบอร์ด ติด เครื่องยนต์เทอร์โบ
どこでもボール射出ベルト　どこでもぼーるしゃしゅつべると เข็มขัด ยิง ลูกบอล ที่ไหนก็ได้
射る　いる ยิง

発信機 はっしんき เครื่องส่งสัญญาณ
盗聴器 とうちょうき เครื่องดักฟัง (เครื่องขโมยฟัง)

คดี
事件　じけん คดี
事故　じこ อุบัติเหตุ

殺す　ころす ฆ่า(คน)
殺意　さつい เจตนา(ในการ)ฆ่า
殺人犯　さつじんはん ฆาตกร

殺害　さつがい ฆาตกรรม (กริยาการฆ่า)

殺害された ถูกฆ่า
殺し屋　ころしや นักฆ่า
自殺　じさつ ฆ่าตัวตาย
他殺　たさつ ถูกฆ่า
射殺　しゃさつ ยิงตาย
毒殺　どくさつ วางยาตาย
絞殺　こうさつ รัดคอตาย
刺殺　しさつ แทงตาย
撲殺　ぼくさつ (ทุบ)ตีตาย

死亡　しぼう การตาย
死亡推定時刻 しぼうすいていじこく เวลาตายโดยประมาณ
死因　しいん สาเหตุการตาย
病死　びょうし ป่วยตาย
事故死　じこし ตายจากอุบัติเหตุ
溺死　できし จมน้ำตาย
即死　そくし ตายทันที
殉職　じゅんしょく ตายในหน้าที่
死体　したい ศพ

被害者　ひがいしゃ เหยื่อ
容疑者　ようぎしゃ ผู้ต้องสงสัย
被疑者　ひぎしゃ ผู้ต้องหา
共犯者　きょうはんしゃ ผู้สมรู้ร่วมคิด
人質　ひとじち ตัวประกัน
重要参考人　じゅうようさんこうにん พยานปากเอก (พยานคนสำคัญ)

目撃者　もくげきしゃ (พยาน)ผู้เห็นเหตุการณ์

犯罪　はんざい อาชญากรรม (ความผิด)
犯人　はんにん คนร้าย อาชญากร
犯行　はんこう อาชญากรรม (เหตุการณ์)
犯行現場　はんこうげんば ที่เกิดเหตุ
犯行時刻　はんこうじこく เวลาเกิดเหตุ
強盗　ごうとう ปล้น
誘拐　ゆうかい ลักพาตัว
殺人　さつじん ฆาตกรรม (เหตุการณ์)

殺人事件 คดีฆาตกรรม
放火　ほうか วางเพลิง
轢き逃げ　ひきにげ ชนแล้วหนี
浮気　うわき นอกใจ

警視庁　けいしちょう สำนักงานตำรวจนครบาล
警察官　けいさつかん เจ้าหน้าที่ตำรวจ
刑事　けいじ ผู้หมวดสืบสวน
警部　けいぶ สารวัตรสืบสวน
検事　けんじ อัยการ
弁護士　べんごし ทนาย
法廷　ほうてい ศาล (ห้องพิจารณาคดี)

刑務所　けいむしょ เรือนจำ คุก

捜査　そうさ สืบสวน
取調べる　とりしらべる สอบสวน
事情聴取　じじょうちょうしゅ สอบ/ให้ปากคำ
自首　じしゅ มอบตัว
証拠　しょうこ หลักฐาน

証拠隠滅　しょうこいんめつ ทำลายหลักฐาน
アリバイ　พยาน
鑑識　かんしき พิสูจน์หลักฐาน/นิติวิทยาศาสตร์
動機　どうき แรงจูงใจ
トリック　ทริค
罠　わな กับดัก
心理　しんり จิตวิทยา
暗号　あんごう รหัส
尾行　びこう (สะกดรอย)ตาม
監禁　かんきん　กักขัง
推理　すいり　สันนิษฐาน
判断　はんだん ตัดสิน

傷　きず บาดแผล
染み　しみ คราบ
血痕　けっこん รอยเลือด
痕跡　こんせき ร่องรอย
足跡　あしあと รอยเท้า
指紋　しもん ลายนิ้วมือ
失血　しっけつ เลือดออก
出血　しゅっけつ ตกเลือด

銃　じゅう ปืน
拳銃　けんじゅう ปืนพก
銃声　じゅうせい　เสียงปืน
爆弾　ばくだん ระเบิด
爆発　ばくはつ การระเบิด
解体　かいたい แก้(กู้ระเบิด)
睡眠薬　すいみんやく ยานอนหลับ
硝煙反応　しょうえんはんのう ปฏิกิริยา(จาก)เขม่าดินปืน
ルミノール反応　るみのーるはんのう ปฏิกิริยาลูมินอล
予告状　よこくじょう ใบ เตือน

ダイイングメッセージ dying message
遺言　ゆいごん พินัยกรรม
遺産　いさん มรดก

ค่าใช้จ่ายในการอยู่อาศัย

ด้วยความขี้เกียจทำงาน (ทุกที..) เลยนั่งคำนวณค่าใช้จ่ายต่างๆ เทียบกับเงินเดือนดู เปรียบเทียบที่ญี่ปุ่นกับไทย

โตเกียว
เงินเดือน ป.ตรีหักภาษีต่างๆน่าจะเหลือราวๆ 150,000 เยน (รายได้ขั้นต่ำ 800 เยนต่อชั่วโมง ให้ทำงานวันละ 8 ชั่วโมง 20 วันต่อเดือน = 128,000 เยน เสียภาษี ฯลฯ คงเหลือราวๆ 100,000 เยน)
ค่าเช่าบ้าน(ชานเมือง) 50,000-70,000 เยน รวมค่าน้ำ,ไฟ,แก๊ส,อินเตอร์เน็ต
ค่าเดินทาง 15,000 เยน (ตั๋วเดือนเข้าเมือง)
อาหาร มื้อละ 800 เยน (ราคาอาหารเซ็ตตามร้าน) วันละ 3 มื้อ 30 วัน = 72,000 เยน

ค่าเช่าบ้าน ถ้ามีคนแชร์ห้องอยู่ด้วยก็จะประหยัดขึ้นมาก
ค่าอาหาร จะเห็นได้ว่าถ้ากินร้านทุกวันไม่มีทางพอ แต่ถ้าประหยัดมื้อเช้าเป็นไปขนมปังกาแฟที่บ้าน ก็จะลดได้เยอะ นอกจากนี้ ถ้าทำกับข้าวเอง ห่อข้าวกล่องไปกินเที่ยงเย็น จะประหยัดได้เกินครึ่ง

กรุงเทพฯ
เงินเดือน 20000 บาท (อันที่จริงป.ตรีจบใหม่น่าจะได้น้อยกว่านี้โดยเฉลี่ย และค่าแรงขั้นต่ำทำงาน 20 วัน ไม่น่าได้เกิน 6000 บาท)
ค่าเช่าบ้าน ห้องเช่าถูกๆ 3000-4000 บาท ห้องเช่าในเมือง 6000-8000 บาท บ้านชานเมือง 10000 บาท (หารกับคนอื่น) คอนโดติดรถไฟฟ้ารถใต้ดิน 12000-14000 บาท (มากกว่านี้ก็ได้ถ้ามีเงินจ่าย)
เดินทาง 2000-3000 บาท ด้วยรถสาธารณะ (ตั๋วเดือนรถใต้ดิน 1200 บาท, ตั๋วเดือนรถเมล์ร้อน 400 บาท, ตั๋วเดือนรถเมล์แอร์ 800 บาท)
อาหาร มื้อละ 50 บาท วันละ 30 มื้อ 30 วัน = 4500 บาท

ค่าเดินทางกินสัดส่วนเยอะมากเทียบกับค่าใช้จ่ายอย่างอื่น แม้จะมีพวกรถไฟฟรีรถเมล์ฟรี แต่ถ้าหวังพึ่งพาบริการพวกนี้อย่างเดียวมีสิทธิไปทำงานสายได้ เพราะมันก็ไม่ได้มากันบ่อยๆ และก็ไม่ได้ตรงเวลา บริการในระดับที่พอรับได้ (รถเมล์อะไรมาก็ขึ้นไว้ก่อน ไม่ก็รถตู้) ค่าใช้จ่ายตกวันละ 100 บาท หรือมากกว่านั้น
ค่าอาหาร ทำกับข้าวเองก็ไม่ได้ลดลงซักเท่าไหร่

จากที่เห็น การเดินทางเป็นปัญหามากที่สุดในกทม.
- รถเมล์มีเยอะ แต่พอรถติด ทำให้ควบคุมเวลาเดินทางไม่ได้ ค่ารถเมล์ก็ยังจัดว่าแพงอยู่ถ้าต้องต่อรถ
- การขนส่งระบบรางอาจจะช่วยทำให้คุมเวลาได้มากขึ้น รถไฟทำเวลาได้ค่อนข้างดีในการเข้าเมือง แต่เอาแน่เอานอนกับตารางเวลาไม่ได้ และความถี่ของรถชานเมืองก็ยังไม่มากพอ อาจจะเพราะรางน้อย ต้องรอสับหลีกจากรถทางไกลที่เลทมาก่อน
- เรือ, เรือด่วน ทำเวลาได้ดี ออกถี่ แต่จำกัดเส้นทางเฉพาะตามลำน้ำ
- การหันไปขับรถส่วนตัวอาจจะช่วยลดเวลาเดินทางได้ (เช่นเวลาในการรอรถ) แต่ไม่ลดค่าใช้จ่าย
- การย้ายที่อยู่อาศัยไปให้เดินทางง่ายน่าจะเป็นทางเลือกที่ดี แต่ส่วนต่างราคาของที่อยู่อาศัยในเมืองกับค่าเดินทางก็ยังสูงเกินกว่าที่จะจ่ายได้ถ้าเงินเดือนไม่มากพอ

ถ้าการเดินทางในกรุงมันดีกว่านี้อีกนิด ชีวิตจะดีขึ้นเยอะ

ค่ายอาสา peaceboat ผลัดระยะสั้นที่ 47 ณ Ishinomaki, Miyagi

14 - 16 กันยายน 2011

เนื่องจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวใหญ่เมื่อเดือนมีนาคม สึนามิเข้า สร้างความเสียหายมหาศาล ช่วงแรกๆ ก็จะเห็นการระดมเงินบริจาค เอาสิ่งของบรรเทาทุกข์ไปแจก ช่วงหลังนี้ก็จะเป็นการฟื้นฟู ซ่อม สร้างใหม่ และดูท่าทางจะต้องใช้เวลาอีกเป็นปี ในช่วงตั้งแต่โกลเด้นวีค ต้นพฤษภาเป็นต้นมา ก็มีองค์กรต่างๆ รวมถึงอาสาสมัครทั่วไปทยอยเข้าไปชั่วเหลือเขตประสบภัย ตอนโกลเด้นวีคเกิดเหตุการณ์รถติดมหาศาลเพราะทุกคนมุ่งไป tohoku แล้วก็สร้างปัญหาให้รถส่งของเดินทางเข้าพื้นที่ลำบาก ต่อมาก็มีการจัดระเบียบมากขึ้น มีการขอร้องให้เดินทางด้วยบริการสาธารณะเท่านั้น (รถไฟ บัส) ให้ลงทะเบียนอาสาสมัคร โดยมีศูนย์อาสาสมัครทำหน้าที่แจกงานให้ อาสาสมัครที่มาต้องดูแลเรื่องที่พักอาหารเอง ห้ามมากางเต๊นท์นอน หรือนอนในรถ บางพื้นที่ก็ระบุเลยว่าขออาสาสมัครในพื้นที่ก่อน อาจจะด้วยเหตุผลเรื่องการดูแลความปลอดภัย ถ้ามีคนนอกเข้าไปมาก ภาระงานก็หนักขึ้น ดังนั้น การเดินดุ่มๆ เข้าไปเองแล้วไปของานทำไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็มีหลายองค์กรที่รับสมัครอาสาทั่วไป แล้วเป็นตัวประสานงานให้กับองค์กรท้องถิ่นอีกรอบ

ช่วงกันยานี้เป็นช่วงที่ว่างมาก มีน้องร่วมอุดมการณ์อีกคน เลยลงทะเบียนไปค่ายอาสากับเขาบ้าง สาเหตุก็มีหลายๆ อย่างผสมกัน ทั้งอยากรู้อยากเห็นค่ายอาสาของญี่ปุ่น อยากไปเห็นพื้นที่จริง ไหนๆ ก็ว่าง มีแรงเหลือ ก็อยากทำอะไรบ้าง ในทีแรกตั้งใจจะไปผลัดระยะยาวเต็มสัปดาห์ เพราะเป็นผลัดที่ต้อนรับคนต่างชาติ แต่เนื่องจากจัดตารางกับน้องที่จะไปด้วยกันไม่ลงตัว เลยเปลี่ยนมาเป็นผลัดระยะสั้นสามวันแทน ก็เลยได้ไปผลัดระยะสั้นกับคนญี่ปุ่นเกือบร้อย

ช่วงเตรียมตัว
peaceboat บังคับให้คนที่จะไปค่ายอาสาทุกคนต้องเข้าฟังปฐมนิเทศก่อน หลักๆ เป็นการบรรยายเรื่องความปลอดภัยในการทำงาน กินเวลาไปร่วมๆ ชั่วโมง แจก safety manual ขนาด A6 หนาร่วมๆ 60 หน้า รายละเอียดก็เช่น
- ให้ตรวจสอบความปลอดภัยของสถานที่ทำงานก่อนเข้าทำงานทุกครั้ง มีของอะไรห้อยร่องแร่งพร้อมจะร่วงใส่หัวตลอดเวลาหรือเปล่า พื้นใต้ตึกมีโพรงหรือเปล่าเหยียบลงไปมันจะยุบไหม กระจกแตก เศษแก้ว ฯลฯ
- ทางหนีทีไล่ถ้าเกิดแผ่นดินไหวหรือสึนามิว่าเขาให้ไปทางไหน
- พกน้ำสองลิตรติดตัวตลอดเวลา (ย้ำหลายรอบมาก) เพราะ 1. ทำงานใช้แรงจะต้องการน้ำมากกว่าปกติ 2. เผื่อใช้ล้างแผลยามจำเป็น 3. เผื่อเวลาต้องหนีภัย จะได้มีน้ำกินติดตัวไว้
- ถุงมือหนัง ถุงมือยาง ใช้กับงานแบบไหน รองเท้าให้ใส่บู๊ทยางที่เป็นรองเท้า safety ทำงานเสมอ
- สาเหตุการเป็นลมแดดและการป้องกัน
- รู้ลิมิตตัวเอง อย่าหักโหมเพราะเห็นคนอื่นเขาทำไหว ทำงาน 40-50 นาที พัก 10 นาที โดยประมาณ
ฯลฯ
นอกนั้นก็เป็นรายการของที่ต้องเตรียมไป จานชามช้อนส้อม ทิชชู่ฆ่าเชื้อโรค ชุดทำงาน (เสื้อและกางเกงขายาวที่ไม่ใช่ยีนส์) ฯลฯ

ที่แคมป์ไม่ให้ซักผ้าล้างจาน คงเพราะระบบบำบัดน้ำเสียยังไม่ดี ไม่อยากก่อมลภาวะ อนุญาตแค่ซักน้ำเปล่า และแปรงฟัน ส่วนเรื่องอาบน้ำมีแชมพูสบู่แบบเป็นมิตรกับธรรมชาติเตรียมไว้ให้ (นี่ก็เวอร์.. ซะ) จานชามช้อนให้เช็ดด้วยทิชชู่ฆ่าเชื้อโรคแทน

หลังอธิบายมาตการความปลอดภัยและอุปกรณ์ต่างๆ ก็เป็นการจัดกลุ่ม ให้จับกลุ่มกันเอง 5-6 คนคละเพศและวัย เลือกหัวหน้าทีมมาเป็นตัวแทนติดต่อประสานงานกับสตาฟกลาง ได้สมาชิกมาเป็นผู้ชายสาม ทำงานแล้วหนึ่ง เป็นเด็กปีหนึ่งอีกสอง กับสาวไทยนักเรียนป.เอกสองคน วันเดินทางมีสมาชิกเพิ่มมาอีกคนเป็นสาวน้อยปีหนึ่งเด็กชมรมเชียร์ (น่ารักมาก ขอบอก) ผลัดนี้จัดได้ 15 ทีม ดังนั้นก็คงมีคนราวๆ 80 คน

นัดรวมพลสามทุ่มวันที่ 13 ออกเดินทางด้วยบัสตอนสามทุ่มครึ่งเพื่อไปถึงแคมป์เช้า แล้วเริ่มงานเลย ทำงานสามวันเต็ม คืนวันสุดท้ายรถออกจากแคมป์ กลับถึงโตเกียวเช้ามืดวันที่ 17

Facilities
- ที่พักเดิมเป็นโรงงาน เข้าใจว่าโรงงานตัดเย็บเสื้อผ้า แต่คงไปขอเขาใช้เป็นที่พักชั่วคราว
- ที่พักติดมุ้งลวดทั้งหลัง กันแมลงได้เยอะ แต่ก็เห็นจุดยาไล่แมลงด้วยเหมือนกัน
- แคมป์บังคับให้ประหยัดไฟ (ก็ถูกต้องแล้ว) ดังนั้นจะตัดไฟหลังสี่ทุ่ม
- น้ำประปาใช้เฉพาะดื่มและทำอาหารเท่านั้น น้ำใช้แยกไปอีกส่วน (ไม่แน่ใจว่ามาจากไหน)
- ใช้ส้วมชั่วคราวแบบมาตรฐานที่พบได้ทั่วไปในญี่ปุ่น ความสะอาดใช้ได้
- ห้องอาบน้ำเป็น shower booth แบบชั่วคราวมีน้ำร้อน (ก็เหมาะอยู่กับเมืองที่มีหน้าหนาว)
- ที่นอน ปูเสื่อ tatami ให้
- ครัว มีน้ำร้อน น้ำแข็ง ให้ แต่ไม่ให้ทำอาหาร
- มีตู้ขายน้ำหยอดเหรียญ ราคาปกติ
- convenient store ที่ใกล้ที่สุดเป็น lawson เดินประมาณ 10 นาที หลายคนเดินไปซื้อข้าวเช้าที่นี่

สภาพทั่วๆ ไปรอบๆ ที่พัก
ยังพบเห็นซากความเสียหายได้ทั่วไปแม้เวลาจะผ่านมาหกเดือนแล้ว บ้าน โรงงานฝาสังกะสี ที่ชั้นหนึ่งยุบเข้าไปหมด พังเละเทะ มีให้เห็นได้ตลอดทาง บางที่ก็กำลังซ่อมแซม แต่บางที่ก็ดูเหมือนเจ้าของจะปล่อยทิ้งไว้ไม่ได้ทำอะไร บางที่ดูออกว่าเคยมีอะไรซักอย่างตั้งอยู่ แต่เคลียร์พื้นที่ให้กลายเป็นที่ว่างแล้ว

ร้านค้าหลายร้านก็เปิดแล้ว ร้านขายของอย่าง lawson, family mart ก็เปิดแล้ว ถนนหนทางใช้ได้ บางที่ดูรู้เลยว่าทำใหม่แน่นอน รถบรรทุกวิ่งค่อนข้างเยอะ เป็นธรรมดาของเมืองที่กำลังซ่อมแซม

14 กันยายน 2011
ถึงที่พัก อธิบายกฎระเบียบในการอยู่ร่วมกัน เช่น ห้ามออกนอกสถานที่หลังสองทุ่ม อาบน้ำได้สี่โมงถึงหกโมงถึงสามทุ่ม ขยะทั้งหมดให้เอากลับไปทิ้งที่บ้าน ฯลฯ แยกย้ายไปเก็บของ จัดการอาหารเช้าที่เตรียมมา แล้วก็รวมพล

