ทัศนศึกษา Toyo Seikan

หนีงานไปเที่ยวมา...

สำนักงานผู้ดูแลนักเรียนจัดทัศนศึกษาช่วงปิดเทอมหน้าร้อน พาไปดูโรงงานของบริษัท Toyo Seikan
(ต้องชมสนร.รุ่นนี้จริงๆ ขยันมาก)

Toyo Seikan เป็นบริษัทผลิตบรรจุภัณฑ์ที่ใหญ่ที่สุดของเอเชีย และใหญ่เป็นอันดับห้าของโลก บริษัทอันดับหนึ่งของโลกคือ Tetrapack (ที่ทำกล่องนมนั่นแหละ) ของสวิสเซอร์แลนด์ แต่ tetrapack ผลิตเฉพาะบรรจุภัณฑ์กระดาษ ในขณะที่เครือ Toyo Seikan ทำทุกอย่าง ตั้งแต่ กระดาษ แก้ว พลาสติก เหล็ก อะลูมิเนียม ฯลฯ ในบรรดาบริษัท top 5 ของโลก เครือ Toyo Seikan เป็นบริษัทเดียวที่ทำบรรจุภัณฑ์ทุกรูปแบบ

ทัศนศึกษาครั้งนี้ เขาให้ไปดูโรงงานที่ yokohama ตัวโรงงานขนาดไม่กว้างมาก (พื้นที่พอๆกับโตเกียวโดม ใหญ่กว่านิดหน่อย) ที่โรงงานนี้ผลิตกระป๋องเหล็ก อะลูมิเนียม กับขวด PET แล้วก็มีศูนย์วิจัยของบริษัทอยู่ เครือของบริษัทนี้ใหญ่มาก มีโรงงานกระจายอยู่เป็นสิบแห่งทั่วญี่ปุ่น มีบริษัทลูกที่ไทยอย่างน้อยๆก็ 5 บริษัท (โรงงานน่าจะสิบกว่า ถ้าฟังไม่ผิด) .. และคงเป็นสาเหตุที่เขาเลือกให้มาทัศนศึกษาที่นี่..ด้วย.. (ท่านทูตมาฟังเอง กับเจ้าหน้าที่สารพัดสำนักงานในสถานทูต ก็มา)

Toyo Seikan มีศูนย์วิจัยของตัวเอง ทำงานวิจัยตั้งแต่ตัววัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต (เหล็ก อะลูมิเนียม พลาสติก ฯลฯ) ไปจนถึงออกแบบขั้นตอน เครื่องจักร สำหรับการผลิต เรียกได้ว่า วิจัยแบบครบวงจร เครือนี้ยังไปก่อตั้งวิทยาลัยด้านบรรจุภัณฑ์โดยตรงด้วย (www.toshoku.ac.jp) เห็นว่าพนักงานทั้งหมดของเครือ จะได้เทรนที่วิทยาลัยนี้ก่อนไปทำงาน

ทัศนศึกษาครั้งนี้แบ่งเป็นสองส่วนหลักๆ คือ ไปดู production line ของโรงงาน กับไปดูผลงานวิจัยของบริษัท

ตอนไปดู production line ก็นึกถึงสมัยเรียน (เรื่องการขึ้นรูปผลิตภัณฑ์.. จำวิชาไม่ได้แล้ว)

กระป๋อง มีทั้งกระป๋องเหล็ก (steel) และกระป๋องอะลูมิเนียม การขึ้นรูปกระป๋องมีสองแบบ แบบ 2 pieces (ตัวกระป๋อง + ฝา) กับ 3 pieces (ตัวกระป๋อง+ก้น+ฝา) หลักการง่ายๆไม่มีอะไรมาก ตัดแผ่นโลหะให้เป็นตัวกระป๋อง แล้วก็ดึงขึ้นมาเป็นทรง (redraw) ทำขอบฝากระป๋อง แล้วก็แพ็คเป็นล็อต ส่งลูกค้า

การขึ้นรูปขวด PET ก็มีทั้งแบบฉีด (injection) กับแบบอัด (compression)

ในโรงงานสะอาดมากๆ สมกับเป็นโรงงานบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร (ที่เห็น เป็นกระป๋องเบียร์ กับขวดน้ำ) ทุกขั้นตอนใช้เครื่องจักรทั้งหมด ไม่มีคนเข้าไปเกี่ยวข้อง (นัยว่า สะอาดแน่) QC ทั้งหมดใช้ sensor แต่คนพาทัวร์บอกว่า ถ้าลูกค้า complain ตีกลับมา ก็จะใช้แรงงานคนเข้าไป QC อีกที

เสียงค่อนข้างหนวกหูทีเดียว (เกิน 100 dB แน่ๆ) ทางโรงงานเองก็บอกว่า โรงงานนี้ตั้งอยู่ในโซนชุมชน (รอบข้างมีแต่บ้านคน) เลยต้องห่วงเรื่องมลภาวะมากเป็นพิเศษ ก็นับว่าเขาเก็บเสียงได้ดีพอดู อยู่นอกโรงงานก็ไม่หนวกหูมาก ส่วนพนักงานในโรงงานมีที่ครอบหูให้ ก็คงช่วยได้บ้าง

เนื่องจาก แทบทุกส่วนของโรงงานใช้เครื่องจักรหมด เลยไม่ค่อยเห็นพนักงานซักเท่าไหร่ ที่เห็นก็จะเป็นช่างซ่อมบำรุง กำลังดู line มีพนักงาน QC ทำแล็บอยู่ ทำนองนั้น

อย่างที่ว่า Toyo Seikan มีศูนย์วิจัยเป็นของตัวเอง และวิจัยตั้งแต่วัตถุดิบไปยันขั้นตอนการผลิต ทางโรงงานเลยแนะนำผลิตภัณฑ์บางตัวให้ดู (พูดด้วยความภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง)

