เรื่องน่าสนใจจากสัมมนา - ภาษากับการเปลี่ยนแปลง

หายไปครึ่งปี ^^"

มีเด็ก(สามสิบกว่า..)เอกในแล็บคนนึงมาจาก National Institute of Japanese Language
งานหลักที่เขาทำคือสร้างคลังคำ (corpus เช่น dictionary, thesaurus, collocation corpus, ฯลฯ)
หัวข้อวิจัยที่เขาทำก็คือการสร้าง corpus เหมือนกัน

สิ่งที่น่าสนใจวันนี้ คือ เขาพูดถึงความหมายของคำที่เปลี่ยนไปเรื่อยๆ ตามยุคสมัย ไม่ใช่ระดับสแลง แต่เป็นคำทั่วๆไปเลย เปลี่ยนทั้งความหมาย และการใช้งาน การเรียงประโยคบางแบบอาจจะมีใช้ในสมัยก่อนแต่ปัจจุบันไม่มี คำว่า "สมัยก่อน" นี่ ก็มีตั้งแต่ระดับสองสามร้อยปี ไปจนยี่สิบสามสิบปีก่อน

มาคิดเล่นๆ เห็นคนไทยบ่นกันเหลือเกิน เรื่องคนใช้ภาษาผิด "หลักภาษา" จริงๆแล้วจุดมุ่งหมายของภาษาคือเพื่อการสื่อสาร ถ้าคนฟังเข้าใจ ก็น่าจะนับว่าใช้ได้แล้ว ไม่น่าจะจำเป็นจะต้อง "ถูกหลัก" อะไรนักหนา สิ่งที่ถูกต้องตามหลักการ ก็น่าจะแค่บันทึกไว้ ว่ามันเคยถูกใช้ในยุคสมัยหนึ่ง ก็พอแล้ว ไม่จำเป็นจะต้องยึดหลักเดิมตลอดเวลา ยังไงภาษาก็ขึ้นกับคนที่ใช้มัน

อันที่จริง การใช้ภาษาให้ถูกหลัก อาจจะทำให้คนฟังเข้าใจง่ายขึ้น แต่ก็ไม่จำเป็นเสมอไป มีปัจจัยอื่นๆอีกหลายอย่างที่จะทำให้สารที่ส่งไปเข้าใจง่ายหรือยาก เช่นประโยคกำกวม ประโยคซับซ้อน ถ้าจะสนับสนุนเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย น่าจะเน้นให้พูดจาให้คนฟังรู้เรื่อง ใช้ภาษาได้ถูกกาลเทศะ ซะมากกว่า

และแล้วใบแจ้งภาษีก็มา..อีกแล้ว

ตั้งแต่อยู่มา ปีนี้เป็นปีที่สองที่ได้ใบนี่
ปีที่แล้วทำเฉยๆ เพราะเห็นแล้วว่ารายได้ไม่ถึงเกณฑ์ อย่างแย่ เดี๋ยวเขาก็โทรมาเรียกไปเซ็นเอง
แต่ปีนี้เอาซักหน่อย ลองกรอกดูซักตั้ง เผื่อเขาจะเรียกไปให้แก้... 55

จดบันทึกไว้ซะหน่อย กันลืม..

ภาษีที่ว่านี่เป็นภาษีท้องถิ่น ภาษีเงินได้นี่ถ้าทำงานบริษัทอาจจะมีคนจัดการให้มั้ง
Q: แล้วปีก่อนๆหน้า ทำไมไม่ได้ใบแจ้ง?
เราต้องจ่ายภาษีท้องถิ่นประจำปีให้ท้องถิ่นที่เรามีชื่อพำนักอาศัยในวันที่ 1 มกราคม ปีนั้น
- ปีแรก มาหลัง 1 มกรา ตัดไป
- ปีที่สอง ดูเหมือนว่าปีนั้นจะยังไม่มีรายได้โดยสิ้นเชิง ถ้าจำไม่ผิด เขาเลยไม่ส่งมาให้ มั้ง.. แต่มีปัญหาตอนจ่ายค่าประกันสุขภาพ เพราะเขาไม่รู้ว่ามีรายได้ เลยถูกคิดเรทเต็มราคา เข้าไปคุยที่เขต เขาก็บอกว่า ก็คุณไม่ได้แจ้ง คราวหลัง "ต้องแจ้งทุกปีนะ" ก็ผ่านไป
- ปีที่สาม มันมาแล้ว... และไม่ได้ส่งกลับไป เห็นฟอร์มแล้วอึ้ง ไม่เกรงใจคนต่างชาติกันมั่งเลย ชั้นจะรู้ไหมว่ารายได้อันไหนมันเรียกอะไร แต่ยังจำได้ว่าเจ้าหน้าที่เขตบอกว่า "ต้องแจ้งทุกปีนะ" แต่ทำเฉย... กะว่าถ้าค่าประกันสุขภาพมันแพง ค่อยกลับไปเคลียร์ใหม่ แต่มันไม่มีปัญหาอะไร ก็แล้วไป
- ปีที่สี่ มันมาอีกแล้ว ใบเดิมเด๊ะๆ ไหนๆก็ไหนๆ มาลองกรอกซักทีก็ดี

