และแล้วใบแจ้งภาษีก็มา..อีกแล้ว

ตั้งแต่อยู่มา ปีนี้เป็นปีที่สองที่ได้ใบนี่
ปีที่แล้วทำเฉยๆ เพราะเห็นแล้วว่ารายได้ไม่ถึงเกณฑ์ อย่างแย่ เดี๋ยวเขาก็โทรมาเรียกไปเซ็นเอง
แต่ปีนี้เอาซักหน่อย ลองกรอกดูซักตั้ง เผื่อเขาจะเรียกไปให้แก้... 55

จดบันทึกไว้ซะหน่อย กันลืม..

ภาษีที่ว่านี่เป็นภาษีท้องถิ่น ภาษีเงินได้นี่ถ้าทำงานบริษัทอาจจะมีคนจัดการให้มั้ง
Q: แล้วปีก่อนๆหน้า ทำไมไม่ได้ใบแจ้ง?
เราต้องจ่ายภาษีท้องถิ่นประจำปีให้ท้องถิ่นที่เรามีชื่อพำนักอาศัยในวันที่ 1 มกราคม ปีนั้น
- ปีแรก มาหลัง 1 มกรา ตัดไป
- ปีที่สอง ดูเหมือนว่าปีนั้นจะยังไม่มีรายได้โดยสิ้นเชิง ถ้าจำไม่ผิด เขาเลยไม่ส่งมาให้ มั้ง.. แต่มีปัญหาตอนจ่ายค่าประกันสุขภาพ เพราะเขาไม่รู้ว่ามีรายได้ เลยถูกคิดเรทเต็มราคา เข้าไปคุยที่เขต เขาก็บอกว่า ก็คุณไม่ได้แจ้ง คราวหลัง "ต้องแจ้งทุกปีนะ" ก็ผ่านไป
- ปีที่สาม มันมาแล้ว... และไม่ได้ส่งกลับไป เห็นฟอร์มแล้วอึ้ง ไม่เกรงใจคนต่างชาติกันมั่งเลย ชั้นจะรู้ไหมว่ารายได้อันไหนมันเรียกอะไร แต่ยังจำได้ว่าเจ้าหน้าที่เขตบอกว่า "ต้องแจ้งทุกปีนะ" แต่ทำเฉย... กะว่าถ้าค่าประกันสุขภาพมันแพง ค่อยกลับไปเคลียร์ใหม่ แต่มันไม่มีปัญหาอะไร ก็แล้วไป
- ปีที่สี่ มันมาอีกแล้ว ใบเดิมเด๊ะๆ ไหนๆก็ไหนๆ มาลองกรอกซักทีก็ดี

平成22年度 市民税・都民税申告書 (平成21年分) ใบแจ้งภาษีท้องถิ่นประจำปี 2010 (ภาษีตลอดปี 2009)

Q: ใครบ้างที่ต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น
ทุกคนที่มีรายได้ต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น ไม่ขึ้นกับอายุ แต่รายได้ที่นำมาคิดภาษีจะขึ้นกับแหล่งที่มาของรายได้ สถานะการพักอาศัยเป็นสองแบบ Resident (ได้รับสถานะการพำนัก.. น่าจะแปลแบบนี้นะ) และ non-resident
- Resident คือ ใครก็ตามที่มี "ที่อยู่" อยู่ในญี่ปุ่น "ที่อยู่" ตามกฎหมายแบ่งเป็นสองแบบ ง่ายๆคือ มีชื่อในทะเบียนบ้าน (住所) กับ ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้าน (居所) นักเรียนต่างชาตินับอยู่ในพวกนี้อยู่แล้ว คนญี่ปุ่นก็เช่นกัน มีข้อยกเว้นสำหรับคนต่างชาติคือ ถ้าอยู่ไม่ครบปี ไม่ต้องจ่าย
- Non-resident คืออื่นๆนอกเหนือจาก resident

สรุปความได้ว่า เราต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น..