จุดหนึ่งที่เขาเน้นย้ำมาก คือ ขอให้สำรวมเวลาลงพื้นที่ พื้นที่ประสบภัยไม่ใช่พื้นที่ท่องเที่ยวที่จะให้นักท่องเที่ยวไปยิ้มแฉ่งถ่ายรูป เขาก็พูดอ้อมๆ ให้นึกถึงใจของผู้ประสบภัยบ้าง

อธิบายเรื่องชุดทำงาน full set ว่ามี
1. safety helmet
2. ถุงมือหนัง และ ถุงมือยาง
3. goggle
4. yakke (windbreaker?) เป็นชุดทำงาน กันน้ำ คล้ายๆชุดกันฝนแต่เหมือนจะหนากว่า
5. บู๊ทยางสูงที่เป็นรองเท้า safety
6. bibs เสื้อทีม peaceboat เพื่อบอกว่าเราเป็น volunteer ไม่ใช่คนแปลกหน้าโผล่มาเป็นฝูง
ทุกอย่างมีให้ยืม แต่ใครมีของส่วนตัวก็แล้วแต่

รวมพลตอนเช้า 7.45 หัวหน้าแคมป์ทักทายสั้นๆ ย้ำเรื่องความปลอดภัย ย้ำเรื่องวัตถุประสงค์ในการมาทำงานอาสา ออกกำลังกายตอนเช้า ทีมงานเปิด radio taisou ให้ออกกำลังพร้อมกัน สุ่มๆ เลือกตัวแทนออกมาสามคนมานำออกกำลัง แต่ดูแล้ว ทุกคนก็ทำได้หมด

แล้วก็แจกงาน ทีมเรากับอีกทีมได้จับคู่กันรวม 12 คน มาทำงานที่ท่าเรือประมงเล็กๆ (sudachihama) ซึ่งต้องนั่งบัสไปจากที่พักอีกราวๆ ชั่วโมง งานวันแรกเป็นงาน “ลอกท่อ” มีทางระบายน้ำอยู่ตรงโซนที่ดูจะเป็นเหมือนที่ล้างเรือ ยาวราวๆ 20-30 m มีดิน ทราย เปลือกหอย ที่สึนามิกวาดมาถมไว้เต็ม งานวันแรกง่ายๆ คือ ขุดดินทรายพวกนี้ออกจากรางระบายน้ำซะ แจกพลั่วมาให้ห้าหกอัน กับถุงทราย งานง่ายแต่ใช้แรงงานมาก ตัวใช้แรงหนักๆ ก็จะเป็นพวกเด็กผู้ชายซะมาก ผู้หญิงช่วยตักนิดหน่อย ช่วยกางถุง ผูกถุงที่เต็มแล้วให้ เริ่มงานเก้าโมงเศษๆ พักเรื่อยๆ พักเที่ยง เสร็จงานตอนเกือบๆ บ่ายสอง

ข้าวเที่ยงเป็นข้าวปั้นคนละสองก้อน มีไส้สามแบบ 1. บ๊วย 2. วากาเมะ 3. คล้ายๆ ปลาหยอง กับคาราอาเกะหนึ่งชิ้น อาหารสามวันเหมือนกันหมด ต่างกันแค่ว่าวันไหนจะได้ข้าวปั้นอะไร

สภาพท่าเรือ
มีบ้านที่ชั้นล่างพังให้เห็นอยู่ 2-3 หลัง มีฐานของบ้านอีกเกือบสิบหลัง ที่เหลือแต่ฐาน มีอาคารส่วนกลางที่ดูคล้ายๆ ห้องเย็น ที่เหลือโครงกับหลังคา แต่พอเข้าไปอาศัยหลบแดดพักเที่ยงได้ ในทะเลมีเรือประมงลอยอยู่เกือบสิบลำ แนวกันคลื่นข้างนอกเหมือนจะทำใหม่ รอบๆ ที่เหลือเป็นภูเขาหมด น้ำทะเลสีเขียวน่าเล่นมาก บรรยากาศดี (ไม่นับซากปรักหักพังที่เห็น) ลมเย็นสบาย ถ้าไม่ติดว่ามาทำงานน่าจะโดดลงไปเล่นน้ำแล้ว

เสร็จงานแล้วก็พบว่า น้ำขึ้นเร็วมาก น้ำท่วมเข้ามาในเขตท่าเรือเกือบสองสามเมตร เข้าใจว่าพื้นเดิมคงยุบลงไป คงต้องทำอะไรซักอย่าง ตอนนี้เห็นคนงานก่อสร้างกำลังทำถนนใหม่ให้สูงพ้นน้ำอยู่เหมือนกัน จากการกะคร่าวๆ หกเดือนผ่านไปอยู่ในสภาพนี้ คิดว่าอย่างเร็วก็ปีหน้าถึงจะฟื้นกลับมาเป็นปกติได้หมด

จริงๆ แล้วตามกำหนดเขาให้ทำงานถึงบ่ายสาม แต่งานเสร็จเร็วมาก ลุงหัวหน้าชาวประมงก็ให้เลิกงานเร็วมาก เข้าใจว่าเพราะว่ารู้ว่าน้ำจะขึ้นด้วย เลิกงานแล้วก็กลับที่พัก ทำความสะอาดอุปกรณ์ของตัวเอง (ล้างรองเท้า ซักถุงมือ yakke bibs) หัวหน้าทีมไปมีตติ้งสรุป แล้วก็อาบน้ำ กินข้าว พักผ่อนก่อนมีตติ้งรวม

อาหารเย็นเป็นข้าวกล่อง จานชามช้อนส้อมที่เตรียมมา ไม่ได้ใช้ เข้าใจว่าอาจจะอยากสนับสนุนร้านข้าวกล่องในเมืองให้มีรายได้ด้วย ข้าวกล่องธรรมดาๆ ราคา 4-500 เยนที่ขายทั่วไป มีชาขวดแช่เย็นให้อีกหนึ่ง

มีตติ้งรวมก็คล้ายๆ ค่ายอาสาทั่วไป ใช้เวลาราวๆ ชั่วโมง หัวข้อในแต่ละวันจะเปลี่ยนไปเรื่อยๆ หลักๆ จะให้รายงานปัญหาที่พบในการทำงานของทีมและแนวทางการแก้ไข แล้วก็ความคิดเห็นส่วนตัวในการมาทำงานอาสา ทำไมถึงมา มาแล้วรู้สึกยังไง คาดหวังอะไรจากการมาค่าย สำหรับคนที่เคยมาแล้วก็จะเป็นคำถามเช่น เทียบครั้งนี้กับครั้งก่อนเป็นยังไง

หลังจากนั้นก็แยกย้ายตามสะดวก ปิดไฟสี่ทุ่มนอน ที่พักไม่มีพัดลม เปิดหน้าต่างนอน ช่วงสิงหาคงจะร้อนมาก กันยาแล้วอากาศไม่ร้อนมาก พอนอนได้แบบไม่ต้องห่มผ้า แต่เช้ามืดก็เย็นจนต้องคว้าถุงนอนมาห่มเหมือนกัน


15 กันยายน 2011
เนื่องจากเขาไม่ให้อาบน้ำตอนเช้า บางคนก็เช็ดตัวเอา หลายๆคนตื่นตั้งแต่ตีห้า อาจจะมีคนออกไปเดินเล่นด้วย หกโมงเช้าสว่างแล้ว คนส่วนใหญ่ตื่นแล้ว ทยอยๆ กันไปล้างหน้าแปรงฟัน กินข้าว แล้วก็รวม 7.45 เหมือนเดิม ออกกำลัง แบ่งงาน แล้วก็ไปทำงานของตัวเอง

กลุ่มของเรายังคงได้จับคู่กับกลุ่มข้างเคียงไปทำงานที่ท่าเรือเดิม ทีแรกเขาบอกว่ากลุ่มพวกเรามีเด็กๆ เยอะ (แก่สุดก็คนไทยสองคนนี่แหละ) จะให้ไปทำงานใช้แรงอีก เพราะประทับใจที่ลอกท่อเสร็จอย่างรวดเร็ว แต่ดูเหมือนเด็กๆ เองก็บ่นเหมือนกันว่าเริ่มปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ (ท่าตักทรายจากท่อนี่มันชวนปวดหลังมาก ไม่ถูกหลักการทำงานอย่างยิ่ง) แต่สุดท้ายเขาก็ให้ไปที่เดิม ที่ได้ยินแว่วๆ แล้วว่างานจะเบากว่าวันแรก

ไปถึง ลุงหัวหน้าชาวประมงคนเดิมมาอธิบายงาน รอบนี้มีคุณตามาด้วยอีกคน งานวันนี้แบ่งเป็นสองกลุ่ม สาวๆ ญี่ปุ่นหกคนได้ไปเขียนทุ่นลอย ดูเหมือนจะเป็นทุ่นที่ใช้ทำอะไรสักอย่างกับสาหร่ายวากาเมะ เป็นอุปกรณ์นึงในการทำมาหากินของชาวประมง ดังนั้น เขาก็จะเขียนสัญลักษณ์ของเขาไว้ที่ทุ่น สี่สาวได้งานเขียนทุ่น 400 ลูกแยกไปทำเต็มวัน ส่วนที่เหลือเป็นงานตัดเชือก

งานตัดเชือกเหมือนจะสบาย แต่ เชือกเกลียวเส้นผ่านศูนย์กลางราวๆ 1cm ยาว 500 m แค่ม้วนเชือกก็หนักแล้ว ลุงให้ตัดครึ่งเชือก แล้วก็ม้วนเก็บ ฟังดูง่ายอีกเช่นกัน แต่ การคลี่เชือกห้าร้อยเมตร พับครึ่ง ดึงตึงให้รู้ว่ามันครึ่งนึงแล้ว มันก็กินแรงใช่ย่อย เชือกที่ตัดแล้ว 250 m ให้สาวกลับมาม้วนเป็นวง มันก็ยังหนักอยู่ดี สรุปทีมสาววาดเขียนสี่คน กับที่มผสม 8 คน ทำงานเสร็จพร้อมๆกัน ที่ราวๆบ่ายสอง เหมือนเดิม

จากนั้นลุงบอกหัวหน้าสตาฟว่า งานรุ่งขึ้นจะเป็นวาดทุ่นอีก แต่เปลี่ยนสัญลักษณ์ (มีชาวประมงหลายบ้าน) รวมๆ 4000 ลูก ถึงจำนวนคนงานจะเพิ่มจาก 4 เป็น 12 แต่จำนวนจาก 400 เป็น 4000 นี่ก็เอาเรื่องอยู่ เริ่มไม่แน่ว่าจะเลิกงานเร็ววันสุดท้ายอีกหรือเปล่า

เสร็จงานแล้ว เขาพาไปดูเมืองที่ยังไม่ได้มีการฟื้นฟูใดๆ (onagawachou) เมืองนี้เป็นอ่าว มีภูเขาตั้งเป็นขอบล้อมรอบ ดังนั้น ตอนคลื่นเข้ามาก็เลยถูกภูเขาบีบให้สูงขึ้นอีก ถล่มเมืองซะราบคาบ ยังเห็นตึกที่ไม่ล้ม สูง 8-9 ชั้น มีร่องรอยความเสียหายถึงชั้นบนๆ มีตึกคอนกรีต 3-4 ชั้นล้มกลิ้งให้เห็นอยู่บนพื้น แล้วก็ฐานรากของบ้านอีกเกือบร้อยหลัง เห็นเป็นเหมือนทุ่งโล่งๆ เข้าใจว่าเขาเก็บซากชิ้นใหญ่ๆไปบ้างแล้ว เพราะเห็นเขาตัดถนนใหม่แล้ว (ผ่านโซนที่เคยเป็นบ้านเดิม เพราะถนนเดิมน้ำทะเลท่วมเข้ามาแล้ว) ลุงคนขับรถบอกว่า จุดข้างๆที่จอดรถ (เห็นแต่ฐานปูน) ตรงนี้เป็น family mart เดิม ถามกลับไปว่าลุงรู้ได้ยังไง เพราะดูแล้วไม่มีป้ายใดๆ ที่บ่งบอก ลุงบอกว่า ลุงอยู่เมืองข้างๆ นี่แหละ (...) เลยไปตรงนั้นเป็นธนาคาร รอบๆ นี้เป็นบ้านคน …... ตอนสึนามิเข้า เมืองนี้ราบทั้งเมือง (คลิปแถวๆนั้น
http://pop-rin.seesaa.net/article/195109047.html ภาพปัจจุบัน พวกโบกี้รถไฟ ซากรถยนต์ กับพวกเสา คาน อะไรที่มันยกได้เขาเก็บไปหมดแล้ว เหลือเป็นฐานโล่งๆ กับพวกตึกใหญ่ๆ ที่ต้องใช้เวลารื้อ)

เห็นคนอื่นๆ หลายกลุ่ม มาดูซากเหมือนกัน เห็นดอกไม้ไว้อาลัยวางอยู่ประปราย จบงานวันที่สองไปแบบสลดหดหู่

ตอนค่ำนอกจากกิจกรรมมีตติ้งรวม ก็มีกิจกรรมพบปะชาวบ้าน เขาเชิญตัวแทนท้องถิ่นมาพูด คุณลุงเป็นกรรมการฟื้นฟูเมือง ลุงดูอารมณ์ดีมาก แต่ลุงเองก็บอกว่า ตอนเกิดเรื่องใหม่ๆ ความเสียหายมันมากจนคนท้องถิ่นเองก็หมดกำลังใจจะฟื้นฟู สึนามิเข้าบ้าน พัดดินโคลนทรายมาถม ก็ต้องล้างออก รู้ว่าต้องทำ แต่มันก็เหนื่อย หมดแรง จนกระทั่งลุงเจอพวกเด็กๆ อาสาสมัครเข้ามาทำงานโดยบังเอิญ เด็กวัยรุ่นยิ้มแย้มแจ่มใส อยู่กันเป็นกลุ่มทำงานลอกท่ออยู่หน้าบ้านลุง ลุงเห็นแล้วแล้วฮึดสู้ หยิบชุดทำงานออกมาลุยบ้าง ลุงบอกว่า อาสาสมัครน่ะ ที่สำคัญมากคือช่วยด้านกำลังใจให้คนที่ประสบภัยได้ลุกขึ้นสู้ต่อ อย่าคิดว่าทำอะไรก็ไม่ค่อยเป็น มาช่วยก็เป็นภาระ คนที่นี่น่ะเขาซาบซึ้งและขอบคุณพวกอาสาที่มาช่วยมากๆ นะ

หมดวันที่สองเข้านอน

16 กันยายน 2011
ทำงานวันสุดท้าย เริ่มต้นแบบเดิมๆ แล้วก็แยกย้ายกันไปทำงาน วันนี้วันสุดท้ายได้อยู่ที่เดิม ทำงานเขียนทุ่น เขาส่งอีกทีมเข้ามาสมทบด้วย ลุงหัวหน้าชาวประมงแบ่งคนไว้สี่คนทำงานตัดเชือก เหมือนง่ายอีกแล้ว แต่เหมือนจะยากมั้ง เพราะใช้มีดไฟฟ้า แล้วก็ต้องวัดระยะแบบเป๊ะๆ มาก ที่เหลืออีกสิบสี่ไปตระเวนเขียนทุ่นตามบ้านลุงๆ ชาวประมงทั้งหลาย สัญลักษณ์ที่ต้องวาดก็ง่ายๆ กากบาท วงกลม วาดหลังคา (ภูเขา) อะไรแบบนี้ เหมือนงานละเลงคัทเอาท์สมัยป.ตรีเป๊ะๆ

สาวๆ ญี่ปุ่นเขาก็ค่อยๆ วาดกันไป สาววิศวะจัดแจง optimize process การทำงานก่อนด้วยการขนทุ่นมาวางเรียงกันเป็นแถว แล้ววาดรวดเดียว (การ optimize นี่มันติดเป็นนิสัยจริงๆ) หนุ่มๆ ญี่ปุ่นเห็นก็เลยช่วยยกมาจัดแถวแล้ว แล้วก็ยกทุ่นทีวาดแล้วไปเก็บ มือเพนท์ก็วาดอย่างเดียว

คุณลุงคุณตาชาวประมงพยายามคุยด้วย แต่สำเนียงฟังยากมาก คนไทยสองคนเลยขออนุญาตเป็นใบ้ ไม่คุย ปล่อยเด็กญี่ปุ่นเมาท์กับคุณลุงทั้งหลายไปแทน ส่วนใหญ่ก็ถามเรื่องความเป็นอยู่ ถามเรื่องเหตุการณ์ตอนนั้น (สตาฟเตือนมาก่อนแล้วว่า ดูดีๆ อย่าถามสุ่มสี่สุ่มห้าให้คนฟังสะเทือนใจ) ลุงๆทั้งหลายดูจะรู้สึกดีที่มีเด็กๆ มาช่วยงาน อาจจะประสาคนแก่ เห็นเด็กๆ มาทำงานก็ดูสดชื่น คุณลุงบ้านนึงบอกว่า มีหลานสองคน แต่ให้ย้ายโรงเรียนไปหมดแล้ว แถวนี้ก็เหลือแต่คนแก่นั่นแหละ

พักเที่ยง ลุงหัวหน้าชาวประมงเกิดคึกอย่างไรไม่รู้ แกคุยน้ำไหลไฟดับเลย แกดูจะผิดหวังนิดๆ ที่รู้ว่าทุกคนจะกลับบ้านเย็นนี้ พรุ่งนี้ไม่อยู่ต่อแล้ว ดูแกจะถูกใจน้องปีหนึ่งหัวเกรียนชมรมเรือยอชท์มาก (บุคลิกเด็กผู้ชายญี่ปุ่นในอุดมคติของคนอายุ 50-60) แกบอกว่า ถ้าอายุมากกว่านี้หน่อยแกจะยกลูกสาวให้ (ลูกสาวแกแก่กว่านี้เยอะ) ขายลูกสาวกับเด็กๆ ที่มาทำงานอาสากันเลยทีเดียว จากนั้นก็พูดเรื่องสภาพหลังสึนามิ แกบอกว่า ไอ้โครงตึกที่นั่งอยู่เนี่ย (ที่หน้าตาเหมือนห้องเย็นส่วนกลาง) ตอนสึนามิถล่มใหม่ๆ แกไม่คิดว่าจะมีใครเข้ามาในตึกนี้ได้นะ มีแต่ซากข้าวของเละเทะเต็มไปหมด แกบอกว่า สองเดือนแรก (ถึงพฤษภา) แกไม่ทำอะไรเลย อยู่ในสภาพหมดกำลังใจ แรกสุดเลยหลังสึนามิเข้าใหม่ๆ กองกำลังป้องกันตนเองเข้ามาก่อน เอาของมาแจก มาทำถนน สาธารณูปโภค แกก็มองว่าพวกกองกำลังฯ นี่เป็นพระเจ้าแล้วนะ ต่อมาพวกอาสากลุ่มแรกเข้ามาช่วยงานเก็บกวาด ค่อยๆลำเลียงซากข้าวของออกไป ทำให้มันดูเรียบร้อยขึ้น แกก็มองว่าพวกอาสานี่ก็เป็นพระเจ้าเหมือนกัน ดูๆ แล้ว ตามกำลังคนที่อยู่แถวนั้นไม่กี่หลังคาเรือน (ไม่น่าเกิน 20) ให้เก็บกวาดซากนี่คงเป็นเดือน อาสาลงมาทีเกือบร้อยคน แทบจะเหมือนเนรมิตให้เสร็จได้อย่างรวดเร็ว แกซาบซึ้งเหล่าบรรดาอาสาสมัครมาก แกบอกว่า ใบไม้ร่วงปีนี้เนี่ย คงยังไม่เสร็จ ปกติใบไม้ร่วงเป็นฤดูของหอยนางรม ใบไม้ผลิเป็นวากาเมะ แกบอกว่า ปีหน้าตอนใบไม้ร่วงนะ ปกติจะมีเทศกาล ถ้าบรรดาอาสาจะมาจัดงานร่วมกันพวกแกจะยินดีมาก เดี๋ยวพวกลุงจะเลี้ยงเต็มที่ กินให้จุกกันไปเลย

งานวันสุดท้ายก็เสร็จก่อนเวลาเช่นเคย แต่ไม่แน่ใจว่าเขียนทุ่นไปกี่ลูก มีตัวเบี้ยวๆ บูดๆ ประหลาดๆ ผสมไปบ้าง หวังว่าลุงๆ จะไม่ว่าอะไร กลับที่พักอาบน้ำกินข้าวมีตติ้งตามปกติ ขายของระดมทุน แล้วก็เก็บกวาดทำความสะอาดที่พักก่อนขึ้นรถกลับบ้าน

เป็นสามวันที่คุ้มค่ามาก ได้คิดอะไรเยอะทีเดียว ถ้าใครมีโอกาส ก็อยากให้ไปทำงานแบบนี้ดูบ้างเหมือนกัน

Link: peaceboat.jp/relief/volunteer/

IBM Watson กับ Jeopardy!