平成22年度 市民税・都民税申告書 (平成21年分) ใบแจ้งภาษีท้องถิ่นประจำปี 2010 (ภาษีตลอดปี 2009)

Q: ใครบ้างที่ต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น
ทุกคนที่มีรายได้ต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น ไม่ขึ้นกับอายุ แต่รายได้ที่นำมาคิดภาษีจะขึ้นกับแหล่งที่มาของรายได้ สถานะการพักอาศัยเป็นสองแบบ Resident (ได้รับสถานะการพำนัก.. น่าจะแปลแบบนี้นะ) และ non-resident
- Resident คือ ใครก็ตามที่มี "ที่อยู่" อยู่ในญี่ปุ่น "ที่อยู่" ตามกฎหมายแบ่งเป็นสองแบบ ง่ายๆคือ มีชื่อในทะเบียนบ้าน (住所) กับ ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้าน (居所) นักเรียนต่างชาตินับอยู่ในพวกนี้อยู่แล้ว คนญี่ปุ่นก็เช่นกัน มีข้อยกเว้นสำหรับคนต่างชาติคือ ถ้าอยู่ไม่ครบปี ไม่ต้องจ่าย
- Non-resident คืออื่นๆนอกเหนือจาก resident

สรุปความได้ว่า เราต้องจ่ายภาษีท้องถิ่น..

Q: อัตราภาษีเท่าไหร่
อัตราที่เกี่ยวข้องภาษีท้องถิ่นมี 5 อัตรา เก็บจากรายได้ทุกอย่าง ส่วนของภาษีเงินได้ส่งเข้ารัฐบาลกลางเป็นอัตรานึง และยังต้องหักส่งท้องถิ่นตามอัตราดังต่อไปนี้
- 所得割 ตามรายได้
- 均等割 fixed ไม่ขึ้นกับรายได้ 4000 เยน สำหรับโตเกียว ที่อื่นไม่รู้
- 利子割 ภาษีดอกเบี้ย 5% (แต่หัก ณ ที่จ่ายไปแล้วอีก 15% รวมเป็น 20%)
- 配当割 ภาษีปันผล 3% (และจะขึ้นเป็น 5% ปีหน้า..)
- 株式等譲渡所得割 ภาษีการโอนหุ้น 3% และจะขึ้นเป็น 5% ปีหน้า

เก็บกันโหดใช้ได้

Q: เขากรอก "รายได้" กันยังไง
เงินได้พึงประเมิน (収入) คือเงินที่ได้มา ถ้าเป็นค่าจ้างก็หักค่ารถออกไปแล้ว
ไม่ต่างกับของไทยเท่าไหร่ มีพวก ค่าจ้าง เงินเดือน ค่าเช่าบ้าน ดอกเบี้ย กำไรต่างๆ ฯลฯ สำหรับพวกค่าจ้าง นายจ้างจะส่งสรุปค่าจ้างมาให้เราตอนปลายปี (แต่บางเจ้าก็ไม่ทำ - -") พวกหุ้นก็คงมีเอกสารแจ้ง มั้ง

Q: เงินได้พึงประเมินหลังหักค่าใช้จ่าย (所得)
- ไม่เกิน 651,000 เยน -> 0 เยน
- 651,000 - 1,618,999 เยน -> เงินได้พึงประเมิน - 650,000 เยน (หักค่าใช้จ่ายได้ 650,000 เยน)
- 1,619,000 - 1,619,999 เยน -> 969,000 เยน
... ยังไงก็รายได้ไม่ถึงล้าน (ไม่ถึงหกแสนห้าด้วย - -") .. ข้ามที่เหลือไปละกัน