Q: อัตราภาษีเท่าไหร่
อัตราที่เกี่ยวข้องภาษีท้องถิ่นมี 5 อัตรา เก็บจากรายได้ทุกอย่าง ส่วนของภาษีเงินได้ส่งเข้ารัฐบาลกลางเป็นอัตรานึง และยังต้องหักส่งท้องถิ่นตามอัตราดังต่อไปนี้
- 所得割 ตามรายได้
- 均等割 fixed ไม่ขึ้นกับรายได้ 4000 เยน สำหรับโตเกียว ที่อื่นไม่รู้
- 利子割 ภาษีดอกเบี้ย 5% (แต่หัก ณ ที่จ่ายไปแล้วอีก 15% รวมเป็น 20%)
- 配当割 ภาษีปันผล 3% (และจะขึ้นเป็น 5% ปีหน้า..)
- 株式等譲渡所得割 ภาษีการโอนหุ้น 3% และจะขึ้นเป็น 5% ปีหน้า

เก็บกันโหดใช้ได้

Q: เขากรอก "รายได้" กันยังไง
เงินได้พึงประเมิน (収入) คือเงินที่ได้มา ถ้าเป็นค่าจ้างก็หักค่ารถออกไปแล้ว
ไม่ต่างกับของไทยเท่าไหร่ มีพวก ค่าจ้าง เงินเดือน ค่าเช่าบ้าน ดอกเบี้ย กำไรต่างๆ ฯลฯ สำหรับพวกค่าจ้าง นายจ้างจะส่งสรุปค่าจ้างมาให้เราตอนปลายปี (แต่บางเจ้าก็ไม่ทำ - -") พวกหุ้นก็คงมีเอกสารแจ้ง มั้ง

Q: เงินได้พึงประเมินหลังหักค่าใช้จ่าย (所得)
- ไม่เกิน 651,000 เยน -> 0 เยน
- 651,000 - 1,618,999 เยน -> เงินได้พึงประเมิน - 650,000 เยน (หักค่าใช้จ่ายได้ 650,000 เยน)
- 1,619,000 - 1,619,999 เยน -> 969,000 เยน
... ยังไงก็รายได้ไม่ถึงล้าน (ไม่ถึงหกแสนห้าด้วย - -") .. ข้ามที่เหลือไปละกัน

Q: ดอกเบี้ยเงินฝาก
เขาเขียนว่า "ไม่ต้องแจ้ง" เพราะเก็บแยกคนละส่วน ข้ามไป

Q: หักค่าลดหย่อน (控除)
ก็ทำนองๆเดียวกับที่ไทย หักค่าประกันสุขภาพ ประกันชีวิต ประกันวินาศภัย ค่ารักษาพยาบาล ค่าเลี้ยงดูบุตร คู่สมรส ฯลฯ แต่ไม่เห็นมี "บริจาค" แฮะ

Q: ลดหย่อนอุปการะญาติที่ไม่มีรายได้ นับใครได้บ้าง
ญาติตามสายเลือด หกชั้น ญาติจากการสมรส สามชั้น
หักได้ต่อเมื่อญาติๆเหล่านั้นอยู่ด้วยกัน และมีรายได้ไม่เกิน 380,000 เยน

หลังจากนั้นก็บวกเลขกรอก total ให้เสร็จ แล้วก็ไปกรอกที่มาของรายได้ด้านหลัง ก็เสร็จ
เหมือนจะง่าย.. แต่ ทำงานเล็กๆน้อยๆหลายๆที่นี่ รายได้กระจัดกระจาย กรอกเยอะนะนี่..

บวกลบในใจคร่าวๆ... ตัวเลขหักลดหย่อนมากกว่ารายได้ชัวร์ๆ ปีนี้รอดไปอีกหนึ่ง

Refereces:
http://www.tax.metro.tokyo.jp/shitsumon/sonota/index_j.htm
http://www.nta.go.jp/taxanswer/english/12001.htm