บล็อกแรกในรอบปี...โหะๆ ทำ NLP ทั้งที มี event แบบนี้ จะไม่เขียนถึงก็กระไรอยู่

IBM ส่งซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ตัวใหม่ลงแข่ง Jeopardy! ซึ่งเป็นควิซโชว์ชื่อดังของอเมริกา ซึ่งออกอากาศในวันที่ 14-16 กุมภาพันธ์ปีนี้

ลักษณะของรายการ Jeopardy! คือให้ผู้เข้าแข่งขันตอบคำถามจากคำใบ้ในแต่ละหมวดที่กำหนดให้ ถ้าตอบถูกจะได้รางวัลเป็นเงิน คำใบ้มีความยากง่ายหลายระดับ เงินรางวัลก็เพิ่มขึ้นตามความยากของคำถาม การตอบคำถามให้แย่งกันกดปุ่ม กดก่อนได้ตอบก่อน ตอบผิดเงินรางวัลจะติดลบตามราคาของคำถามนั้น

ตัวอย่างคำถาม

หมวด ALTERNATE MEANINGS (ให้ตอบคำศัพท์ของความหมายต่อไปนี้)

4-LETTER WORD FOR THE IRON FITTING ON THE HOOF OF A HORSE OR A CARD-DEALING BOX IN A CASINO

เฉลย

SHOE

ลักษณะของคำถามในรายการ

Factoid question - What Who When Where question

คำถามที่มีคำตอบชัดเจนตายตัว ในรายการคนตอบจะบอกเลยว่า ต้องการตอบว่า what คืออะไร when คือเมื่อไหร่ เป็นต้น คำถามประเภทนี้จัดว่าตอบง่าย เทียบกับคำถามอีกประเภทคือ Why และ How ซึ่งไม่รวมอยู่ในรายการนี้ คงเพราะคำตอบมันดิ้นได้ ตัดสินยากด้วย

อย่างไรก็ตาม ชื่อหมวดคำถามไม่มีลักษณะที่ตายตัว บางครั้งชื่อหมวดคำถามอาจจะสื่อถึงหมวดหมู่แบบอ้อมๆ เช่น TuTuMuch (ชื่อหนังเกี่ยวกับบัลเลต์) ซึ่งหมายถึงหัวข้อ บัลเลต์

กลยุทธ์ในการเล่น

ผู้ชนะในรายการคือผู้ที่ทำเงินรางวัลรวมได้สูงสุด นอกจากการตอบคำถามตามปกติแล้ว ยังมีคำถามพิเศษที่ให้เงินรางวัลสองเท่า และคำถามเดิมพันสุดท้ายที่ให้เลือกวางเงินรางวัลเดิมพันได้ตามต้องการ ดังนั้น คนที่ตอบคำถามถูกมากที่สุดอาจจะไม่ได้เป็นผู้ชนะก็ได้

สำหรับการเลือกตอบหรือไม่ตอบ watson คำนวณจากค่าความเชื่อมั่นในคำตอบที่หามาได้ watson จะเลือกตอบคำถามก็ต่อเมื่อมีค่าความเชื่อมั่นสูงเกินขีดที่กำหนด จากการทดลอง ความแม่นยำ (precision) ของ watson อยู่ที่ 40% ถ้าตอบทุกคำถาม และ 100% ถ้าตอบแค่ 40% ของคำถาม (นั่นคือตั้งค่าความเชื่อมั่นขั้นต่ำไว้สูงมากๆ)

ทีนี้

คอมพิวเตอร์จะสามารถตอบคำถามได้อย่างไร

ข้อมูลที่คอมพิวเตอร์รับรู้จากคำถามคือตัวอักษรเรียงกันยาวๆ ซึ่งเป็นคำใบ้ (หรือในกรณีทั่วไป คือคำถาม) คอมพิวเตอร์จำเป็นต้องทำความเข้าใจกับข้อมูลที่รับเข้ามานี้

คำว่า "เข้าใจ" ของคน คือ แบ่งตัวอักษรที่เรียงๆกันนั้นเป็นคำ และเข้าใจ concept ของคำแต่ละคำที่เรียงกันอยู่ แล้วก็วิเคราะห์การเรียงกันของคำ เพื่อตีความหมาย

คอมพิวเตอร์สามารถเลียนแบบความ "เข้าใจ" concept ตามแบบคนได้เช่นกัน แต่เราต้องสร้างฐานข้อมูลของ concept ของคำต่างๆให้คอมพิวเตอร์ด้วย concept ของคำไม่ได้มีเฉพาะความหมายตามพจนานุกรม เพราะของบางอย่างเราก็อธิบายด้วยตัวอักษรล้วนๆไม่ได้ เทคโนโลยีในการเลียนแบบความเข้าใจของคนนี้ยังค่อนข้างจำกัด และยังไม่สามารถเอามาใช้กับงานตอบคำถามที่ซับซ้อนระดับควิซโชว์นี้ได้

จุดประสงค์ของควิซโชว์นี้คือคอมพิวเตอร์ต้องตอบคำถามของให้ได้ ดังนั้น วิธีการทำความเข้าใจคำถามและการหาคำตอบอาจจะไม่จำเป็นต้องเลียนแบบสิ่งที่คนทำแบบเป๊ะๆเท่าไรนัก วิธีที่ได้รับความนิยมในปัจจุบันคือใช้สถิติกับสมมติฐานบางอย่างเข้าช่วย

สมมติฐานที่ว่าคือ คำตอบของคำถามมักปรากฏอยู่ในบริบทเดียวกับคำใบ้(หรือคำถาม)

ดังนั้น คอมพิวเตอร์อาจจะไม่เข้าใจตัวอักษรที่เรียงๆกันอยู่ในบทความยาวๆเลย แต่คอมพิวเตอร์สามารถนับจำนวนคำที่เกิดซ้ำๆกันได้ มันจึงสามารถเลือกคำที่น่าจะเป็นคำตอบออกมาได้ แต่การค้นหาแบบนี้จะได้แค่คำที่มักปรากฏร่วมกันกับคำใบ้ ซึ่งอาจจะไม่ใช่สิ่งที่โจทย์ถาม

ตัวอย่างเช่น CARD-DEALING BOX, CASINO นอกจากจะมี SHOE แล้ว คำจำพวก BET, TRUMP ก็น่าจะพบบ่อยในบริบทเดียวกันเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม เทคนิคนี้ก็ใช้ในการกรองคำตอบเบื้องต้นได้

สิ่งที่ต้องทำต่อไปคือการวิเคราะห์ประโยค (การเรียงกันของคำ) เพื่อหาว่าโจทย์ต้องการถามอะไร

การวิเคราะห์ประโยค (หรือวลี) ทำได้ในหลายแง่มุม เช่น หาประธาน กริยา กรรม ในประโยค หาความสัมพันธ์ระหว่างคำต่างๆในประโยค หาชื่อเฉพาะ ตีความสรรพนามที่ใช้แทนนามอื่น เลือกคำที่มีความหมายเดียวกัน ฯลฯ ทั้งหมดนี้เป็นเทคนิคมาตรฐานของคอมพิวเตอร์ในการจัดการกับข้อความ หลักการทั่วไปของทุกเทคนิคคือ "สถิติ" โดยเฉพาะเรื่องความน่าจะเป็น

เช่น จากตัวอย่างคำถาม คอมพิวเตอร์จะสามารถบอกได้ว่า คำตอบ "น่าจะ" เป็นคำศัพท์ที่มีความหมายตามคำใบ้ โดยคอมพิวเตอร์พิจารณาจากชื่อหมวดคำถามซึ่งมีคำว่า MEANINGS ซึ่งคำตอบของคำถามทำนองนี้ในอดีตจะมีลักษณะเป็นการถามคำศัพท์

คอมพิวเตอร์จะคำนวณคะแนนของแต่ละคำตอบ โดยพิจารณาจากผลการวิเคราะห์ในแง่มุมต่างๆ ซึ่งอาจจะมีการให้น้ำหนักแต่ละแง่มุมต่างๆกันไป แล้วเรียงลำดับคำตอบตามคะแนนที่ได้

ข้อสังเกต/ความคิดเห็นจากการดูรายการ

1. มีกรณีที่ watson ตอบผิดซ้ำกับคนที่ตอบไปก่อนหน้า แสดงว่า watson ไม่คำนวณจากฐานข้อมูลล้วนๆ ไม่ปรับคำตอบแบบทันทีตามสถานการณ์

2. คำตอบที่ผิดที่เป็นที่ฮือฮาคือ watson ตอบคำถามหัวข้อ "ชื่อเมืองในสหรัฐอเมริกา" ว่า Toronto แต่ทั้งนี้ั้งนั้น ถ้าดูจากจำนวนเงินเดิมพันที่วางก็จะเห็นว่า watson วางเดิมพันกับคำตอบนี้ไว้ "ต่ำมาก" เช่นกัน

3. การเอาคอมพิวเตอร์มาแข่งกับคนดูจะไม่ค่อยยุติธรรมเท่าไหร่ โดยเฉพาะการถามเรื่องเล็กๆน้อยๆที่คนส่วนใหญ่ไม่ค่อยจะสนใจจำ เพราะคอมพิวเตอร์มีฐานข้อมูลขนาด "ใหญ่มาก"

4. ท่าทาง IBM จะเสียค่าโฆษณาให้รายการไปไม่น้อยทีเดียว

Further reading: Ferucci D. et al. Building Watson: An Overview of the DeepQA Project. AI Magazine Vol. 13 No. 3.

TREC: http://trec.nist.gov/tracks.html

เทปรายการ
วันที่ 1 ตอน 1 http://www.youtube.com/watch?v=4PSPvHcLnN0

วันที่ 1 ตอน 2 http://www.youtube.com/watch?v=CtHlxzOXgYs
วันที่ 2 ตอน 1 http://www.youtube.com/watch?v=JvdjYPLp1Uo

วันที่ 2 ตอน 2 http://www.youtube.com/watch?v=FKaCBPfmAr0

ป.ล. ซักหน่อย

งานลักษณะนี้เรียกว่า QA system ซึ่งเป็นงานย่อยๆในงาน Information Retrieval (ตัวอย่างอื่นก็เช่น search engine)

งาน Information Retrieval นี้จัดว่าเป็น application ของงาน text processing (ตัวอย่าง application อื่นๆ ก็เช่น "Machine Translation" หึหึ) ส่วนงานวิจัยพื้นฐานในด้านนี้คือ Natural Language Processing (ส่วนใหญ่ก็เน้นที่ text processing) ซึ่งเป็นส่วนผสมของ Machine Learning และ Linguistics (นิดหน่อย)

เรื่องน่าสนใจจากสัมมนา - ภาษากับการเปลี่ยนแปลง

หายไปครึ่งปี ^^"

มีเด็ก(สามสิบกว่า..)เอกในแล็บคนนึงมาจาก National Institute of Japanese Language
งานหลักที่เขาทำคือสร้างคลังคำ (corpus เช่น dictionary, thesaurus, collocation corpus, ฯลฯ)
หัวข้อวิจัยที่เขาทำก็คือการสร้าง corpus เหมือนกัน

สิ่งที่น่าสนใจวันนี้ คือ เขาพูดถึงความหมายของคำที่เปลี่ยนไปเรื่อยๆ ตามยุคสมัย ไม่ใช่ระดับสแลง แต่เป็นคำทั่วๆไปเลย เปลี่ยนทั้งความหมาย และการใช้งาน การเรียงประโยคบางแบบอาจจะมีใช้ในสมัยก่อนแต่ปัจจุบันไม่มี คำว่า "สมัยก่อน" นี่ ก็มีตั้งแต่ระดับสองสามร้อยปี ไปจนยี่สิบสามสิบปีก่อน

มาคิดเล่นๆ เห็นคนไทยบ่นกันเหลือเกิน เรื่องคนใช้ภาษาผิด "หลักภาษา" จริงๆแล้วจุดมุ่งหมายของภาษาคือเพื่อการสื่อสาร ถ้าคนฟังเข้าใจ ก็น่าจะนับว่าใช้ได้แล้ว ไม่น่าจะจำเป็นจะต้อง "ถูกหลัก" อะไรนักหนา สิ่งที่ถูกต้องตามหลักการ ก็น่าจะแค่บันทึกไว้ ว่ามันเคยถูกใช้ในยุคสมัยหนึ่ง ก็พอแล้ว ไม่จำเป็นจะต้องยึดหลักเดิมตลอดเวลา ยังไงภาษาก็ขึ้นกับคนที่ใช้มัน

อันที่จริง การใช้ภาษาให้ถูกหลัก อาจจะทำให้คนฟังเข้าใจง่ายขึ้น แต่ก็ไม่จำเป็นเสมอไป มีปัจจัยอื่นๆอีกหลายอย่างที่จะทำให้สารที่ส่งไปเข้าใจง่ายหรือยาก เช่นประโยคกำกวม ประโยคซับซ้อน ถ้าจะสนับสนุนเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย น่าจะเน้นให้พูดจาให้คนฟังรู้เรื่อง ใช้ภาษาได้ถูกกาลเทศะ ซะมากกว่า

และแล้วใบแจ้งภาษีก็มา..อีกแล้ว

ตั้งแต่อยู่มา ปีนี้เป็นปีที่สองที่ได้ใบนี่
ปีที่แล้วทำเฉยๆ เพราะเห็นแล้วว่ารายได้ไม่ถึงเกณฑ์ อย่างแย่ เดี๋ยวเขาก็โทรมาเรียกไปเซ็นเอง
แต่ปีนี้เอาซักหน่อย ลองกรอกดูซักตั้ง เผื่อเขาจะเรียกไปให้แก้... 55

จดบันทึกไว้ซะหน่อย กันลืม..

ภาษีที่ว่านี่เป็นภาษีท้องถิ่น ภาษีเงินได้นี่ถ้าทำงานบริษัทอาจจะมีคนจัดการให้มั้ง
Q: แล้วปีก่อนๆหน้า ทำไมไม่ได้ใบแจ้ง?
เราต้องจ่ายภาษีท้องถิ่นประจำปีให้ท้องถิ่นที่เรามีชื่อพำนักอาศัยในวันที่ 1 มกราคม ปีนั้น
- ปีแรก มาหลัง 1 มกรา ตัดไป
- ปีที่สอง ดูเหมือนว่าปีนั้นจะยังไม่มีรายได้โดยสิ้นเชิง ถ้าจำไม่ผิด เขาเลยไม่ส่งมาให้ มั้ง.. แต่มีปัญหาตอนจ่ายค่าประกันสุขภาพ เพราะเขาไม่รู้ว่ามีรายได้ เลยถูกคิดเรทเต็มราคา เข้าไปคุยที่เขต เขาก็บอกว่า ก็คุณไม่ได้แจ้ง คราวหลัง "ต้องแจ้งทุกปีนะ" ก็ผ่านไป
- ปีที่สาม มันมาแล้ว... และไม่ได้ส่งกลับไป เห็นฟอร์มแล้วอึ้ง ไม่เกรงใจคนต่างชาติกันมั่งเลย ชั้นจะรู้ไหมว่ารายได้อันไหนมันเรียกอะไร แต่ยังจำได้ว่าเจ้าหน้าที่เขตบอกว่า "ต้องแจ้งทุกปีนะ" แต่ทำเฉย... กะว่าถ้าค่าประกันสุขภาพมันแพง ค่อยกลับไปเคลียร์ใหม่ แต่มันไม่มีปัญหาอะไร ก็แล้วไป
- ปีที่สี่ มันมาอีกแล้ว ใบเดิมเด๊ะๆ ไหนๆก็ไหนๆ มาลองกรอกซักทีก็ดี

平成22年度 市民税・都民税申告書 (平成21年分) ใบแจ้งภาษีท้องถิ่นประจำปี 2010 (ภาษีตลอดปี 2009)

Q: ใครบ้างที่ต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น
ทุกคนที่มีรายได้ต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น ไม่ขึ้นกับอายุ แต่รายได้ที่นำมาคิดภาษีจะขึ้นกับแหล่งที่มาของรายได้ สถานะการพักอาศัยเป็นสองแบบ Resident (ได้รับสถานะการพำนัก.. น่าจะแปลแบบนี้นะ) และ non-resident
- Resident คือ ใครก็ตามที่มี "ที่อยู่" อยู่ในญี่ปุ่น "ที่อยู่" ตามกฎหมายแบ่งเป็นสองแบบ ง่ายๆคือ มีชื่อในทะเบียนบ้าน (住所) กับ ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้าน (居所) นักเรียนต่างชาตินับอยู่ในพวกนี้อยู่แล้ว คนญี่ปุ่นก็เช่นกัน มีข้อยกเว้นสำหรับคนต่างชาติคือ ถ้าอยู่ไม่ครบปี ไม่ต้องจ่าย
- Non-resident คืออื่นๆนอกเหนือจาก resident

สรุปความได้ว่า เราต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น..

Q: อัตราภาษีเท่าไหร่
อัตราที่เกี่ยวข้องภาษีท้องถิ่นมี 5 อัตรา เก็บจากรายได้ทุกอย่าง ส่วนของภาษีเงินได้ส่งเข้ารัฐบาลกลางเป็นอัตรานึง และยังต้องหักส่งท้องถิ่นตามอัตราดังต่อไปนี้
- 所得割 ตามรายได้
- 均等割 fixed ไม่ขึ้นกับรายได้ 4000 เยน สำหรับโตเกียว ที่อื่นไม่รู้
- 利子割 ภาษีดอกเบี้ย 5% (แต่หัก ณ ที่จ่ายไปแล้วอีก 15% รวมเป็น 20%)
- 配当割 ภาษีปันผล 3% (และจะขึ้นเป็น 5% ปีหน้า..)
- 株式等譲渡所得割 ภาษีการโอนหุ้น 3% และจะขึ้นเป็น 5% ปีหน้า

เก็บกันโหดใช้ได้

Q: เขากรอก "รายได้" กันยังไง
เงินได้พึงประเมิน (収入) คือเงินที่ได้มา ถ้าเป็นค่าจ้างก็หักค่ารถออกไปแล้ว
ไม่ต่างกับของไทยเท่าไหร่ มีพวก ค่าจ้าง เงินเดือน ค่าเช่าบ้าน ดอกเบี้ย กำไรต่างๆ ฯลฯ สำหรับพวกค่าจ้าง นายจ้างจะส่งสรุปค่าจ้างมาให้เราตอนปลายปี (แต่บางเจ้าก็ไม่ทำ - -") พวกหุ้นก็คงมีเอกสารแจ้ง มั้ง

Q: เงินได้พึงประเมินหลังหักค่าใช้จ่าย (所得)
- ไม่เกิน 651,000 เยน -> 0 เยน
- 651,000 - 1,618,999 เยน -> เงินได้พึงประเมิน - 650,000 เยน (หักค่าใช้จ่ายได้ 650,000 เยน)
- 1,619,000 - 1,619,999 เยน -> 969,000 เยน
... ยังไงก็รายได้ไม่ถึงล้าน (ไม่ถึงหกแสนห้าด้วย - -") .. ข้ามที่เหลือไปละกัน

Q: ดอกเบี้ยเงินฝาก
เขาเขียนว่า "ไม่ต้องแจ้ง" เพราะเก็บแยกคนละส่วน ข้ามไป

Q: หักค่าลดหย่อน (控除)
ก็ทำนองๆเดียวกับที่ไทย หักค่าประกันสุขภาพ ประกันชีวิต ประกันวินาศภัย ค่ารักษาพยาบาล ค่าเลี้ยงดูบุตร คู่สมรส ฯลฯ แต่ไม่เห็นมี "บริจาค" แฮะ

Q: ลดหย่อนอุปการะญาติที่ไม่มีรายได้ นับใครได้บ้าง
ญาติตามสายเลือด หกชั้น ญาติจากการสมรส สามชั้น
หักได้ต่อเมื่อญาติๆเหล่านั้นอยู่ด้วยกัน และมีรายได้ไม่เกิน 380,000 เยน

หลังจากนั้นก็บวกเลขกรอก total ให้เสร็จ แล้วก็ไปกรอกที่มาของรายได้ด้านหลัง ก็เสร็จ
เหมือนจะง่าย.. แต่ ทำงานเล็กๆน้อยๆหลายๆที่นี่ รายได้กระจัดกระจาย กรอกเยอะนะนี่..