Q: ดอกเบี้ยเงินฝาก
เขาเขียนว่า "ไม่ต้องแจ้ง" เพราะเก็บแยกคนละส่วน ข้ามไป

Q: หักค่าลดหย่อน (控除)
ก็ทำนองๆเดียวกับที่ไทย หักค่าประกันสุขภาพ ประกันชีวิต ประกันวินาศภัย ค่ารักษาพยาบาล ค่าเลี้ยงดูบุตร คู่สมรส ฯลฯ แต่ไม่เห็นมี "บริจาค" แฮะ

Q: ลดหย่อนอุปการะญาติที่ไม่มีรายได้ นับใครได้บ้าง
ญาติตามสายเลือด หกชั้น ญาติจากการสมรส สามชั้น
หักได้ต่อเมื่อญาติๆเหล่านั้นอยู่ด้วยกัน และมีรายได้ไม่เกิน 380,000 เยน

หลังจากนั้นก็บวกเลขกรอก total ให้เสร็จ แล้วก็ไปกรอกที่มาของรายได้ด้านหลัง ก็เสร็จ
เหมือนจะง่าย.. แต่ ทำงานเล็กๆน้อยๆหลายๆที่นี่ รายได้กระจัดกระจาย กรอกเยอะนะนี่..

บวกลบในใจคร่าวๆ... ตัวเลขหักลดหย่อนมากกว่ารายได้ชัวร์ๆ ปีนี้รอดไปอีกหนึ่ง

Refereces:
http://www.tax.metro.tokyo.jp/shitsumon/sonota/index_j.htm
http://www.nta.go.jp/taxanswer/english/12001.htm

ภาษีสำหรับบุคคลทั่วไป..ในญี่ปุ่น

ต่อจากคราวก่อน ที่ว่า เซนเซย์มีรายได้ต่อปีเป็นสิบล้านเยน... เขาน่าจะเสียภาษีเท่าไหร่
(ศัพท์ในนี้ไม่ใช่ศัพท์มาตรฐาน.. แปลเอาความเฉยๆ..นะ)

สมมติ รายได้ต่อปี สิบล้านเยน..

การคำนวณภาษีบุคคลธรรมดาคิดจากรายได้ต่อปี แล้ว
1. มีส่วนลดของรายได้ ตั้งแต่ 5-40% ขึ้นกับรายได้ แน่นอน..รายได้เยอะ ก็จะหักลดได้น้อยลง
- รายได้เกินสิบล้านเยน หักลดได้ 5% + 1,700,000 เยน -> รายได้สิบล้านเยน จะหักลดได้ 500,000+1,700,000 = 2,200,000 เยน
2. ส่วนลดอื่นๆ (ประกันสุขภาพ ประกันชีวิต คู่สมรส เลี้ยงดูบุตร เงินกู้ซื้อบ้าน ฯลฯ)
- สมมติ 2,000,000 เยน (ภรรยา 1 ลูก 2 ..ถ้าโสดคงหักได้น้อยกว่านี้เยอะ)
3. เงินได้ที่จะเอามาคิดภาษี = 10,000,000 - 2,200,000 - 2,000,000 = 5,800,000 เยน
- ภาษีคิดในอัตราก้าวหน้า ตั้งแต่ 5-40%
- 1,950,000 เยนแรก คิด 5% -> 97,500 เยน (1,950,000)
- 1,350,000 ถัดมา คิด 10% -> 135,000 เยน (1,350,000)
- 3,650,000 ถัดมา คิด 20% -> 500,000 เยน (2,500,000)
ดังนั้น เสียภาษี 97,500+135,000+125,000 = 732,500 เยน

ส่วนลดที่น่าสนใจ
- ส่วนลดของรายได้ ต่ำสุด 650,000 เยน
- หักค่าใช้จ่ายส่วนตัวได้ 380,000 เยน
ดังนั้น.. ถ้ารายรับไม่เกิน 1,030,000 เยน ไม่ต้องเสียภาษีให้ส่วนกลาง พวกทำงานพิเศษก็อยู่ในข่ายนี้เช่นกัน