1. TULC เป็นเทคโนโลยีเคลือบผิวเหล็ก หรืออะลูมิเนียมด้วย film ชนิดหนึ่ง
ตามปกติ ในขั้นตอนการขึ้นรูปจะต้องใส่สารหล่อลื่นในแม่พิมพ์ หลังจากขึ้นรูปแล้วก็ต้องล้างสารหล่อลื่นนี่ออก มันทำให้สิ้นเปลือง บริษัทเลยคิดค้น film ที่ใช้เคลือบลงไปบินผิวโลหะ ใช้แทนสารหล่อลื่น ทำให้ประหยัดน้ำที่จะต้องใช้ล้างออกอีกต่อ แล้วก็ทำให้ process การขึ้นรูปเร็วขึ้น
มีคนถามว่า ต้นทุนอันไหนคุ้มค่ากว่ากัน ระหว่างแบบเก่า ที่ต้องใช้สารหล่อลื่น และเปลืองน้ำล้าง กับ ค่าฟิล์มที่ใช้เคลือบ ทางโรงงานตอบว่า พอๆกัน แต่แบบ film นี่ เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากกว่า (ไม่มีน้ำเป็นของเสีย ก่อให้เกิด CO2 ในการผลิตน้อยกว่าแบบเก่า)

โรงงาน "โฆษณา" ว่า กระป๋อง steel ใดๆ ที่ก้นกระป๋องเป็นสีขาว (เหมือนทาสีขาว) อันนั้นเป็นกระป๋อง TULC จากบริษัทเขา มีคนถามว่า ทำไมต้องเป็นสีขาว.. เจ้าหน้าที่ตอบว่า "ทำให้ลงสีได้ง่าย (พื้นขาว) ต้นทุนต่ำ" แต่เพราะมันเป็นพื้นขาว ถ้าต้องการความแวววาวแบบโลหะ ตอนนี้ยังทำไม่ได้

การเคลือบหรือสกรีนกระป๋องไม่มีปัญหาในการ recycle เพราะตอนเอาไปหลอม สี หรือ วัสดุเคลือบพวกนี้ จะแยกชั้นกับตัวโลหะอยู่แล้ว

2. การ screen ลาย
ทางโรงงานมีทั้งแบบปกติ ที่ screen ลายลงบนแผ่นโลหะก่อน แล้วค่อยเอาไปตัดขึ้นรูป และแบบใช้ลูกกลิ้งสกรีนลงไปบนกระป๋องที่ขึ้นรูปแล้ว

3. ฉนวนกัน oxygen/ความชื้น
oxygen และความชื้นเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้สิ่งที่บรรจุอยู่ในภาชนะ (content) มีลักษณะเปลี่ยนไป เก็บไม่ได้นานเท่าที่ควร บริษัทเลยคิดค้นการทำบรรจุภัณฑ์พลาสติกให้มีหลายชั้น (layer) ชั้นตรงกลางจะเป็นฉนวนกันoxygen/ความชื้น ทำให้ใช้พลาสติกที่หนาน้อยลง (เมื่อต้องการคุณสมบัติความเป็นฉนวนในระดับเดียวกัน)

4. การขึ้นรูปขวด PET แบบต่างๆ
ขวด PET แบ่งตามสิ่งที่บรรจุภายในได้สองแบบ คือ แบบอัดความดัน (เช่น โค้ก) กับแบบธรรมดา (เช่น น้ำชา) ความหนาของพลาสติกที่ใช้ต่างกัน และแบ่งตามวิธีการบรรจุได้สองแบบ คือ บรรจุร้อน (hot filling) กับบรรจุธรรมดา ขวดสำหรับแบบบรรจุร้อนตรงปากขวดจะเป็นพลาสติกที่ทนความร้อน (สีขาว ต่างกับแบบธรรมดาที่ตรงปากขวดก็เป็นพลาสติกใสธรรมดา)

การขึ้นรูปในโรงงานนี้มีทั้งแบบฉีด และแบบอัด ถ้าฟังไม่ผิด.. โรงงานบอกว่า เขาเป็นคนคิดวิธีการขึ้นรูปแบบอัด

5. retortable pouch (ถุงสำหรับอาหารสำเร็จรูป เช่น ถุงคาเร)

6. ฯลฯ

จากตู้โชว์ที่เขาตั้งไว้ บริษัทนี้ทำบรรจุภัณฑ์แทบจะทุกอย่างในญี่ปุ่นเลยก็ว่าได้ นอกจากบรรจุภัณฑ์สำหรับอาหาร ก็ยังมีถุง refill ของแชมพูสบู่เหลว ขวดแชมพู กระป๋องสเปรย์ สารพัดยี่ห้อ

ที่แน่ๆ kirin น่าจะใช้บรรจุภัณฑ์ของบริษัทนี้ ทางโรงงานบอกว่า กระป๋องเบียร์สิงห์ที่ไทย ก็ของเครือนี้เช่นกัน

Toyo Seikan มีความร่วมมือกับจุฬาฯ (food sci) กับม.รังสิต มีโครงการแลกเปลี่ยนของนิสิตนักศึกษาป.ตรี มาฝึกงานเป็นช่วงสั้นๆ สำหรับจุฬาฯ มีโครงการร่วมกัน พยายามพัฒนาบรรจุภัณฑ์สำหรับ "ข้าวเหนียวมะม่วง" ตอนนี้ยังทำส่วนข้าวเหนียวมูนอยู่ ยังไม่สำเร็จ ยังไม่ไปถึงมะม่วง

Referece: http://www.toyo-seikan.co.jp/