บวกลบในใจคร่าวๆ... ตัวเลขหักลดหย่อนมากกว่ารายได้ชัวร์ๆ ปีนี้รอดไปอีกหนึ่ง

Refereces:
http://www.tax.metro.tokyo.jp/shitsumon/sonota/index_j.htm
http://www.nta.go.jp/taxanswer/english/12001.htm

ภาษีสำหรับบุคคลทั่วไป..ในญี่ปุ่น

ต่อจากคราวก่อน ที่ว่า เซนเซย์มีรายได้ต่อปีเป็นสิบล้านเยน... เขาน่าจะเสียภาษีเท่าไหร่
(ศัพท์ในนี้ไม่ใช่ศัพท์มาตรฐาน.. แปลเอาความเฉยๆ..นะ)

สมมติ รายได้ต่อปี สิบล้านเยน..

การคำนวณภาษีบุคคลธรรมดาคิดจากรายได้ต่อปี แล้ว
1. มีส่วนลดของรายได้ ตั้งแต่ 5-40% ขึ้นกับรายได้ แน่นอน..รายได้เยอะ ก็จะหักลดได้น้อยลง
- รายได้เกินสิบล้านเยน หักลดได้ 5% + 1,700,000 เยน -> รายได้สิบล้านเยน จะหักลดได้ 500,000+1,700,000 = 2,200,000 เยน
2. ส่วนลดอื่นๆ (ประกันสุขภาพ ประกันชีวิต คู่สมรส เลี้ยงดูบุตร เงินกู้ซื้อบ้าน ฯลฯ)
- สมมติ 2,000,000 เยน (ภรรยา 1 ลูก 2 ..ถ้าโสดคงหักได้น้อยกว่านี้เยอะ)
3. เงินได้ที่จะเอามาคิดภาษี = 10,000,000 - 2,200,000 - 2,000,000 = 5,800,000 เยน
- ภาษีคิดในอัตราก้าวหน้า ตั้งแต่ 5-40%
- 1,950,000 เยนแรก คิด 5% -> 97,500 เยน (1,950,000)
- 1,350,000 ถัดมา คิด 10% -> 135,000 เยน (1,350,000)
- 3,650,000 ถัดมา คิด 20% -> 500,000 เยน (2,500,000)
ดังนั้น เสียภาษี 97,500+135,000+125,000 = 732,500 เยน

ส่วนลดที่น่าสนใจ
- ส่วนลดของรายได้ ต่ำสุด 650,000 เยน
- หักค่าใช้จ่ายส่วนตัวได้ 380,000 เยน
ดังนั้น.. ถ้ารายรับไม่เกิน 1,030,000 เยน ไม่ต้องเสียภาษีให้ส่วนกลาง พวกทำงานพิเศษก็อยู่ในข่ายนี้เช่นกัน

ภาษีของญี่ปุ่นแบ่งเป็นสองส่วนคือจ่ายให้ส่วนกลาง กับส่วนท้องถิ่น ภาษีเงินได้ที่คำนวณไปข้างต้นนี่ เป็นของส่วนกลาง ของท้องถิ่นก็มีอัตราต่างๆกันไปตามแต่ละท้องที่ ของแถวๆนี้อยู่ที่ 10% คำนวณในทำนองเดียวกับภาษีส่วนกลาง ประมาณจากรายได้สิบล้านเยน น่าจะเสียที่ราวๆ 4-5 แสนเยน

จากรายรับ 100% เสียภาษีส่วนกลาง 7% ภาษีท้องถิ่น 4-5% รวมๆได้ราวๆ 11-12% นอกจากนี้ก็มีพวกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ แล้วก็เบี้ยประกันทั้งหลาย .. ก็ฟังดูไม่โหดร้ายเท่าไหร่แฮะ (10% ของสิบล้านเยน... ปีละล้านเยนนะนั่น คนธรรมดาอยู่ได้ทั้งปีเลย)

http://www.nta.go.jp/shiraberu/ippanjoho/pamph/koho/kurashi/pdf/000.pdf

เงินเดือน ส.ส. ส.ว. ญี่ปุ่น

เอา wiki มาเขียนบล็อก .. ตามเคย
Ref:
http://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%AD%B3%E8%B2%BB
http://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%9B%BD%E4%BC%9A%E8%AD%B0%E5%93%A1%E3%81%AE%E6%AD%B3%E8%B2%BB%E3%80%81%E6%97%85%E8%B2%BB%E5%8F%8A%E3%81%B3%E6%89%8B%E5%BD%93%E7%AD%89%E3%81%AB%E9%96%A2%E3%81%99%E3%82%8B%E6%B3%95%E5%BE%8B

歳費 (saihi) แปลตรงตัวได้ว่าเงินปี เป็นค่าตอบแทนของ ส.ส. และ ส.ว. ของญี่ปุ่น ถ้าเป็นค่าตอบแทนของสมาชิกสภาท้องถิ่น 議員報酬 (giinhoushuu)

เงินเดือนของสมาชิกสภาสูงและสภาล่าง ใช้อัตราเดียวกัน
ประธานสภา เดือนละ 2,182,000 เยน
รองประธานสภา เดือนละ 1,593,000 เยน
สมาชิกสภา เดือนละ 1,301,000 เยน

ประเด็นที่เป็นปัญหา
1. ไม่มีระเบียบเรื่องการแบ่งจ่ายเงินตามจำนวนวัน
สมาชิกภาพของสมาชิกสภาเริ่มตั้งแต่วันที่ได้รับเลือกตั้ง ในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมาจัดวันที่ 30 สิงหาคม ผู้ที่ได้รับเลือกก็จะได้เงินเดือนเต็มเดือนของเดือนสิงหาคม

2. เงินเดือนค่อนข้างสูงเทียบกับประเทศอื่น
เงินเดือนบวกสวัสดิการของสมาชิกสภาญี่ปุ่นเฉลี่ยราว 22 ล้านเยนต่อปี (อเมริกา 17 ล้าน, อังกฤษ 9.7 ล้าน) ซึ่งถือว่าสูงมาก เหตุผลที่ให้เงินเดือนสูง เพราะถ้าให้เงินเดือนน้อย อาจจะเกิดปัญหาคอรัปชั่น (汚職 - oshouku - งานสกปรก .. แปลตรงตัวดีแท้) และก็อาจจะมีแต่คนที่บ้านรวย ที่สามารถลงมาเล่นการเมืองได้


ประเด็นแถม.. รายได้เฉลี่ยต่อปีของคนญี่ปุ่นแยกตามอาชีพ ปี 2008 เรียงจากมากไปน้อย
Ref: http://nensyu-labo.com/
1. นักบิน 12.38 ล้านเยน
2. หมอ 11.59 ล้านเยน
3. Prof. ในมหาลัย 11.22 ล้านเยน
4. ผศ. ในมหาลัย 8.71 ล้านเยน
5. ตำรวจ 8.13 ล้านเยน <-- ปี 2008 ตำรวจได้โบนัส 4.5 เดือน รายได้รวมเลยสูง
- อาชีพครู ตั้งแต่ประถม ถึงมหาลัย ติดลิสต์ 1-20 ทั้งหมด
- อาชีพยอดนิยมในไทยเช่น หมอ หมอฟัน ผู้ตรวจบัญชีภาษี แอร์+สจ๊วต ก็ติดลิสต์
- อาชีพแปลกๆ ได้แก่ ผู้สื่อข่าว (記者) นายหน้าอสังหาริมทรัพย์ ประกันวินาศภัย สถาปนิก คนขับรถไฟ
รายได้เฉลี่ยของคนทุกอาชีพอยู่ที่ราวๆ 4 ล้านเยนต่อปี
รายได้เฉลี่ยของคนที่เริ่มทำงานใหม่ 1-4 ปีแรกอยู่ที่ราวๆ 4 ล้านเยนต่อปี

- รายได้เฉลี่ยของ ส.ส. ส.ว. 28.96 ล้านเยนต่อปี
- รายได้ของนายกฯ 51.41 ล้านเยนต่อปี
- รมต. 37.33 ล้านเยนต่อปี
- ข้าราชการส่วนกลาง 6.32 ล้านเยนต่อปี

จริงๆแล้วเงินเดือนของคนญี่ปุ่นอาจจะไม่สูงมาก แต่จะมีโบนัสปีละสองหน รายได้รวมต่อปีเลยเยอะ

การนำรถมือสองเข้าไทย

...ระหว่างรอรันงาน..

พูดเหมือนมีรถขับ..แต่จริงๆไม่มี และขับรถไม่เป็น ^^"

หลายคนที่มาเรียนต่อต่างประเทศ (อาจจะโดยเฉพาะญี่ปุ่น) จะสนใจซื้อรถ และคิดเรื่องขนรถกลับไทย

รถใหม่ที่ญี่ปุ่นราคาค่อนข้างถูก แต่ถ้าขนกลับไทย นอกจากค่าขนส่ง ยังมีภาษีต่างๆที่ต้องจ่ายอีก เพราะรถที่ขายกันอยู่ในไทย บวกภาษีไปร่วมๆ 200% มันถึงได้แพง ถ้าปล่อยให้ "หิ้ว" รถเข้าเมืองกันได้ เดี๋ยวก็คงมีรถเถื่อนกันให้เกลื่อน

Ref: http://www.customsclinic.org/index.php?option=com_content&view=article&id=181&Itemid=167&lang=th

ก่อนอื่น จะขนรถกลับไทยได้ ต้องไปอยู่ต่างประเทศเกิน "ปีครึ่ง" และ ซื้อรถคันนั้นมาเกิน "ปีครึ่ง" ต้องมีใบขับขี่ และขนกลับมาได้คันเดียว

สรุปความจากลิงก์ข้างบน ภาษีที่ต้องจ่ายมี สี่ส่วน
1. อากรนำเข้า คิดจากราคาประเมิน (ราคาซื้อขาย) หักส่วนลดไปตามระยะเวลาที่ใช้ และตามสภาพ
2. ภาษีสรรพสามิต คิดจากราคาประเมิน
3. ภาษีเพื่อมหาดไทย คิด 10% ของภาษีสรรพสามิต
4. ภาษีมูลค่าเพิ่ม ณ ปัจจุบัน 7%

เริ่มจากคำนวณราคาประเมินก่อน
ราคาประเมิน
คิดจากราคาซื้อบวกค่าประกันบวกค่าขนส่ง (ราคา CIF) หลังจากนั้น หักส่วนลดของรถใช้แล้ว ลดหลั่นไปตามระยะเวลาที่ใช้ คร่าวๆ ปีครึ่ง ลดได้ 20%, สามปีครึ่ง 40%, 6 ปี 60%, 10 ปี 70% มากกว่านั้น ดูตามสภาพ

- ...มันมีส่วนลดของรถที่จดทะเบียนมาไม่กี่เดือนด้วย.. แต่ไม่เข้าใจว่ามันจะมีมาทำไม ถ้าบอกว่า ต้องซื้อรถมาเกินปีครึ่ง ...
- ซื้อรถมือสอง ซื้อไม่นาน แต่รถเก่าแล้ว ก็นับตามอายุรถ ถึงรถเก่าจะหักภาษีได้เยอะ แต่สำหรับญี่ปุ่น เจอค่าตรวจสภาพคงไม่จืด...
- รถแต่ง คิดราคาของที่แต่งด้วย
- รถเคยชน ก็ประเมินให้ถูกลงได้

อัตราขาเข้า
รถยนต์นั่งส่วนบุคคล คิด 80% ของราคาประเมิน

e.g.
ราคาประเมิน C, อัตราภาษีขาเข้า Tr
อากรขาเข้า = C*Tr


ภาษีสรรพสามิตและภาษีเพื่อมหาดไทย
คิดตามขนาด cc และแรงม้า 30-50%
คิดจากราคาประเมิน+อากรขาเข้า

e.g.
ราคาประเมิน C, อากรขาเข้า C*Tr, อัตราภาษีสรรพสามิต Er, อัตราภาษีมหาดไทย 0.1Er
ค่าภาษีสรรพสามิต+มหาดไทย E = (C+C*Tr) * 1.1Er / (1 - 1.1Er) = C * (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er)

- อัตราภาษีสรรพสามิตสำหรับรถขนาดไม่เกิน 2000 cc ไม่เกิน 220 แรงม้า คิด 30%

ภาษีมูลค่าเพิ่ม
คิดจาก ราคาประเมิน+อากรขาเข้า+ภาษีสรรพสามิต+ภาษีเพื่อมหาดไทย

e.g.
ราคาประเมิน C, อากรขาเข้า C*Tr, อัตราภาษีสรรพสามิต Er, อัตราภาษีมหาดไทย 0.1Er, อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม Vr

Vat = Vr * (C+C*Tr+(C+C*Tr)*1.1Er / (1-1.1Er)) = C * Vr * (1+Tr+(1+Tr)*1.1Er/(1-1.1Er))
= C * Vr * (1+Tr)/(1-1.1Er)

ดังนั้น..
เสียภาษีรวมๆกัน C*Tr + C * (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er) + Vr * C * (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er)
= C (Tr + (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er) + Vr * (1+Tr) / (1-1.1Er) )
= C ((Tr + 1.1Er + Vr(1+Tr)) / (1-1.1Er))

e.g. รถเล็ก ไม่เกิน 2000 cc ไม่เกิน 220 แรงม้า ให้ราคาประเมิน C
Tr = 80%, Er = 30%, Vr = 7%
เสียภาษี (0.8+1.1*0.3+0.07*(1+0.8)) / (1-1.1*0.3) = 187.46% ของราคาประเมิน

ถ้าเป็นรถเก่า...
e.g.
รถเล็ก ใช้มาสี่ปีครึ่ง ราคาประเมินลดลงครึ่งนึง -> เสียภาษี เกือบๆ เท่าราคามือหนึ่งที่ซื้อมา

นอกจากภาษีที่ต้องจ่าย ถ้าเป็นรถเก่าที่จดทะเบียนในต่างประเทศแล้ว
"ต้องได้รับใบอนุญาตการนำเข้าจากกรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ก่อนเรือเข้า"

สมมติ
ซื้อ eco car คันจิ๋วๆ มือหนึ่ง ราคาล้านกว่าๆ (เยน) ใช้สามปี ขนกลับไทย เสียค่าขน ค่าภาษี รวมแล้วก็ซัก 1.4 เท่าของราคาตั้งต้น ... ซื้อมือหนึ่งใหม่ที่ไทยดีกว่ามั้งนั่น...

การแปรรูปรัฐวิสาหกิจในญี่ปุ่นในยุค 1980s

Ref: http://www.heritage.org/Research/AsiaandthePacific/asb51.cfm

เปลี่ยนแนวมาอ่านเปเปอร์แบบนี้มั่งก็ดีมั้ง เรื่องราวเมื่อยี่สิบกว่าปีก่อน.. อันนี้ pro แปรรูป เต็มๆ
หมายเหตุ: ไม่ได้ update สถานการณ์ ณ 2009 ว่า ผลของนโยบายเหล่านี้ออกมาเป็นยังไงบ้างนะ

Privatizing State-Owned Enterprises: A Japanese Case Study
Katsuro Sakoh
Asian Studies Backgrounder #51 , Asia and the pacific issue
The Heritage Foundation
September 4, 1986

เปเปอร์นี้พูดถึงสาเหตุที่ทำให้ญี่ปุ่นต้องแปรรูปรัฐวิสาหกิจ วิธีการที่รัฐบาลญี่ปุ่นจัดการแปรรูปรัฐวิสาหกิจหลักสามแห่ง ได้แก่ การรถไฟ การโทรศัพท์และการสื่อสาร องค์การยาสูบ การแปรรูปกิจการทั้งสามเกิดในช่วงรัฐบาลของนายก Yasuhiro Nakasone นอกจากนี้ยังมีกิจการกึ่งรัฐวิสาหกิจ (รัฐถือหุ้นแต่ไม่เต็ม 100%) คือ JAL

สาเหตุหลักๆบีบให้ญี่ปุ่นต้องแปรรูปรัฐวิสาหกิจคือ รัฐบาลมีหนี้สินเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทั้งจากการใช้จ่ายของรัฐบาลเอง (ในยุคก่อนหน้า ที่ต้องการกระตุ้นเศรษฐกิจ เลยจ่ายแหลก แล้วก็อัดสวัสดิการสังคมแหลก) งบประมาณที่อัดลงไปสนับสนุนรัฐวิสาหกิจ และการขาดทุนของรัฐวิสาหกิจบางตัว (การรถไฟ.. 25 ล้านUSD ต่อวัน!!!) รัฐบาลไม่ต้องการแก้ปัญหาด้วยการเพิ่มภาษี หรือตัดลดสวัสดิการลง ดังนั้นทางที่จะหาเงินเข้ามาได้ ก็ต้องขายของบางส่วนที่มีอยู่ จัดการปฏิรูปของที่ไม่ค่อยจะมีประสิทธิภาพ (ขาดทุน...) ให้มันดีขึ้น

เป้าหมายของการแปรรูปคือ
1. ตัดลดค่าใช้จ่ายของรัฐ ที่จ่ายลงไปให้รัฐวิสาหกิจ (ลดการขาดดุลงดประมาณ)
2. เพิ่มเงินในคลัง
3. เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน การผูกขาดทำให้ไม่มีการแข่งขัน การพัฒนาทำได้ช้า เมื่อเกิดการแข่งขัน เศรษฐกิจจะเติบโต สุดท้ายก็จะเก็บภาษีเพิ่มได้เอง
4. เปิดตลาดเสรี เพื่อประโยชน์ของผู้บริโภค และเปิดโอกาสให้ต่างประเทศเข้ามาแข่งขันในตลาด

รัฐขาดดุลจากการขาดทุนของการรถไฟ "ปีละ" ห้าหมื่นล้านเหรียญ (20%ของการขาดดุล) ดังนั้น ไม่ว่ายังไงก็ต้องมีการจัดการกับการขาดทุนก้อนนี้ การรถไฟญี่ปุ่นในยุคนั้นมีพนักงานราวสี่แสนสองหมื่นคน ซึ่งถือเป็นจำนวนที่มากเกินไปมาก เป็นส่วนนึงของสาเหตุของการขาดทุน (หลังการแปรรูป พนักงานลดเหลือครึ่งเดียว ซึ่งเป็นจำนวนที่เหมาะสมกับขนาดองค์กร)

รัฐบาลของนาย Nakasone เผชิญกับการต่อต้านในการแปรรูปรัฐวิสาหกิจจากหลายฝ่าย ได้แก่
1. สหภาพแรงงาน ที่รู้ว่า ถ้าแปรรูปจะต้องมีการปลดคนงานออก (โดยเฉพาะการรถไฟ) และห่วงว่าถ้าแปรรูป พนักงานจะไปให้ความสำคัญกับบริษัท มากกว่าตัวสหภาพ

2. ฝ่ายซ้าย ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสหภาพ .. (อันนี้ของตาย ปฏิรูปนี่มันขวาชัดๆ..)