ภาษีของญี่ปุ่นแบ่งเป็นสองส่วนคือจ่ายให้ส่วนกลาง กับส่วนท้องถิ่น ภาษีเงินได้ที่คำนวณไปข้างต้นนี่ เป็นของส่วนกลาง ของท้องถิ่นก็มีอัตราต่างๆกันไปตามแต่ละท้องที่ ของแถวๆนี้อยู่ที่ 10% คำนวณในทำนองเดียวกับภาษีส่วนกลาง ประมาณจากรายได้สิบล้านเยน น่าจะเสียที่ราวๆ 4-5 แสนเยน

จากรายรับ 100% เสียภาษีส่วนกลาง 7% ภาษีท้องถิ่น 4-5% รวมๆได้ราวๆ 11-12% นอกจากนี้ก็มีพวกกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ แล้วก็เบี้ยประกันทั้งหลาย .. ก็ฟังดูไม่โหดร้ายเท่าไหร่แฮะ (10% ของสิบล้านเยน... ปีละล้านเยนนะนั่น คนธรรมดาอยู่ได้ทั้งปีเลย)

http://www.nta.go.jp/shiraberu/ippanjoho/pamph/koho/kurashi/pdf/000.pdf

เงินเดือน ส.ส. ส.ว. ญี่ปุ่น

เอา wiki มาเขียนบล็อก .. ตามเคย
Ref:
http://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%AD%B3%E8%B2%BB
http://ja.wikipedia.org/wiki/%E5%9B%BD%E4%BC%9A%E8%AD%B0%E5%93%A1%E3%81%AE%E6%AD%B3%E8%B2%BB%E3%80%81%E6%97%85%E8%B2%BB%E5%8F%8A%E3%81%B3%E6%89%8B%E5%BD%93%E7%AD%89%E3%81%AB%E9%96%A2%E3%81%99%E3%82%8B%E6%B3%95%E5%BE%8B

歳費 (saihi) แปลตรงตัวได้ว่าเงินปี เป็นค่าตอบแทนของ ส.ส. และ ส.ว. ของญี่ปุ่น ถ้าเป็นค่าตอบแทนของสมาชิกสภาท้องถิ่น 議員報酬 (giinhoushuu)

เงินเดือนของสมาชิกสภาสูงและสภาล่าง ใช้อัตราเดียวกัน
ประธานสภา เดือนละ 2,182,000 เยน
รองประธานสภา เดือนละ 1,593,000 เยน
สมาชิกสภา เดือนละ 1,301,000 เยน

ประเด็นที่เป็นปัญหา
1. ไม่มีระเบียบเรื่องการแบ่งจ่ายเงินตามจำนวนวัน
สมาชิกภาพของสมาชิกสภาเริ่มตั้งแต่วันที่ได้รับเลือกตั้ง ในการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมาจัดวันที่ 30 สิงหาคม ผู้ที่ได้รับเลือกก็จะได้เงินเดือนเต็มเดือนของเดือนสิงหาคม

2. เงินเดือนค่อนข้างสูงเทียบกับประเทศอื่น
เงินเดือนบวกสวัสดิการของสมาชิกสภาญี่ปุ่นเฉลี่ยราว 22 ล้านเยนต่อปี (อเมริกา 17 ล้าน, อังกฤษ 9.7 ล้าน) ซึ่งถือว่าสูงมาก เหตุผลที่ให้เงินเดือนสูง เพราะถ้าให้เงินเดือนน้อย อาจจะเกิดปัญหาคอรัปชั่น (汚職 - oshouku - งานสกปรก .. แปลตรงตัวดีแท้) และก็อาจจะมีแต่คนที่บ้านรวย ที่สามารถลงมาเล่นการเมืองได้