3. ข้าราชการ ที่จะสูญเสียอำนาจในการควบคุมรัฐวิสาหกิจเหล่านี้ไป

4. สมาชิกสภา ทั้งฝ่ายรัฐบาลเอง และฝ่ายค้าน

นายก Nakasone ใช้วิธีตั้งคณะกรรมการปรึกษาส่วนตัว เพื่อจะได้ไม่ต้องผ่านข้าราชการรวมถึงเหล่านักการเมืองที่คัดค้านการแปรรูป และตั้งประธานบอร์ดรัฐวิสาหกิจที่สนับสนุนการแปรรูป (นายก Nakasone ปลดประธานการรถไฟ ซึ่งมีแนวคิดคัดค้านการแปรรูปออก เป็นเรื่องที่.. ไม่ปกติเท่าไหร่ สำหรับญี่ปุ่น) สำหรับการลดจำนวนพนักงาน นายก Nakasone ใช้วิธีให้บริษัทใหม่ที่จะตั้งขึ้นรับพนักงานเหล่านี้เข้าไป และ บีบให้บริษัทเอกชนรับพนักงานบางส่วนที่ต้องออกจากรัฐวิสาหกิจไปทำงานด้วย (ซึ่งวิธีแบบนี้ เป็นปัญหาอยู่ในปัจจุบัน - 2009)

การแปรรูปการรถไฟ (JNR -> JR)
ขั้นตอนการแปรรูปการรถไฟ เริ่มจาก
1. ทยอยลดจำนวนพนักงานลง
2. แตกการรถไฟออกเป็นบริษัทย่อยๆตามภูมิภาค และแยกรถขนสินค้าออกมาต่างหาก (รถขนสินค้าญี่ปุ่นใช้รางแยกกับรถไฟขนคน)
3. แปรรูปเป็นเอกชน
4. ให้การรถไฟสามารถทำธุรกิจอื่นๆได้ (ทำแต่รถไฟมันขาดทุน.. รถไฟเอกชนญี่ปุ่นก็ทำเหมือนกัน) เช่น โรงแรม ห้าง การพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ (ปัจจุบันที่เห็นชัดๆอีกอัน ก็ travel agency)

เนื่องจากการรถไฟก่อหนี้ไว้เยอะมาก รัฐบาลจึงต้องขายทรัพย์สินทั้งหลายแหล่ที่ไม่เกี่ยวกับการเดินรถไฟ เพื่อช่วยกลบหนี้ .. แต่ถึงยังงั้นก็ยังเหลือนี้ราว แสนห้าหมื่นเจ็ดพันล้านเหรียญ... หลังจากแปรรูปก็จะเหลือหนี้ก้อนโต ที่ยังต้องใช้คืน รัฐบาลญี่ปุ่นเอาภาษีโปะให้เจ็ดหมื่นล้านเหรียญ (ครึ่งนึงนะนั่น) หนี้ก้อนนี้จะเกลี่ยลงไปตามบริษัทที่เกิดจากการแปรรูป อย่างไรก็ตาม บริษัทอย่าง JR Hokkaido, JR Shikoku, Kyushu line เป็นบริษัทที่ไม่มีศักยภาพในการทำกำไร (เกาะเล็ก คนน้อย) แต่บริษัทที่เหลือ ยังพอมีศักยภาพอยู่ ดังนั้น หนี้ที่ต้องใช้คืนจะเกลี่ยลงบริษัทที่มีปัญญาจ่าย.. (ประเมินไว้ว่า ราวหมื่นแสนล้านเหรียญ)

หลังจากแปรรูป ตอนเริ่มต้นรัฐถือหุ้นใหญ่ แต่รัฐวางแผนจะค่อยๆทยอยๆปล่อยหุ้นให้เอกชนถือ และเข้าตลาดหลักทรัพย์ในที่สุด (ปี 2009 มี JR East กับ JR West อยู่ในตลาด)

การแปรรูปการโทรศัพท์และการสื่อการ (NTT)
การแปรรูป NTT ทำได้ง่ายกว่าการรถไฟ เพราะ NTT ไม่ได้ขาดทุน ทำให้ไม่ต้องปลดพนักงาน (แบบที่การรถไฟโดน) สหภาพจึงไม่คัดค้าน นอกจากนี้ ฐานเงินเดือนของรัฐวิสาหกิจเป็นฐานเดียว พนักงานของ NTT เชื่อว่า การแปรรูปออกไปเป็นเอกชนจะทำให้ตัวเองได้เงินเดือนมากขึ้น ฝ่ายบริหารของ NTT ก็สนับสนุนนโยบายแปรรูป ทางด้านประชาชนเองก็ไม่คัดค้านการแปรรูป เพราะหลังจากแปรรูปแล้ว NTT ไม่ได้ถูกแยกเป็นบริษัทย่อยๆตามภูมิภาค จึงไม่มีความกังวลเกี่ยวกับเรื่องการบริการที่อาจจะด้อยลง (เหมือนการรถไฟ.. ที่วุ่นวายใช้ได้.. มันบริษัทใครบริษัทมันมากๆ)

NTT เชื่อมันในศักยภาพของตัวเองในการแข่งขัน และเชื่อว่าการแปรรูป (บวกเปิดเสรี) จะทำให้ NTT พัฒนาไปได้เร็วขึ้น ทางฝ่ายรัฐบาลก็เชื่อว่าการแข่งขันจะทำให้ผู้บริโภคได้รับการบริการที่ดีขึ้น

การแปรรูป NTT ตามด้วยการออกกฎหมายยกเลิกการผูกขาด ทำให้เกิดผู้ให้บริการรายใหม่ๆ ขึ้นอีกหลายราย นายก Nakasone ยังได้ผ่อนคลายกฎระเบียบเกี่ยวกับบริการด้านสื่อสารและข้อมูล ทำให้เกิดการร่วมทุนระหว่างญี่ปุ่นกับทุนต่างชาติขึ้นอีกหลายกลุ่มเพื่อให้บริการในส่วนนี้

รัฐบาลมีแผนจะขายหุ้นของบางส่วน NTT ให้เอกชน (หาเงินเข้าคลัง..) แต่จะยังคงถือหุ้นบางส่วนเอาไว้เองอยู่ (30% .. แต่ ณ ปัจจุบัน ไม่ไดเช็ค)

การแปรรูปองค์การยาสูบ (JTS -> JTI)
มีการต่อต้านจากเกษตรกรที่ปลูกยาสูบ เนื่องจากกลัวว่าจะมีการนำเข้ายาสูบราคาถูกจากต่างประเทศ รัฐบาลประนีประนอมกับกลุ่มเกษตรกรด้วยการยังคงให้กิจการยาสูบหลังการแปรรูปยังคงผูกขาดการผลิตและการซื้อใบยาสูบ (จากเกษตรกร) ในประเทศต่อไป แต่ให้เปิดเสรีในการขายยาสูบ บริษัทเอกชนสามารถตั้งจุดจำหน่ายยาสูบได้เอง ไม่จำเป็นต้องผ่านองค์การยาสูบอีก

รัฐบาลมีแผนจะขายหุ้นของกิจการยาสูบให้เอกชนเช่นกัน แต่ยังคงถือหุ้นใหญ่อยู่ (ณ 2009 ไม่ได้เช็คอีกเช่นกัน)

JAL
รัฐถือหุ้นบางส่วนของ JAL อยู่ แต่นายก Nakasone เห็นว่าไม่มีความจำเป็นที่รัฐจะต้องถือหุ้น JAL อีก ให้ JAL เป็นเอกชนเต็มตัว จะมีประสิทธิภาพในการบริหารจัดการได้ดีกว่า

รัฐบาลอนุญาตให้ ANA ซึ่งเป็นบริษัทเอกชนสามารถเปิดเที่ยวแปซิฟิก เป็นการยกเลิกการผูกขาดของ JAL ในการบริการเที่ยวบินนานาชาติ หลังจากนี้ รัฐบาลมีนโยบายจะปล่อยหุ้นของ JAL ทั้งหมดออกไป (ไม่ได้เช็คว่า 2009 เป็นยังไง)

โดยสรุป ในยุคนั้น อังกฤษเริ่มต้นแปรรูปรัฐวิสาหกิจไปก่อน (1979, Magaret Thatcher) ตามด้วยฝรั่งเศส อเมริกาเอง ก็เริ่มต้นแปรรูปรัฐวิสาหกิจเช่นกัน การบริหารจัดการโดยเอกชนทำได้มีประสิทธิภาพมากกว่ารัฐ และมีการแทรกแซงได้น้อยกว่า รวมถึงการเปิดเสรีจะทำให้ผู้บริโภคมีทางเลือกมากขึ้น ญี่ปุ่นก็กำลังตาม trend นี้ไปเช่นกัน


.... กลับมาดูที่ไทยบ้าง.. มีอะไรที่เราแปรรูปไปแล้วบ้าง? ไปรษณีย์ กสท. ?
เรื่องรัฐวิสาหกิจขาดทุนของไทยตอนนี้ (2009) น่าจะไม่ต่างกับญี่ปุ่นเมื่อยี่สิบกว่าปีก่อนมากนัก แต่กิจการบางอย่างของไทย โดยเฉพาะการรถไฟ ถ้าแปรรูปตอนนี้ ไม่น่าจะมีศักยภาพในการแข่งขันกับเอกชนได้เท่าไหร่ ยกเว้นจะกู้เงินรัฐมาลงทุนเพิ่ม ก็น่าจะพอไปต่อได้

องค์การโทรศัพท์ ก็น่าจะแปรรูปได้ ซึ่งจริงๆตอนนี้ก็ไม่ได้ผูกขาดแล้ว น่าจะออกมาแข่งขันกับเอกชนเต็มตัวได้แล้ว

การบินไทย.... no comment ...

เทพเจ้าที่พบได้ในญี่ปุ่น

ว่าจะเขียนหลายอย่าง แต่ก็ขี้เกียจเกิน เขียนไม่จบซักอัน

วันนี้ว่าด้วยเรื่อง เทพเจ้าทั้งหลาย ที่อาจพบได้ตามวัดและศาลเจ้าญี่ปุ่น สำหรับญี่ปุ่น พระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ เทพ ยักษ์ ฯลฯ ญี่ปุ่นก็ไหว้เป็นเทพเจ้าเหมือนๆกันหมด

เอาตัวเด่นๆที่น่าจะเคยเห็นตามสถานที่ท่องเที่ยวเป็นหลักละกันนะ

風神−雷神 fuujin-raijin
เป็นยักษ์ มักจะเห็นสองตัวนี้อยู่คู่กันตลอด ฟูจิน เทพแห่งลม จะถือผ้า ทำเป็นเหมือนร่มชูชีพ (- -") .. ส่วน ไรจิน เทพแห่งสายฟ้า จะมีผ้าคล้องคอ แล้วมีกลอง (น่าจะนะ) วิ่งวนอยู่รอบๆ

ที่ sensou-ji (วัดอาซาคุสะ) ยักษ์สองตัวนี่เฝ้าประตูด่านแรกอยู่ (ประตูที่เขียนว่า 雷門 นั่นแหละ) จากด้านหน้า ฟูจินอยู่ขวา ไรจินอยู่ซ้าย

ที่อื่นก็มี แต่นึกไม่ออกแล้ว ว่าเจอที่ไหนอีก

七福神 shichi-fuku-jin เทพเจ้าแห่งความโชคดีทั้งเจ็ด
พบได้ตามศาลเจ้าญี่ปุ่น แต่ส่วนใหญ่ในศาลเจ้าจะมีแค่บางองค์ น้อยแห่งที่จะมีอยู่ครบเจ็ด

1. 恵比寿 (えびす ebisu) - เบียร์ :P ... (ไม่ใช่ละ..) เอบิสึ เทพเจ้าแห่งการประมง เทพหนึ่งเดียวของญี่ปุ่นที่ไม่ได้ก๊อปมาจากคนอื่น

2. 大黒天 (だいこくてん - daikokuten) อวตารของพระศิวะ ท้าวมหากาฬ ผู้ปกครองนาคและที่ดูแลสมบัติใต้บาดาล ญี่ปุ่นใช้เป็นเทพแห่งสมบัติและโชคลาภ

3. 毘沙門天 (びしゃもんてん - bishamonten) ไวศรฺวณ เวสสุวรรณ ท้าวกุเวร เจ้าแห่งยักษ์ หนึ่งในท้าวจตุโลกบาล ณ จาตุมหาราชิกา ดูแลทิศเหนือ สำหรับญี่ปุ่น เป็นเทพแห่งการแข่งขัน การประลอง

4. 福禄寿 (ふくろくじゅ - fukurokuju) เทพแห่งความสุข ความร่ำรวย และอายุยืน ก๊อปมาจากลัทธิเต๋า

5. 寿老人 (じゅうろうじん - juuroujin) เทพแห่งการมีอายุยืนยาว ชอบกินเหล้า - -" ก๊อปมาจากลัทธิเต๋า

6. 布袋 (ほてい - hotei) ชื่อจีนเรียก บุได หน้าตาเหมือนพระสังกัจจายน์แต่เป็นคนละองค์กัน โฮเทเป็นเทพเจ้าแห่งความสนุกสนานรื่นเริง บางตำราว่า โฮเท เป็นหนึ่งในพระโพธิสัตว์ หรือ พระศรีอาริยเมตไตรย ก๊อปมาจากพุทธมหายานของจีน

7. 弁財天 (べんざいてん - benzaiten) พระสุรัสวดี ประทับบนบัวขาว เทพีแห่งปัญญา ดนตรี และศิลปะ ถือ วีณา (แขก) (琵琶 biwa ญี่ปุ่น)

สำหรับญี่ปุ่น แทนที่จะทัวร์เก้าวัด แบบไทย ก็ทัวร์ศาลเจ้า 7 เทพเจ้าแทน ...

阿弥陀如来 amidanyorai พระอมิตาภพุทธ
如来 (にょらい - nyorai) หมายถึง พระพุทธเจ้า สำหรับพระอมิตาภพุทธที่เด่นๆ ก็ kamakura daibutsu (鎌倉大仏) หรือ ushiku daibutsu (牛久大仏) ที่อิบารากิเป็นต้น
จริงๆแล้ว 如来 แปลตรงตัวว่า "ตถาคต"

สำหรับพระพุทธเจ้าของเถรวาท พระสิทธัตถะ (瞿曇 悉達多 - go-tama shiddatta - โคตมะ สิทธัตถะ) เรียก 釈迦如来 (shaka nyorai = พระพุทธเจ้าจากศากยวงศ์) ชื่อ 釈迦 เป็นการเรียกย่อจาก 釈迦牟尼 (shaka muni -> ศากยมุนี)

観音 kannon กวนอิม
観音菩薩 (かんのんぼさつ - kannon bosatsu) กวนอิม อวโลกิเตศวร .. คนไทยคงรู้จักกันดี กวนอิมที่นี่มีหลายภาคให้เห็น

1. 千手観音 (せんじゅかんのん - senju kannon) กวนอิมพันมือ
2. 聖観音 (しょうかんのん - shou kannon) กวนอิมปกติทั่วๆไป ท่าทางใจดี มือขวายกขึ้น อาจจะถือดอกบัว ส่วนใหญ่เป็นปางยืน

และปางอื่นๆ..

地蔵 jizou จิโซ
จิโซก็เป็นพระโพธิสัตว์ (กษิติครรภมหาโพธิสัตว์) อันนี้น่าจะเจอบ่อยในการ์ตูน ส่วนใหญ่จิโซจะทำไว้น่ารัก ^^" ของจริงก็พบเห็นได้ตามทางทั่วไป เชื่อกันว่า จิโซจะช่วยปกป้องดูแลเด็กๆ รวมถึงเด็กที่ตายก่อนวัยอันควร พ่อแม่มักจะขอบคุณจิโซด้วยเสื้อผ้า เครื่องแต่งตัว เราเลยอาจจะเห็นจิโซถูกจับแต่งตัวแบบเด็กน่ารักๆ อยู่บ่อยๆ

นึกไม่ออกละ ว่ามีอะไรอีก...

References: again, thanks to wikipedia

ทัศนศึกษา Toyo Seikan

หนีงานไปเที่ยวมา...

สำนักงานผู้ดูแลนักเรียนจัดทัศนศึกษาช่วงปิดเทอมหน้าร้อน พาไปดูโรงงานของบริษัท Toyo Seikan
(ต้องชมสนร.รุ่นนี้จริงๆ ขยันมาก)

Toyo Seikan เป็นบริษัทผลิตบรรจุภัณฑ์ที่ใหญ่ที่สุดของเอเชีย และใหญ่เป็นอันดับห้าของโลก บริษัทอันดับหนึ่งของโลกคือ Tetrapack (ที่ทำกล่องนมนั่นแหละ) ของสวิสเซอร์แลนด์ แต่ tetrapack ผลิตเฉพาะบรรจุภัณฑ์กระดาษ ในขณะที่เครือ Toyo Seikan ทำทุกอย่าง ตั้งแต่ กระดาษ แก้ว พลาสติก เหล็ก อะลูมิเนียม ฯลฯ ในบรรดาบริษัท top 5 ของโลก เครือ Toyo Seikan เป็นบริษัทเดียวที่ทำบรรจุภัณฑ์ทุกรูปแบบ

ทัศนศึกษาครั้งนี้ เขาให้ไปดูโรงงานที่ yokohama ตัวโรงงานขนาดไม่กว้างมาก (พื้นที่พอๆกับโตเกียวโดม ใหญ่กว่านิดหน่อย) ที่โรงงานนี้ผลิตกระป๋องเหล็ก อะลูมิเนียม กับขวด PET แล้วก็มีศูนย์วิจัยของบริษัทอยู่ เครือของบริษัทนี้ใหญ่มาก มีโรงงานกระจายอยู่เป็นสิบแห่งทั่วญี่ปุ่น มีบริษัทลูกที่ไทยอย่างน้อยๆก็ 5 บริษัท (โรงงานน่าจะสิบกว่า ถ้าฟังไม่ผิด) .. และคงเป็นสาเหตุที่เขาเลือกให้มาทัศนศึกษาที่นี่..ด้วย.. (ท่านทูตมาฟังเอง กับเจ้าหน้าที่สารพัดสำนักงานในสถานทูต ก็มา)

Toyo Seikan มีศูนย์วิจัยของตัวเอง ทำงานวิจัยตั้งแต่ตัววัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต (เหล็ก อะลูมิเนียม พลาสติก ฯลฯ) ไปจนถึงออกแบบขั้นตอน เครื่องจักร สำหรับการผลิต เรียกได้ว่า วิจัยแบบครบวงจร เครือนี้ยังไปก่อตั้งวิทยาลัยด้านบรรจุภัณฑ์โดยตรงด้วย (www.toshoku.ac.jp) เห็นว่าพนักงานทั้งหมดของเครือ จะได้เทรนที่วิทยาลัยนี้ก่อนไปทำงาน

ทัศนศึกษาครั้งนี้แบ่งเป็นสองส่วนหลักๆ คือ ไปดู production line ของโรงงาน กับไปดูผลงานวิจัยของบริษัท

ตอนไปดู production line ก็นึกถึงสมัยเรียน (เรื่องการขึ้นรูปผลิตภัณฑ์.. จำวิชาไม่ได้แล้ว)

กระป๋อง มีทั้งกระป๋องเหล็ก (steel) และกระป๋องอะลูมิเนียม การขึ้นรูปกระป๋องมีสองแบบ แบบ 2 pieces (ตัวกระป๋อง + ฝา) กับ 3 pieces (ตัวกระป๋อง+ก้น+ฝา) หลักการง่ายๆไม่มีอะไรมาก ตัดแผ่นโลหะให้เป็นตัวกระป๋อง แล้วก็ดึงขึ้นมาเป็นทรง (redraw) ทำขอบฝากระป๋อง แล้วก็แพ็คเป็นล็อต ส่งลูกค้า

การขึ้นรูปขวด PET ก็มีทั้งแบบฉีด (injection) กับแบบอัด (compression)

ในโรงงานสะอาดมากๆ สมกับเป็นโรงงานบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร (ที่เห็น เป็นกระป๋องเบียร์ กับขวดน้ำ) ทุกขั้นตอนใช้เครื่องจักรทั้งหมด ไม่มีคนเข้าไปเกี่ยวข้อง (นัยว่า สะอาดแน่) QC ทั้งหมดใช้ sensor แต่คนพาทัวร์บอกว่า ถ้าลูกค้า complain ตีกลับมา ก็จะใช้แรงงานคนเข้าไป QC อีกที

เสียงค่อนข้างหนวกหูทีเดียว (เกิน 100 dB แน่ๆ) ทางโรงงานเองก็บอกว่า โรงงานนี้ตั้งอยู่ในโซนชุมชน (รอบข้างมีแต่บ้านคน) เลยต้องห่วงเรื่องมลภาวะมากเป็นพิเศษ ก็นับว่าเขาเก็บเสียงได้ดีพอดู อยู่นอกโรงงานก็ไม่หนวกหูมาก ส่วนพนักงานในโรงงานมีที่ครอบหูให้ ก็คงช่วยได้บ้าง

เนื่องจาก แทบทุกส่วนของโรงงานใช้เครื่องจักรหมด เลยไม่ค่อยเห็นพนักงานซักเท่าไหร่ ที่เห็นก็จะเป็นช่างซ่อมบำรุง กำลังดู line มีพนักงาน QC ทำแล็บอยู่ ทำนองนั้น

อย่างที่ว่า Toyo Seikan มีศูนย์วิจัยเป็นของตัวเอง และวิจัยตั้งแต่วัตถุดิบไปยันขั้นตอนการผลิต ทางโรงงานเลยแนะนำผลิตภัณฑ์บางตัวให้ดู (พูดด้วยความภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง)

1. TULC เป็นเทคโนโลยีเคลือบผิวเหล็ก หรืออะลูมิเนียมด้วย film ชนิดหนึ่ง
ตามปกติ ในขั้นตอนการขึ้นรูปจะต้องใส่สารหล่อลื่นในแม่พิมพ์ หลังจากขึ้นรูปแล้วก็ต้องล้างสารหล่อลื่นนี่ออก มันทำให้สิ้นเปลือง บริษัทเลยคิดค้น film ที่ใช้เคลือบลงไปบินผิวโลหะ ใช้แทนสารหล่อลื่น ทำให้ประหยัดน้ำที่จะต้องใช้ล้างออกอีกต่อ แล้วก็ทำให้ process การขึ้นรูปเร็วขึ้น
มีคนถามว่า ต้นทุนอันไหนคุ้มค่ากว่ากัน ระหว่างแบบเก่า ที่ต้องใช้สารหล่อลื่น และเปลืองน้ำล้าง กับ ค่าฟิล์มที่ใช้เคลือบ ทางโรงงานตอบว่า พอๆกัน แต่แบบ film นี่ เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากกว่า (ไม่มีน้ำเป็นของเสีย ก่อให้เกิด CO2 ในการผลิตน้อยกว่าแบบเก่า)

โรงงาน "โฆษณา" ว่า กระป๋อง steel ใดๆ ที่ก้นกระป๋องเป็นสีขาว (เหมือนทาสีขาว) อันนั้นเป็นกระป๋อง TULC จากบริษัทเขา มีคนถามว่า ทำไมต้องเป็นสีขาว.. เจ้าหน้าที่ตอบว่า "ทำให้ลงสีได้ง่าย (พื้นขาว) ต้นทุนต่ำ" แต่เพราะมันเป็นพื้นขาว ถ้าต้องการความแวววาวแบบโลหะ ตอนนี้ยังทำไม่ได้

การเคลือบหรือสกรีนกระป๋องไม่มีปัญหาในการ recycle เพราะตอนเอาไปหลอม สี หรือ วัสดุเคลือบพวกนี้ จะแยกชั้นกับตัวโลหะอยู่แล้ว

2. การ screen ลาย
ทางโรงงานมีทั้งแบบปกติ ที่ screen ลายลงบนแผ่นโลหะก่อน แล้วค่อยเอาไปตัดขึ้นรูป และแบบใช้ลูกกลิ้งสกรีนลงไปบนกระป๋องที่ขึ้นรูปแล้ว

3. ฉนวนกัน oxygen/ความชื้น
oxygen และความชื้นเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้สิ่งที่บรรจุอยู่ในภาชนะ (content) มีลักษณะเปลี่ยนไป เก็บไม่ได้นานเท่าที่ควร บริษัทเลยคิดค้นการทำบรรจุภัณฑ์พลาสติกให้มีหลายชั้น (layer) ชั้นตรงกลางจะเป็นฉนวนกันoxygen/ความชื้น ทำให้ใช้พลาสติกที่หนาน้อยลง (เมื่อต้องการคุณสมบัติความเป็นฉนวนในระดับเดียวกัน)

4. การขึ้นรูปขวด PET แบบต่างๆ
ขวด PET แบ่งตามสิ่งที่บรรจุภายในได้สองแบบ คือ แบบอัดความดัน (เช่น โค้ก) กับแบบธรรมดา (เช่น น้ำชา) ความหนาของพลาสติกที่ใช้ต่างกัน และแบ่งตามวิธีการบรรจุได้สองแบบ คือ บรรจุร้อน (hot filling) กับบรรจุธรรมดา ขวดสำหรับแบบบรรจุร้อนตรงปากขวดจะเป็นพลาสติกที่ทนความร้อน (สีขาว ต่างกับแบบธรรมดาที่ตรงปากขวดก็เป็นพลาสติกใสธรรมดา)

การขึ้นรูปในโรงงานนี้มีทั้งแบบฉีด และแบบอัด ถ้าฟังไม่ผิด.. โรงงานบอกว่า เขาเป็นคนคิดวิธีการขึ้นรูปแบบอัด

5. retortable pouch (ถุงสำหรับอาหารสำเร็จรูป เช่น ถุงคาเร)

6. ฯลฯ

จากตู้โชว์ที่เขาตั้งไว้ บริษัทนี้ทำบรรจุภัณฑ์แทบจะทุกอย่างในญี่ปุ่นเลยก็ว่าได้ นอกจากบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร ก็ยังมีถุง refill ของแชมพูสบู่เหลว ขวดแชมพู กระป๋องสเปรย์ สารพัดยี่ห้อ

ที่แน่ๆ kirin น่าจะใช้บรรจุภัณฑ์ของบริษัทนี้ ทางโรงงานบอกว่า กระป๋องเบียร์สิงห์ที่ไทย ก็ของเครือนี้เช่นกัน

Toyo Seikan มีความร่วมมือกับจุฬาฯ (food sci) กับม.รังสิต มีโครงการแลกเปลี่ยนของนิสิตนักศึกษาป.ตรี มาฝึกงานเป็นช่วงสั้นๆ สำหรับจุฬาฯ มีโครงการร่วมกัน พยายามพัฒนาบรรจุภัณฑ์สำหรับ "ข้าวเหนียวมะม่วง" ตอนนี้ยังทำส่วนข้าวเหนียวมูนอยู่ ยังไม่สำเร็จ ยังไม่ไปถึงมะม่วง

Referece: http://www.toyo-seikan.co.jp/

ดอกไม้เพลิง

เข้าหน้าร้อนแล้ว เริ่มเข้าเทศกาลจุดดอกไม้ไฟของที่นี่... แต่ เขาจะจุดกันไปทำไม.. นั่นสิ ไม่รู้เหมือนกัน

แรกๆที่มา เคยพูดถึงเทศกาลนี้ว่า เขา "จุดพลุ" กัน แต่มีคนทักว่า เอ้ย..ไปเรียกยังงั้นได้ไง เลยชักงง ตกลงว่า พลุ กับ ดอกไม้ไฟ มันไม่เหมือนกันรึ

จากพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน 2542

พลุ	[พฺลุ] น. ดอกไม้เพลิงชนิดหนึ่ง บรรจุดินปืนในกระบอกไม้ไผ่ เมื่อ
	จุดมีเสียงระเบิดดังคล้ายเสียงปืน, โดยอนุโลมเรียกดอกไม้เพลิง
	อย่างอื่นที่จุดมีเสียงระเบิดดังเช่นนั้นว่า พลุ. ว. ฟุ, ฟ่าม, ไม่แน่น.

ดอกไม้เพลิง, ดอกไม้ไฟ	น. เครื่องสําหรับจุดในงานเทศกาลหรืองานศพเป็นต้น ทําด้วย
	กระบอกไม้อ้อหรือไม้ไผ่เป็นต้น บรรจุดินดํา มีชื่อต่าง ๆ กันตามชนิด.

สรุปความได้ว่า พลุ นับเป็น ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ที่จุดแล้วมีเสียงระเบิดตู้มต้าม ดังนั้น ไฟเย็น นับเป็นดอกไม้ไฟ แต่ไม่เป็นพลุ ส่วนงานเทศกาลดอกไม้ไฟของที่นี่ เป็นงาน "จุดพลุ" เสียเป็นส่วนใหญ่ แต่ก็มีคนเล่น "ดอกไม้ไฟ" กันพอควร

ส่วนคำว่า "ดอกไม้เพลิง" เป็นภาษาทางการของดอกไม้ไฟ (พรบ. อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490)

ทีนี้.. นอกจากพลุ ยังมีดอกไม้เพลิงแบบไหนอีกบ้าง?
ไฟพะเนียง ตะไล ลูกหนู กระเทียม โอ่ง ไฟเย็น ฯลฯ นับเป็นดอกไม้เพลิงทั้งหมด (กระเทียมนี่มันเป็นดอกไม้ตรงไหน - -")

แล้ว...อันไหนมันหน้าตายังไง ... ไม่รู้เหมือนกัน ตอนเด็กๆไม่เคยเล่น
รู้แต่ข้างๆโรงเรียนมีกระเทียมขาย เพื่อนชอบเอามาขว้างใส่กัน -___-" (แต่ไม่เคยไปขอเขาเล่นซักที)

เที่ยวรอบๆนอกโตเกียวด้วยรถไฟ (2)

yokohama, kamakura, enoshima อยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของโตเกียว เลียบตามชายฝั่งทะเลไป
hakone (และ fujisan) อยู่ทางตะวันตกของโตเกียว นั่งสาย odakyu วิ่งตรงไปถึงเลย

วันนี้ ไปซีกตะวันตกเฉียงเหนือ ทางเหนือ แล้วก็ทางตะวันออกบ้าง

1. ไปมิตาเกะ
ฤดูท่องเที่ยวของมิตาเกะ คือฤดูใบไม้ร่วง ราวปลายพฤศจิกายน ต้นธันวาคม ไปดูใบไม้แดง มิตาเกะ เป็นชื่อของภูเขา (御岳山) อยู่ในเขต โอเมะ เป็นโตเกียวบ้านนอกฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือ อยู่ห่างจากตัวเมืองโตเกียวเกือบสองชั่วโมงโดยรถไฟ คอร์สท่องเที่ยวมิตาเกะ หลักๆเป็น hiking course ไปถึงแต่เช้า จะเดินได้ครบรอบ (ภูเขาแถวนั้น) พอดี แต่ไม่เคยเดินจนครบรอบซักที เพราะไปสาย (สิบโมง) แล้วก็ค่อยๆเดินถ่ายรูปกันไปเรื่อย ไปยังไม่ทันถึงครึ่งวงก็บ่ายแล้ว กลัวลงจากเขาไม่ทันมืด (สี่ห้าโมงเย็นมันก็มืดแล้ว ต้องลงจากเขาก่อนนั้น)

ถึงจะเคยอ่าน ข้างหลังภาพ (หนังสือนอกเวลา ม.6) .. แต่ลืมไปหมดแล้ว ว่าคุณหญิงไปเที่ยวที่ไหนมาบ้าง - -".. แต่เดาๆเอาจาก image ของคุณหญิง คาดว่าคุณหญิงคงไม่ไป hiking course แน่ๆ เพราะมันเหนื่อยพอดู กินเวลา และจำเป็นต้องแต่งตัวแบบทะมัดทะแมงพอควร เดาว่าคงไปแค่ตอนต้นๆ ที่ขึ้นไปถึงศาลเจ้า แล้วก็กลับ

การเดินทางไปมิตาเกะ ไปด้วยรถไฟ JR สาย Ome ลงสถานี Mitake ต่อจากนั้น มีพวก cable car สำหรับขึ้นเขาเหมือนกัน จำไม่ได้แล้วว่าตอนไปเดินเอาหรือขึ้นรถ (ขึ้น cable car 6 นาที เดิน.. 60 นาที) ช่วง peak ที่ใบไม้แดง คนจะแน่นมาก คิว cable car จะยาวมาก รอขึ้นอาจจะนานพอๆกับเดินเอง
ค่าบัสจากสถานีรถไฟไป cable car 270 เยน (เดินได้ 45 นาที) ค่า cable car 570 เยน ราคาเที่ยวเดียว

ส่วนวิวแม่น้ำ สายน้ำไหล... บนเขามีน้ำตกอยู่หลายที่ แต่..คิดว่าคุณหญิงคงไม่ได้ปีนเขาขึ้นไป ที่ที่อาจจะใช่ น่าจะเป็นแม่น้ำทามะ (多摩川) ตรงสถานีรถไฟมากกว่า ใบไม้แดงตรงนั้นก็สวยเหมือนกัน จริงๆแล้ว โซนทามะกาว่า ค่อนข้างมีชื่อเสียงเรื่องเป็นที่ชมใบไม้แดงทีเดียว ส่วนที่สวยมากๆ นั่งรถไฟสาย Ome เลยมิตาเกะเข้าไปอีก (奥多摩)

http://www.mitaketozan.co.jp/english/index.html

2. ไป Nikko
Nikko อยู่ทางเหนือของโตเกียว Nikko เป็นเมืองตากอากาศของคนญี่ปุ่นมาตั้งแต่ยุคเอโดะ ออกจะเป็นเหมือนเมืองของตระกูลโตกุกาว่าเลยทีเดียว (ตระกูลโชกุนที่ปกครองยุคเอโดะ) สุสานของโตกุกาว่า (จำไม่ได้ว่าคนไหน..) ก็อยู่ที่นี่

Nikko แบ่งคร่าวๆออกเป็นสองส่วน ส่วนตัวเมือง จะมีศาลเจ้าใหญ่ๆ กับวัด เป็นโซน world heritage โดยปกติ ถ้าไปเที่ยว nikko ก็จะแวะตรงนี้กัน กับอีกส่วนคือบนเขา (奥日光 - OkuNikko) มีทะเลสาบ น้ำตกอยู่สี่ห้าแห่ง อันสำคัญๆก็มี Kegon falls เป็นน้ำตกที่สูงเกือบร้อยเมตร เป็นน้ำตกชื่อดังของญี่ปุ่น ขึ้นไปบนเขาอีกมีน้ำตกอีกพอสมควร ที่จะสวยมากตอนใบไม้แดง ตรง OkuNikko นี่ มีเป็นจุดชมวิวชื่อดังตอนใบไม้แดงอีกเหมือนกัน มีตั้งแต่วิวน้ำตก วิวทุ่ง วิวริมผา ทางขึ้นเขาค่อนข้างจะโหดอยู่สักหน่อย ถ้าจะขึ้นไปดูบนเขา ควรค้างคืนบนเขา (เป็นแหล่งออนเซ็น) ถ้าไปเช้าเย็นกลับก็ดูแต่ศาลเจ้าข้างล่างดีกว่า

ถัดจาก Nikko ขึ้นเหนือไปอีก เป็นเขต Kinugawa เป็นแหล่งออนเซ็นชื่อดัง ก็เป็นอีกทางเลือก ถ้าไม่ค้างบนเขาที่ Nikko ก็เลยไปค้างที่ Kinugawa ก็ได้ แถวๆ kinugawa มี themepark อีกสองแห่งที่เด่นๆ
- Nikko edomura บรรยากาศข้างในจะเป็นยุคเอโดะ มีโชว์นินจา โชว์การแสดง
- Tobu World Square คล้ายๆเมืองโบราณ แต่เป็น "world" square

รถไฟไป Nikko มีของ JR กับบริษัท Tobu แต่ pass ที่น่าสนใจเป็นของ Tobu
1. World heritage pass
3600 เยน ออกจาก asakusa เหมาะสำหรับคนที่ไม่ได้จะขึ้นไปดูน้ำตกบนเขา ดูแค่วัดกับศาลเจ้าข้างล่าง ใช้ได้ 2 วันใน free area
2. All nikko pass
4400 เยน ถ้าจะขึ้นเขาด้วย (ค่าบัสขึ้นเขาเที่ยวเดียวก็พันเยนแล้ว) ใช้ได้ 4 วันใน free area

http://www.jreast.co.jp/e/nikko-kinugawa/bargain_tickets.html
http://www.tobu.co.jp/foreign/pass/index.html

3. ไป Narita
ตัวเมือง Narita ถึงก่อนสนามบิน จุดท่องเที่ยวที่น่าสนใน คือ วัดนาริตะ เดินไปได้ไม่ไกลจากสถานี Narita นัก แล้วก็มี Aeon shopping mall แต่ต้องนั่งบัสไป (มีรถวิ่งตรงไปลง aeon เลย เที่ยวละ 200 เยน) ดูเหมือนทัวร์จะแวะให้ลูกทัวร์ช็อปปิ้งก่อนกลับบ้านกัน
http://narita-aeonmall.com/index.jsp

ส่วนคนไทยที่อยู่ที่นี่.. ถ้าไป narita ส่วนใหญ่ก็จะไปวัดไทยกัน แต่วัดไทยอยู่ไกลจากสถานีไปหลายกิโลอยู่ แล้วก็ คงไม่นับเป็นสถานที่ท่องเที่ยว

รถไฟไป narita มีทั้ง JR และ Keisei สถานีอยู่ติดๆกัน ขึ้นอะไรมาก็ได้ ตามสะดวก

4. ไป Disney
ถึงมันจะชื่อ Tokyo Disney resort แต่ที่ตั้งจริงๆ มันอยู่ Chiba การไปดิสนีย์ให้เล่นได้ครบทุกอย่าง ต้องไปตั้งแต่สวนสนุกเปิด (แปดหรือเก้าโมงเช้า) และอยู่จนมันปิด (จบพาเหรดสุดท้าย สองสามทุ่ม) แต่ถ้ากะจะไปเดินเล่นๆ ชิวๆ ก็ไปบ่ายๆเลย ซื้อตั๋วรอบเย็นเข้าไปแทน

ดิสนีย์ที่นี่แบ่งออกเป็น 2 park ดิสนีย์แลนด์ กับ ดิสนีย์ซี บรรยากาศของดิสนีย์แลนด์จะออกแนวสดใส น่ารัก จะเห็นครอบครัวพาเด็กเล็กๆไปเที่ยวกัน ส่วนดิสนีย์ซี จะโตกว่าดิสนีย์แลนด์ซักหน่อย บรรยากาศออกจะโรแมนติก เหมาะสำหรับไปกับแฟน แต่ก็มีเด็กๆเหมือนกัน