ประเด็นแถม.. รายได้เฉลี่ยต่อปีของคนญี่ปุ่นแยกตามอาชีพ ปี 2008 เรียงจากมากไปน้อย
Ref: http://nensyu-labo.com/
1. นักบิน 12.38 ล้านเยน
2. หมอ 11.59 ล้านเยน
3. Prof. ในมหาลัย 11.22 ล้านเยน
4. ผศ. ในมหาลัย 8.71 ล้านเยน
5. ตำรวจ 8.13 ล้านเยน <-- ปี 2008 ตำรวจได้โบนัส 4.5 เดือน รายได้รวมเลยสูง
- อาชีพครู ตั้งแต่ประถม ถึงมหาลัย ติดลิสต์ 1-20 ทั้งหมด
- อาชีพยอดนิยมในไทยเช่น หมอ หมอฟัน ผู้ตรวจบัญชีภาษี แอร์+สจ๊วต ก็ติดลิสต์
- อาชีพแปลกๆ ได้แก่ ผู้สื่อข่าว (記者) นายหน้าอสังหาริมทรัพย์ ประกันวินาศภัย สถาปนิก คนขับรถไฟ
รายได้เฉลี่ยของคนทุกอาชีพอยู่ที่ราวๆ 4 ล้านเยนต่อปี
รายได้เฉลี่ยของคนที่เริ่มทำงานใหม่ 1-4 ปีแรกอยู่ที่ราวๆ 4 ล้านเยนต่อปี

- รายได้เฉลี่ยของ ส.ส. ส.ว. 28.96 ล้านเยนต่อปี
- รายได้ของนายกฯ 51.41 ล้านเยนต่อปี
- รมต. 37.33 ล้านเยนต่อปี
- ข้าราชการส่วนกลาง 6.32 ล้านเยนต่อปี

จริงๆแล้วเงินเดือนของคนญี่ปุ่นอาจจะไม่สูงมาก แต่จะมีโบนัสปีละสองหน รายได้รวมต่อปีเลยเยอะ

การนำรถมือสองเข้าไทย

...ระหว่างรอรันงาน..

พูดเหมือนมีรถขับ..แต่จริงๆไม่มี และขับรถไม่เป็น ^^"

หลายคนที่มาเรียนต่อต่างประเทศ (อาจจะโดยเฉพาะญี่ปุ่น) จะสนใจซื้อรถ และคิดเรื่องขนรถกลับไทย

รถใหม่ที่ญี่ปุ่นราคาค่อนข้างถูก แต่ถ้าขนกลับไทย นอกจากค่าขนส่ง ยังมีภาษีต่างๆที่ต้องจ่ายอีก เพราะรถที่ขายกันอยู่ในไทย บวกภาษีไปร่วมๆ 200% มันถึงได้แพง ถ้าปล่อยให้ "หิ้ว" รถเข้าเมืองกันได้ เดี๋ยวก็คงมีรถเถื่อนกันให้เกลื่อน

Ref: http://www.customsclinic.org/index.php?option=com_content&view=article&id=181&Itemid=167&lang=th

ก่อนอื่น จะขนรถกลับไทยได้ ต้องไปอยู่ต่างประเทศเกิน "ปีครึ่ง" และ ซื้อรถคันนั้นมาเกิน "ปีครึ่ง" ต้องมีใบขับขี่ และขนกลับมาได้คันเดียว

สรุปความจากลิงก์ข้างบน ภาษีที่ต้องจ่ายมี สี่ส่วน
1. อากรนำเข้า คิดจากราคาประเมิน (ราคาซื้อขาย) หักส่วนลดไปตามระยะเวลาที่ใช้ และตามสภาพ
2. ภาษีสรรพสามิต คิดจากราคาประเมิน
3. ภาษีเพื่อมหาดไทย คิด 10% ของภาษีสรรพสามิต
4. ภาษีมูลค่าเพิ่ม ณ ปัจจุบัน 7%

เริ่มจากคำนวณราคาประเมินก่อน
ราคาประเมิน
คิดจากราคาซื้อบวกค่าประกันบวกค่าขนส่ง (ราคา CIF) หลังจากนั้น หักส่วนลดของรถใช้แล้ว ลดหลั่นไปตามระยะเวลาที่ใช้ คร่าวๆ ปีครึ่ง ลดได้ 20%, สามปีครึ่ง 40%, 6 ปี 60%, 10 ปี 70% มากกว่านั้น ดูตามสภาพ

- ...มันมีส่วนลดของรถที่จดทะเบียนมาไม่กี่เดือนด้วย.. แต่ไม่เข้าใจว่ามันจะมีมาทำไม ถ้าบอกว่า ต้องซื้อรถมาเกินปีครึ่ง ...
- ซื้อรถมือสอง ซื้อไม่นาน แต่รถเก่าแล้ว ก็นับตามอายุรถ ถึงรถเก่าจะหักภาษีได้เยอะ แต่สำหรับญี่ปุ่น เจอค่าตรวจสภาพคงไม่จืด...
- รถแต่ง คิดราคาของที่แต่งด้วย
- รถเคยชน ก็ประเมินให้ถูกลงได้