มีแพ็คเกจ tokyo disney resort เป็นตั๋วสองวัน และบางทีจะรวมค้างคืนนึงที่โรงแรมในดิสนีย์เข้าไปด้วย ถ้าอยากได้ทั้งสองบรรยากาศ ค้างแบบนี้ก็สะดวกดี

ถ้าจะไปดิสนีย์โดยรถไฟ ขึ้น JR ไปลงสถานี maihama แล้วต่อ shuttle train ของดิสนีย์เข้าไปข้างใน แต่ทางที่น่าจะสะดวกกว่า (เร็วกว่า ประหยัดกว่า ถ้าไม่ได้อยู่แถวๆใกล้ๆดิสนีย์) คือขึ้นรถบัสตรงไปดิสนีย์เลย มีรถออกจากหลายที่

http://www.tokyodisneyresort.co.jp/index_e.html

หมดแล้วมั้ง รอบๆโตเกียวแบบที่ไปเช้าเย็นกลับได้เนี่ย

เที่ยวรอบๆนอกโตเกียวด้วยรถไฟ (1)

แผนไปเที่ยวอย่างง่ายๆ ตั้งหลักจากโตเกียว ไปเที่ยวเมืองใกล้ๆ ก็จะมี 1-day trip อยู่สามสี่เส้นทาง ที่ค่อนข้างจะฮิต จะมีตั๋วรถไฟที่เป็น 1-day pass สำหรับเที่ยวแบบนี้ด้วย สะดวก และคุ้มดี

คำแนะนำทั่วไป
ตั๋วหลายอันจะใช้ได้ทั้งรถไฟ และ บัส สำหรับ บัส ควรเช็คตารางเวลารถดีๆ จะทำให้วางแผนเที่ยวได้ง่ายขึ้น
ตัวเมืองส่วนใหญ่จะมีบัสท่องเที่ยววิ่งเป็นวงกลมตามจุดท่องเที่ยวต่างๆ (เขาเรียก meguri bus) แล้วจะมีตั๋ว 1-day pass ขาย ถ้าไม่ได้มีเป้าหมายอะไรเป็นพิเศษ ใช้บัสแบบนี้จะเที่ยวได้ครบดี

เส้นทางน่าสนใจ
1. ไป Yokohama
สถานที่ท่องเที่ยวหลักๆของโยโกฮาม่าอยู่เลียบชายฝั่งทะเล เริ่มจาก Minatomirai เป็นโซน..อืม เมืองใหม่(?) ของโยโกฮาม่า แถวๆนั้นจะมีตึกสูง สวยๆ(?) อยู่ ตึกเด่นๆในบริเวณนั้นคือ Queens Tower, Landmark Tower (สูงสุดในญี่ปุ่นนะ แต่ใบหยกกินขาด..) มีชิงช้าสวรรค์ใหญ่ๆ รวมๆเป็นย่านที่ดู "ทันสมัย

ถัดมาติดกันเลย มี..ตึกโกดังยุคแรกของท่าเรือโยโกฮาม่า (赤レンガ - red brick warehouse) ตอนนี้มันเปิดเป็นโรงแรม กับห้าง ถึง..ปราสาทแดง จะสวยกว่า.. แต่ถ่ายรูปโกดังนี่จากข้างนอก ก็สวยดีนะ

เดินเลียบทะเลมาเรื่อยๆ จะเป็นสวนสาธารณะ ชื่อ Yamashita Park เดินเล่นเรื่อยๆ ได้ ดูอ่าวโยโกฮาม่า แต่ถ้าขี้เกียจเดิน ก็กลับมาขึ้นรถไฟแทนก็ได้ (สถานี sakuragichou) เดินมาจนสุดสวน จะเห็นภูเขาเตี้ยๆอยู่ บนนั้นมีพวกสถานกงสุลเก่าของฝรั่ง สมัยเปิดท่าเรือใหม่ๆ (150 ปีก่อน.. ปีนี้ฉลองเปิดท่าเรือครบ 150 ปีน่ะ) แต่ สภาพออกจะเป็น ซากตึก พอควร เพราะมันโดนบอมบ์ไปตอนสงครามโลกด้วย นอกจากนั้น มีจุดชมวิวอยู่ จะเห็นวิวอ่าวโยโกฮาม่าทั้งหมด ถ้าอยากขึ้นไปดู ก็ต้องขึ้นเขากันสักหน่อย

ส่วนตรงตีนเขา ตรงนั้นเป็นย่าน Motomachi แปลตรงตัวว่า เมืองเก่า แถวนี้ๆคล้ายๆย่าน ginza ขนาดย่อส่วน ถ้าอากาศดีๆ ก็เดินเล่นได้ (แต่หน้าร้อน ไม่ค่อยแน่ะนำนะ)

หันหลังให้ทะเล เดินจากตรง motomachi เข้ามาบนฝั่ง จะเป็นย่าน china town ... ก็..คนไทยอาจจะเฉยๆกับ china town มั้ง แต่เดินถ่ายรูปประตูทางเข้า china town ก็สวยดี ข้างใน ส่วนใหญ่จะเป็นร้านอาหารจีน ร้านขายของพอมีบ้าง

สุดทางที่ Motomachi ก็หมดสถานที่ท่องเที่ยวหลักๆของ yokohama แล้ว คือ.. จะบอกว่า ถ้าขยันเดิน (สองสามกิโลได้มั้ง) ก็ตีแค่ตั๋วรถไฟไปกลับ ที่เหลือ "เดิน" อย่างเดียวได้ แต่ถ้า สังขารไม่อำนวย :P ..

1. Minato burari ticket
วันละ 500 เยน เป็นตั๋ว free pass ในโซนตัวเมือง yokohama ขึ้นบัสที่บริหารจัดการโดยเมือง yokohama ได้ มันจะมีบัสท่องเที่ยว เป็นรถสีแดงๆ ชื่อ akai kutsu วิ่งเป็นวงกลมในโซนนี้ ถ้าขึ้นอันนี้ก็จะเที่ยวได้หมดเหมือนกัน ค่ารถเที่ยวละร้อยเยน freepass ก็ขึ้นรถนี่ได้เหมือนกัน บัสธรรมดาของ yokohama ก็ขึ้นได้ (市営バス) แต่นักท่องเที่ยวที่ไม่ชำนาญภาษาญี่ปุ่นอาจจะต้องปวดหัวกับเส้นทางบัสอยู่บ้าง ขึ้นรถท่องเที่ยวจะสังเกตได้ง่ายกว่า ไม่หลงแน่ๆด้วย
http://www.yokohama-bus.jp/burari/index.html

2. JR yokohama minatomirai pass
วันละ 500 เยน เป็น pass ขึ้น JR ในโซนนั้น กับรถใต้ดินสาย minatomirai ได้ไม่จำกัด ข้อดีของรถไฟ คือ รถมันไม่ติด และวิ่งถี่กว่าบัส (ปกติบัสน่าจะวิ่งราวๆ 20 นาที คันนึง) แต่มันต้องเดินมากกว่าบัสสักหน่อย
http://www.jreast.co.jp/e/pass/yokohama_minatomirai.html

3. Tokyu minatomirai pass
เป็นตัว ไป-กลับ รถไฟของบริษัทโตคิว ไปสถานี Yokohama ของรถใต้ดินสาย minatomirai (ก็ของโตคิวนั่นแหละ) แล้วขึ้นลงได้ไม่จำกัดในสาย minatomirai ราคาขึ้นกับจุดเริ่มต้น เหมาะสำหรับคนที่คิดจะไปเฉพาะโซนเลียบทะเล แค่ราคา ไป-กลับ อย่างเดียว ก็ถูกกว่าซื้อปกติแล้ว แต่ถ้าบ้านไม่ได้อยู่ใกล้รถไฟของโตคิว ก็ไม่มีประโยชน์

การเดินทางไป yokohama มีรถไฟของ JR (หลายสายอยู่ มีทั้งรถด่วน หวานเย็น), Keikyu, Tokyu จะใช้บริการสายไหนขึ้นกับว่าตั้งต้นจากตรงไหน แล้วก็มี pass ของอะไรอยู่แล้วหรือเปล่า เช่น คนถือ JR pass อาจจะอยากขึ้น JR ซึ่ง..ราคาปกติมันจะแพงกว่าเจ้าอื่น

2. ไป Enoshima+Kamakura
Kamakura, Enoshima ถ้าออกจากโตเกียว จะอยู่เลย yokohama ออกไปอีกซักครึ่งชั่วโมงได้ จุดท่องเที่ยวเด่นๆของ kamakura (ที่ไปกี่ทีๆ ก็ได้ยินเสียงภาษาไทยลอยว่อนไปทั่ว) คือ daibutsu
เรื่องเกี่ยวกับ kamakura - ดู entry เก่า

Enoshima อยู่เลยออกมาจาก kamakura อีกนิดหน่อย Enoshima เป็นเกาะอยู่ใกล้ๆ ชายฝั่ง เดินไปได้ (ราวๆกิโลนึง) มีถนนเชื่อม บนนั้นมี "ศาลเจ้าแห่งความรัก" เหมาะสำหรับคุณๆ คู่รักทั้งหลาย แต่.. มันอยู่บนเขา..(อีกแล้ว) ถ้าจะไปก็จะได้ออกกำลังกันสักหน่อย ถ้าเดินขึ้นเองไม่ไหว ก็มีบันไดเลื่อน (เก็บตังค์) ให้เหมือนกัน

ระหว่างทาง Kamakura - Enoshima จะเป็น..อืม.. รถไฟผสมกับ tram (บางทีมันก็วิ่งแบบรถไฟ บางทีมันก็วิ่งปนกับรถยนต์บนถนน) บางคนเขาก็ว่า มันน่าสนใจดี นั่งรถเล่นดูก็ได้ รถไฟสายนี้ชื่อ Enoden ยังไงตอนจะไป daibutsu ถ้าไม่นั่งบัส จะไปรถไฟ ก็ต้องนั่งสายนี้อยู่แล้ว

สำหรับ free pass ในโซนนี้ จะเน้น enoden เป็นหลัก บาง pass จะรวมตั๋วบัสไปให้ด้วย

1. JR Kamakura-Enoshima excursion ticket
1970 เยน จากสถานีไหนก็ได้ในสาย yamanote ใช้ได้ 2 วัน (เขาตั้งใจให้ค้างคืน) ขึ้น JR, monorail, Enoden ได้
http://www.jreast.co.jp/e/pass/kamakura_enoshima.html

2. Odakyu Enoshima-Kamakura free pass
1430 เยนต่อวัน ถ้าขึ้นจาก shinjuku และถูกกว่านั้นถ้าขึ้นใกล้ๆ เป็นตั๋วไป-กลับของสาย odakyu ถึงสถานี fujisawa (ของ odakyu) ในโซน kamakura ขึ้นได้เฉพาะ Enoden
http://www.odakyu.jp/english/freepass/enokama_01.html

ปกติแล้วเราใช้ตั๋วนี่ตลอด ถ้าจะไป kamakura เพราะบ้านเราอยู่ค่อนมาทางนี้มากกว่า JR แล้ว.. ถ้าไปวันเดียวตั๋วนี่ก็ถูกกว่ากันเห็นๆ

3. ไป Hakone
สถานที่ท่องเที่ยวยอดนิยมของทัวร์คนไทย ไปแต่ละทีเจอคนไทยเป็นคันรถ (บัส..) เส้นทางมาตรฐานจะเป็นวงกลม เริ่มจาก รถไฟปีนเขา เคเบิลคาร์ กระเช้าข้ามเขา ลงมานั่งเรือล่องทะเลสาบกลับ แล้วขึ้นบัสกลับมาจุดเริ่มต้น ระหว่างทางมีจุดแวะเพียบ ถ้าจะไปให้หมดทุกจุดที่น่าไป ควรค้างอย่างน้อย 1 คืน
จุดที่น่าสนใจ สำหรับทริปเช้าไปเย็นกลับ
- รถไฟปีนเขา รถไปปกติจะวิ่งทางราบ แต่อันนี้ มันต้องขึ้นเขา มันก็เลยจะวิ่งแบบ ทบไปทบมา วิวรอบด้าน ก็จะเป็นเหมือนขับรถขึ้นเขา เป็นหน้าผาบ้าง เห็นป่าข้างล่างบ้าง ช่วงมิถุนา ที่เป็นฤดู ajisai (hydrangea) สองข้างทางจะมีแต่ดอก ajisai บาน เป็นฤดูท่องเที่ยวของรถไฟสายนี้เลย
- Hakone open air museum น่าถ่ายรูปมาก ยังไม่เคยแวะเหมือนกัน แต่ถ้าไปรอบหน้า คงจะแวะ
http://www.hakone-oam.or.jp/english/index.html
- Owakudani เป็นสถานีนึงของกระเช้าข้ามเขา เป็นที่ที่... เจอบัสคนไทยตลอด ตรงนี้เป็นเหมืองกำมะถัน ของว่างที่คนแวะซื้อกันคือ ไข่ต้ม ที่เปลือกมันสีดำ (เพราะน้ำแถวนี้มีกำมะถันเยอะ) ที่จุดนี้เห็นวิว fujisan ชัดมาก ถ้าไม่ซวยโดยเมฆบังซะก่อนนะ
- ระหว่างข้ามเขา ก็จะเห็น fujisan แบบเต็มๆตา บนกระเช้า อีกเหมือนกัน
- ล่องเรือ...อารมณ์ยังกะล่องเรือโจรสลัด.. มีโทริอิกลางน้ำ เล็กๆ อยู่ลิบๆ อันนึง เรือจะจอดสามจุด จุดแรกหลังจากลงกระเช้า ล่องทะเลสาบมา hakonemachi แล้ววิ่งสั้นๆ ไป motohakoneko ที่จุดสุดท้ายนี่จะเห็น fujisan เต็มๆอีกที (แน่นอน..ถ้าอากาศดี)
- ระหว่างทางขึ้นบัสกลับสถานีรถไฟ จะผ่าน spa themepark (yunessun) ที่ใครบางคนไปแช่บ่อช็อกโกแล็ตแล้วถ่ายวิดีโอมาโชว์ แต่ถ้าไม่ได้ค้างคืน คงแวะไม่ทัน

เส้นทางปกติ จะวนทวนเข็มนาฬิกา (ขึ้นเขาก่อน) แต่ถ้ากลัวคนเยอะ (เยอะจริงๆนั่นแหละ) ก็ไปแบบสวนทางกับคนอื่นๆก็ได้ คือนั่งบัสลงมาล่องเรือก่อน

1. Odakyu Hakone freepass
เป็นตั๋วไป-กลับ ของสายโอดะคิว ถึงสถานี hakone yumoto แล้วในโซนวงกลมนั้นเป็น free area ขึ้นรถไฟ กระเช้า เคเบิลคาร์ บัส ได้ไม่จำกัด ราคาขึ้นกับต้นทาง มีทั้งตั๋ว 2 วัน และ สามวัน แต่ถึงจะไปเช้าเย็นกลับ ถ้าไปครบวงตามสูตร มันก็ยังถูกกว่าไปซื้อแยกทีละอันเองอยู่ดี
http://www.odakyu.jp/english/freepass/hakone_01.html

2. Odakyu Fuji Hakone freepass
เหมือนอันบน แต่เพิ่มโซนรอบๆ fujisan เข้าไปด้วย เป็นตั๋ว 3 วัน 7200 เยน
ที่น่าสนใจ.. มันรวมเส้นที่ไป fuji q highland (สวนสนุกที่โคสเตอร์โหดได้ใจ) เข้าไปด้วย แล้วก็ ผ่าน gotemba preium outlet ด้วย
ถ้าจะใช้ตั๋วนี้ ควรต้องค้างคืน ที่ค้างคืนที่แนะนำคือ kawaguchiko (ที่คุณคนหลงป่าในห้อง MBK พันทิปไปหลงมานั่นแหละ) เพราะวิวตรงนั้นจะเป็น ทะเลสาบ ที่มี fujisan เป็น background หลายๆโรงแรมมีออนเซ็นส่วนตัวในห้อง ให้แช่น้ำแร่ชมวิวได้ที่ริมหน้าต่างเลย (เหมาะสำหรับคู่สวีท.. อีกแล้ว) โรงแรมเพียบ เลือกราคาได้ตามสะดวก

ยังไม่จบ.. พรุ่งนี้มาต่อ ทริปมาตรฐานไป nikko กับทริปตามรอยคุณหญิงกีรติที่มิตาเกะ ละกัน

ตั๋วรถไฟในโตเกียว

รถไฟในโตเกียวแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มบริษัท
1. JR
2. รถใต้ดิน มี Metro กับ Toei
3. รถเอกชนอื่นๆ จะวิ่งจากชานเมืองเข้ามาโตเกียว ก็มี Tobu, Seibu, Keio, Keisei, Keikyu, Odakyu, Tokyo monorail, yurikamome, etc.

หมายเหตุ: กฎหมายญี่ปุ่นสมัยก่อนห้ามรถเอกชนเข้ามาวิ่งในวง yamanote รถเอกชนเลยวิ่งแค่จากชานเมืองเขามาถึงแถวๆ yamanote ในวงจะมีแต่รถใต้ดิน กับ JR

เวลาคิดราคาตั๋วรถไฟ จะคิดตามระยะและบริษัทเป็นหลัก เช่น เรานั่ง JR 3 สาย แต่อยู่บน JR ตลอด ไม่มีการเปลี่ยนมาบริษัทอื่น จะนับระยะจากจุดเริ่มต้นถึงจุดสุดท้าย คิดค่ารถรอบเดียว แต่ถ้าเราเปลี่ยนบริษัทไปมา เช่น เริ่มจากสายรถเอกชน เปลี่ยนเป็นรถใต้ดิน แล้วเปลี่ยนเป็นสายรถเอกชนอีกบริษัท เท่ากับเราเสียค่ารถไฟ 3 ต่อ แม้เราจะไม่ได้ออกจากสถานีก็ตาม

ตั๋วเหมาจ่าย มักจะแยกตามบริษัท ตั๋วรวมหลายบริษัทก็มี แต่ค่อนข้างแพง เราสามารถใช้ตั๋วบริษัทเดียวแล้วเดินทางให้คุ้มได้ ถ้าวางแผนไว้ดีๆ

ตั๋วที่น่าสนใจสำหรับการท่องเที่ยว
1. 1-day ticket ในโตเกียว
เนื่องจากในโตเกียวมีทั้ง JR ทั้งรถใต้ดิน (ทั้งสองค่าย) วิ่ง ตั๋ว 1-day ticket ก็จะมีแยกตามบริษัทเช่นกัน

1.1 JR tokunai pass
วันละ 730 เยน ขึ้นได้เฉพาะ JR ในเขต 23 ku (โตเกียวชั้นใน ไม่นับโตเกียวบ้านนอก)

1.2 Tokyo Metro 1-day open ticket
วันละ 710 เยน ขึ้นได้เฉพาะรถใต้ดินของบริษัท Metro แต่เส้นทางครอบคลุมโตเกียวชั้นในทั้งหมด

1.3 Toei one-day economical ticket
วันละ 700 เยน ขึ้นรถทุกอย่างที่ดำเนินการโดยเมืองโตเกียวได้ (都営 - Toei) มีรถใต้ดิน 3 สาย บัส tram กับสาย nippori-toneri liner

1.4 Metro+Toei one-day ticket
วันละ 1000 เยน ขึ้นรถใต้ดินได้ทุกสาย (Metro กับ Toei)

1.5 Tokyo free ticket
วันละ 1580 เยน ขึ้นทุกอย่างข้างบนได้หมด

1.6 สำหรับนักท่องเที่ยวที่ลงจากเครื่องที่สนามบิน
มี 1-day pass (600 เยน), 2-day pass ร(980 เยน) ราคาพิเศษขายที่ Narita ถูกกว่ามาซื้อ 1-day pass ตามปกตินิดหน่อย
แล้วก็มีตั๋วควบ สายจากสนามบิน + metro 1-day pass กับตั๋วควบ airport bus+ metro 1-day pass

คำแนะนำ
สำหรับการเที่ยวในตัวเมืองโตเกียว ขึ้นเฉพาะรถใต้ดินก็พอ ถ้าวางแผนดีๆ อาจจะใช้แต่ metro ทั้งหมดได้ในวันเดียว ไปดูเส้นทางแนะนำเพิ่มเติมได้ในเวบ tokyo metro
http://www.tokyometro.jp/global/en/travel/index.html

ถ้าวางแผนมาดีๆ ไปแบบไม่ต้องซื้อ 1-day pass จะถูกที่สุด แต่จะปรับแผนลำบาก ซื้อ 1-day pass ไว้ก็เดินทางสบายใจดี

2. ตั๋วร่วมระหว่างบริษัท
เนื่องจากบริษัทเดินรถเอกชน จะวิ่งอยู่ในเขตชานเมืองเพื่อส่งคนเข้าเมืองเป็นหลัก เพื่ออำนวยความสะดวกให้คนอยากเที่ยวที่ไม่ได้อยู่ในเมือง (และเพิ่มรายได้ให้บริษัท) บริษัทพวกนี้มักจะ co กับบริษัทอื่นแล้วออกตั๋วร่วมกัน เช่น Tokyu+Metro, Tokyu+TWR ลักษณะตั๋วจะเป็นตั๋วไป-กลับ สำหรับรถชานเมือง แล้วเป็น free pass ที่ปลายทาง

กับอีกแบบจะเป็นตั๋วร่วม สำหรับออกไปเที่ยวนอกเมือง ก็จะเป็นตั๋วไป-กลับโซนท่องเที่ยว รวมกับ free-pass ในโซนท่องเที่ยวเหมือนกัน

จบตอนแรกไว้ก่อน
เดี๋ยวดึกๆค่อยมาต่อ ตั๋วรถไฟเที่ยวนอกเมือง

http://www.tokyometro.jp/global/en/ticket/valueticket.html
http://www.jreast.co.jp/e/pass/index.html
http://www.kotsu.metro.tokyo.jp/english/ticket.html

ติดต่อโน่นนี่ที่จำเป็น เมื่อมาอยู่ญี่ป่น

...เรื่องอดีตอีกแล้ว...
เดี๋ยวมีเพื่อนๆ พี่ๆ น้องๆ มาใหม่ แล้วน้องๆ หลายคนก็กำลังจะย้ายบ้าน จดๆไว้สักหน่อย (รู้สึกจะพูดซ้ำๆมาสามสี่ปีละ.. - -")

การลงทะเบียนต่างด้าว/การ update ข้อมูล
คนที่อยู่เกิน 90 วันทุกคน ต้องไปลงทะเบียนทำบัตรต่างด้าว (alien card) ที่เขต (อำเภอ) ของตัวเอง ปกตินักเรียนต่างชาติมักจะมีติวเตอร์พาไปอยู่แล้ว แต่บางทีก็เป็นพี่ๆน้องๆชาติเดียวกันนี่แหละ ที่พาไป
ไม่มีอะไรมาก เตรียมรูปไปสองใบ กับ passport เขาจะให้ใบเหลืองๆมา บอกว่าให้รอ 2-3 อาทิตย์แล้วค่อยมาเอาบัตร

ทีนี้ ถ้าไม่มี alien card เนี่ย มันจะไปสมัครอะไรต่ออะไรได้ลำบากมาก ดังนั้น เราสามารถขอใบรับรอง alien card ได้ (คล้ายๆขอคัดสำเนาทะเบียนราษฎร์ อะไรทำนองนั้น) เสียตังค์ชุดละ 300 เยน ขอเผื่อไว้ก่อนก็ดี เผื่อจะรีบไปเปิดโทรศัพท์ หรือเปิดบัญชีธนาคาร

ใน alien card จะมีข้อมูลที่อยู่ปัจจุบัน แล้วก็ข้อมูลเหมือนใน passport รวมกับ visa ดังนั้น ถ้าย้ายที่อยู่ หรือมีการแก้ไขใดๆ เกี่ยวกับ passport เช่น ไปต่ออายุมา หรือเกี่ยวกับวีซ่า เช่น เปลี่ยนประเภท เราต้องไปแจ้งเขตให้ update ด้วย

ถ้าได้ alien card แล้ว ก็เลิกพก passport ได้ พกแต่ alien card พอ และ.. ถ้าหน้าตา...ต่างด้าว+ทำตัวน่าสงสัย... อาจจะเจอตำรวจเรียกตรวจ alien card ได้ (เราไม่เคยโดน เพราะหน้าตาใสซื่อ.. และกลมกลืนกับคนญี่ปุ่น..) ถ้าไม่ได้พก ก็อาจจะซวยได้เหมือนกัน

ประกันสุขภาพ
คนที่อยู่นาน (จนต้องทำ alien card) ทุกคน ต้องมีประกันสุขภาพ จะเป็นของรัฐ หรือเอกชนก็ได้ ปกติบริษัทมักจะมีสวัสดิการทำประกันสุขภาพให้พนักงานและครอบครัว ส่วนนักเรียนต่างชาติทั้งหลาย ส่วนใหญ่ก็สมัครของรัฐไป (国民健康保険 - 国保) นักเรียนไทยชอบเรียกประกันสุขภาพ ย่อๆ ว่า "โฮเค็ง" (จริงๆมันแปลว่า "ประกัน" เฉยๆน่ะนะ)

ถ้ามีประกันสุขภาพ เวลาเจ็บป่วย เราจะไปรักษาได้ในราคาประกัน (ลดจากราคาเต็มราวๆ 60%) แต่ถึงลดแล้วก็ไม่ได้ถูกนัก แค่พอจ่ายได้เฉยๆ ถ้าเจ็บหนัก ค่ารักษาแพงมาก ก็จะได้ส่วนลดคืนอีกเหมือนกัน ช่วงฤดูสกี มีคนเจ็บกลับมาทุกปี.. ขาหักบ้าง แขนเดาะบ้าง.. ก็ใช้ประกันกันคุ้มล่ะ (แต่เราไม่เคยใช้ซักหน - -")

ประกันสุขภาพทำที่เขตเช่นเดียวกัน พอไปทำ alien card แล้วก็ทำประกันต่อไปเลย สำหรับคนที่รายได้น้อย (เช่นนักเรียน ที่.. ไม่ได้ทำงานพิเศษจนรวย) จะมีส่วนลดเบี้ยประกันให้ หลังจากลดแล้วจะเสียกันโดยเฉลี่ยราวๆ ปีละหมื่นเยน หรือหมื่นนิดๆ มีหลายคน เบี้ยว ไม่จ่ายค่าประกันสุขภาพ ที่นี่ไม่มีตำรวจมาไล่จับถ้าไม่จ่าย ญี่ปุ่นใช้คำว่า "ขอความร่วมมือ" ในการขอให้จ่าย .. ก็ ตกเดือนละพันเยน.. ถูกกว่าไปกินข้าวนอกบ้านโดยปกติด้วยซ้ำ ก็จ่ายไปเถอะ

เวลาย้ายบ้าน ตอนไปแจ้งย้ายที่อยู่ (ที่เขตใหม่) ก็ต้องไปแจ้งย้ายประกันสุขภาพด้วย บางเขตบริการดี จัดการติดต่อเขตเดิม ช่วยยกเลิกให้ด้วย แต่บางเขตก็ให้เรากลับไปแจ้งย้ายออกเอง

การเปิดบัญชีธนาคาร
กฎหมายญี่ปุ่นพึ่งเปลี่ยนไม่นาน (ปี 2005-2006 ได้ - -") โดยให้คนต่าวด้าวที่มาอยู่เกิน 6 เดือนขึ้นไปแล้วเท่านั้น ที่จะเปิดบัญชีธนาคารได้ แต่.. ถ้าห้ามหมดจริงๆ นักเรียนทุนทั้งหลายก็งานเข้าเลย เพราะเงินทุนก็เข้าบัญชีธนาคารอยู่แล้ว ถ้าอยู่ไม่ถึงหกเดือนแล้วต้องการเปิดบัญชี ต้องมีคนรับรองให้ ปกติถ้าเป็นนักเรียน โรงเรียนจะเป็นคนรับรองให้ และภายในหกเดือนแรกจะยังโอนเงินเข้าออกตามใจไม่ได้ แต่กด atm ได้ เอาเงินเข้าได้ตามปกติ หลังจากหกเดือนถึงจะขอเปลี่ยนเป็นบัญชีปกติได้

ธนาคารใหญ่ของญี่ปุ่นมีสามสี แดง (Mitsubishi Tokyo UFJ) เขียว (Mitsui Sumitomo) น้ำเงิน (Mizuho) ที่เหลือจะเป็นธนาคารเล็ก บางทีก็เป็นธนาคารท้องถิ่น (เช่น Yokohama bank) การเลือกธนาคาร ไม่มีอะไรมาก เอาใกล้เป็นหลัก แต่ถ้าทำธุรกรรมบ่อยๆ (และ..งก) ก็ดูค่าธรรมเนียมของแต่ละธนาคารเปรียบเทียบกันก็ได้

มีธนาคาร online อีกสองสามเจ้า (shinsei, jibun ginkou) พวกนี้จะให้กดเงินได้ตามเซเว่น และอาจจะฟรีค่าธรรมเนียมโอนเงินรายเดือน ก็สะดวกดีเหมือนกัน

ธนาคารอีกอันคือ ไปรษณีย์ ตอนตั้งมา มันเหมือนธนาคารออมสินของไทย เมื่อก่อน การโอนเงินระหว่างธนาคารกับไปรษณีย์จะยุ่งยากมาก แต่ไปรษณีย์พึ่งแปรรูปไป ตอนนี้ธนาคารไปรษณีย์ก็เป็นธนาคารเต็มตัวแล้ว ทำอะไรสะดวกขึ้น ข้อดีหลักของไปรษณีย์คือ มันมีสาขาทั่วประเทศ ขนาดธนาคารใหญ่ๆ ถ้าไปต่างจังหวัดไกลๆ นี่หาสาขายากมาก

หลายธนาคารจะบังคับให้ต้องใช้ "อิงคัง" (ตราปั๊ม) แทนลายเซ็น (เหมือนคนญี่ปุ่นทั่วไป) ก็ต้องไปทำให้เรียบร้อย ทำที่นี่น่าจะตกหลายร้อย ไปจนหลายพันเยน ขึ้นกับขนาดและความหรูหรา ตามร้านร้อยเยนก็มีอิงคังขาย .. แต่ อาจจะไม่ปลอดภัยเท่าไหร่ ถ้าจะใช้อิงคังร้อยเยน กับเรื่องเงินๆทองๆ

จริงๆแล้ว อิงคังที่ถูกกฎหมาย ต้องไปลงทะเบียนที่เขต (อีกแล้ว) แต่ดูเหมือนว่าจะไม่มีใครไปลงทะเบียนกันซักเท่าไหร่ แล้วธนาคารก็ไม่ค่อยจะขอดูไอ้ใบรับรองนี่ด้วย สำหรับคนต่างชาติที่ไม่มีชื่อตัวจีนในพาสปอร์ต (คนไทย..ทุกคนนั่นแหละ) ตัวหนังสือในอิงคังต้องใช้ katakana เท่านั้น ใช้ภาษาอังกฤษไม่ได้ ไปสรรหาตัวจีนมา ธนาคารก็อาจจะไม่รับ (แต่ถ้าฟลุกๆ.. เขาก็รับเหมือนกัน เช่นของเราเป็นต้น :P)

การซื้อโทรศัพท์มือถือ
หลังๆมานี่ บริษัทมือถือก็เริ่มเขี้ยวมากขึ้นกับลูกค้าต่างด้าว เมื่อก่อน การจ่ายค่ามือถือทำได้ 3 แบบ จ่ายตามคอมบินี่ (convenient store) ตัดบัญชีธนาคาร หรือ ตัดบัตรเครดิต แต่หลังๆมานี่ รู้สึกว่าจะไม่ให้คนต่างด้าวที่เปิดมือถือใหม่จ่ายผ่านคอมบินี่แล้วมั้ง บังคับว่าต้องมีบัญชีธนาคารก่อน หรือมีบัตรเครดิต คงเพราะ..มีพวกเบี้ยวเยอะ

มือถือญี่ปุ่นมีสามค่ายหลักๆ docomo, au, softbank และ pct (willcom) แต่ไม่ค่อยเห็นใครเปิด willcom เท่าไหร่ ควรดูคนรอบๆตัว ว่าเขาใช้ค่ายไหนกันเป็นหลัก เพราะโปรโมชั่นโดยทั่วๆไป โทรค่ายเดียวกันจะถูกกว่าโทรข้ามค่าย นักเรียนไทยในเมืองใหญ่ๆ ใช้ softbank กัน แต่ถ้าออกไปไกลๆ อาจจะไม่มีสัญญาณ (อารมณ์ น้องส้ม orange สมัยก่อนมากๆ ถูก.. แต่สัญญาณห่วย) docomo เป็นเจ้าที่สัญญาณดีที่สุด (ทำนองเดียวกับ AIS .. สัญญาณดี.. แต่แพง) au ก็กลางๆ

ช่วงหลังมานี่ บริษัทมือถือจะบังคับซื้อเครื่องขาด หรือบังคับเซ็นสัญญาสองปีแต่บริษัทจะจ่ายค่าเครื่องให้ ก็ไปเลือกรุ่นเอาตามใจชอบ บางรุ่นที่บริษัทช่วยค่าเครื่องไม่หมด ก็ต้องจ่ายเองบ้าง วันดีคืนดี ก็จะมีรุ่นดีๆมาขายถูกๆ เช่น คนไทยแถวนี้พึ่งแห่กันไปถอย iphone มา เพราะมันถูกมาก.. แต่มันก็มีรุ่นใหม่ออกมาเรื่อยๆ ก็คงต้องเลือกตามสภาพตอนนั้นๆ ค่าเครื่องแต่ละร้านไม่เหมือนกัน ควรสำรวจหลายๆร้านก่อนตัดสินใจซื้อด้วย

ไฟฟ้า ประปา แก๊ส
ถ้ามาอยู่หอ ก็ไม่ต้องสนใจเรื่องพวกนี้ แต่ถ้าย้ายออกมาอยู่เอง เราต้องไปเปิดใช้น้ำ ไฟ แก๊ส เอง จริงๆ มันคือการย้ายชื่อคนจ่ายเงินจากเจ้าของบ้าน มาเป็นชื่อเรา การเปิดก็ไม่มีอะไรมาก น้ำ กับ ไฟ แค่โทรไปบอก ส่วนแก๊ส เขาจะมาเปิดวาล์วให้ ต้องนัดเวลา แต่ก็เปิดไม่นานก็เสร็จ

การจ่ายค่าน้ำ ไฟ แก๊ส ก็เหมือนกับโทรศัพท์มือถือ จ่ายได้สามแบบ ไปจ่ายเองทุกเดือนตามคอมบินี่ ตัดบัญชีธนาคาร หรือตัดบัตรเครดิต

ค่าไฟ จะแพงที่สุดตอนหน้าหนาว อาจจะถึงหมื่นเยนต่อคนต่อเดือนได้ ถ้าเปิดฮีตเตอร์ทั้งวัน ช่วงอากาศดีๆ ค่าไฟจะเหลือราวๆ 2-3 พันเยนต่อคนต่อเดือน (มีคอม โคมไฟ ตู้เย็น เครื่องซักผ้า ไมโครเวฟ) ช่วงน้ำมันแพงที่ผ่านมา ค่า FT ที่นี่ขึ้นไปสูงมาก เห็นค่าไฟแล้วแทบช็อก แต่เขาก็ช่วยเกลี่ยๆ FT ไปลงเดือนอื่นบ้างเหมือนกัน ถ้าไม่เกลี่ยเลยสงสัยจะช็อกคูณสอง

ค่าน้ำ คิดสองเดือนหน ตกราวๆ 2-3 พันเยนต่อคน ต่อสองเดือน

ค่าแก๊ส แก๊สท่อ ถูกกว่าแก๊สถังเท่าตัว ถ้าเป็นแก๊สท่อ ทำกับข้าวทุกวัน อาบน้ำอุ่นตลอด น่าจะราวๆ 2 พันเยนต่อคนต่อเดือน

การทำบัตรเครดิต
แรกๆก็ไม่คิดว่ามันจำเป็น แต่ไปๆมาๆ ถ้าเป็นนักเรียนที่ต้องบินไป conference ต่างประเทศ มันก็จำเป็นอยู่เหมือนกัน (จ่ายค่าลงทะเบียน .. พูดเหมือนเคยไปเนาะ... แต่ไม่เคย - -") เวลาเอามาเบิกเงิน ต้องเอา slip บัตรเครดิตมาเบิก ถ้าบัตรไม่ใช่ชื่อตัวเอง หรือเป็นบัตรจากไทย มันจะยุ่งยากเวลาเบิก

บริษัทบัตรเครดิตมักจะออกบัตรคู่กับร้านค้าต่างๆ เลือกเอาได้ตามใจชอบ แต่.. มันอาจจะไม่อนุมัติ สมัครแล้วไม่ได้ นับเป็นเรื่องปกติ แต่ที่ได้แน่ๆ สำหรับนักเรียน คือสมัครกับสหกรณ์มหาลัย (生協 - เซเคียว) แต่.. มันไม่มีสิทธิประโยชน์อะไรเลย - -" รูดได้..แค่นั้น..

บัตรเครดิตที่อาจจะ..น่าสนใจอันนึง คือบัตรที่ผูกกับไมล์เลจสายการบิน สำหรับญี่ปุ่นมี 3 สายการบิน JAL, ANA, UA ที่มีบัตรเครดิตเก็บไมล์ และบัตรนี่ก็ไปผูกกับบริการอื่นๆได้ด้วยเหมือนกัน (เช่น ANA รวมกับรถไฟใต้ดิน หรือรวมกับ บัตรโตคิว) แต่ไมล์ช็อปปิ้งมันก็ไม่ได้ขึ้นเร็วเท่าบินบ่อยๆอยู่ดี

VISA, MASTER, JCB ใช้ได้ทั่วไปในญี่ปุ่น ไม่ชาร์จเพิ่ม ร้านส่วนใหญ่ไม่ระบุขั้นต่ำในการรูด (รูดเป็นค่าข้าวโรงอาหาร 3-400 เยน เราก็รูด...) บางร้านเห็นรับ amex, diners บ้างเหมือนกัน แต่ถ้าจะเอาไว้ใช้ต่างประเทศด้วย JCB (ที่ของ่ายที่สุด) อาจจะไม่ค่อยมีประโยชน์ ค่าธรรมเนียมรายปีของบัตร มักจะ "ฟรี" สำหรับนักเรียน บัตรที่ได้ก็จะเป็น student card แต่วงเงินจะต่ำ (แสนเยนต่อเดือน)

การย้ายที่อยู่
1. แจ้งย้ายที่อยู่ที่เขตใหม่ แจ้งย้ายประกันสุขภาพ
2. ไปแจ้งเปลี่ยนที่อยู่ที่ธนาคาร (สาขาไหนก็ได้)
3. แจ้งเปลี่ยนที่อยู่กับบริษัทมือถือ (ทำในมือถือได้), เครดิตการ์ด
4. แจ้งย้าย ไฟฟ้า ประปา แก๊ส ขอแบบฟอร์มจากในเนทได้ แล้วส่งไปรษณีย์กลับไป
5. แจ้ง..โรงเรียน ว่าย้ายที่อยู่แล้ว
6. พวก.. point card อื่นๆ แจ้งก็ดี ไม่แจ้งก็ไม่เดือดร้อนมาก