อัตราขาเข้า
รถยนต์นั่งส่วนบุคคล คิด 80% ของราคาประเมิน

e.g.
ราคาประเมิน C, อัตราภาษีขาเข้า Tr
อากรขาเข้า = C*Tr


ภาษีสรรพสามิตและภาษีเพื่อมหาดไทย
คิดตามขนาด cc และแรงม้า 30-50%
คิดจากราคาประเมิน+อากรขาเข้า

e.g.
ราคาประเมิน C, อากรขาเข้า C*Tr, อัตราภาษีสรรพสามิต Er, อัตราภาษีมหาดไทย 0.1Er
ค่าภาษีสรรพสามิต+มหาดไทย E = (C+C*Tr) * 1.1Er / (1 - 1.1Er) = C * (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er)

- อัตราภาษีสรรพสามิตสำหรับรถขนาดไม่เกิน 2000 cc ไม่เกิน 220 แรงม้า คิด 30%

ภาษีมูลค่าเพิ่ม
คิดจาก ราคาประเมิน+อากรขาเข้า+ภาษีสรรพสามิต+ภาษีเพื่อมหาดไทย

e.g.
ราคาประเมิน C, อากรขาเข้า C*Tr, อัตราภาษีสรรพสามิต Er, อัตราภาษีมหาดไทย 0.1Er, อัตราภาษีมูลค่าเพิ่ม Vr

Vat = Vr * (C+C*Tr+(C+C*Tr)*1.1Er / (1-1.1Er)) = C * Vr * (1+Tr+(1+Tr)*1.1Er/(1-1.1Er))
= C * Vr * (1+Tr)/(1-1.1Er)

ดังนั้น..
เสียภาษีรวมๆกัน C*Tr + C * (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er) + Vr * C * (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er)
= C (Tr + (1+Tr)*1.1Er / (1-1.1Er) + Vr * (1+Tr) / (1-1.1Er) )
= C ((Tr + 1.1Er + Vr(1+Tr)) / (1-1.1Er))

e.g. รถเล็ก ไม่เกิน 2000 cc ไม่เกิน 220 แรงม้า ให้ราคาประเมิน C
Tr = 80%, Er = 30%, Vr = 7%
เสียภาษี (0.8+1.1*0.3+0.07*(1+0.8)) / (1-1.1*0.3) = 187.46% ของราคาประเมิน

ถ้าเป็นรถเก่า...
e.g.
รถเล็ก ใช้มาสี่ปีครึ่ง ราคาประเมินลดลงครึ่งนึง -> เสียภาษี เกือบๆ เท่าราคามือหนึ่งที่ซื้อมา

นอกจากภาษีที่ต้องจ่าย ถ้าเป็นรถเก่าที่จดทะเบียนในต่างประเทศแล้ว
"ต้องได้รับใบอนุญาตการนำเข้าจากกรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ก่อนเรือเข้า"

สมมติ
ซื้อ eco car คันจิ๋วๆ มือหนึ่ง ราคาล้านกว่าๆ (เยน) ใช้สามปี ขนกลับไทย เสียค่าขน ค่าภาษี รวมแล้วก็ซัก 1.4 เท่าของราคาตั้งต้น ... ซื้อมือหนึ่งใหม่ที่ไทยดีกว่ามั้งนั่น...

การแปรรูปรัฐวิสาหกิจในญี่ปุ่นในยุค 1980s

Ref: http://www.heritage.org/Research/AsiaandthePacific/asb51.cfm

เปลี่ยนแนวมาอ่านเปเปอร์แบบนี้มั่งก็ดีมั้ง เรื่องราวเมื่อยี่สิบกว่าปีก่อน.. อันนี้ pro แปรรูป เต็มๆ
หมายเหตุ: ไม่ได้ update สถานการณ์ ณ 2009 ว่า ผลของนโยบายเหล่านี้ออกมาเป็นยังไงบ้างนะ

Privatizing State-Owned Enterprises: A Japanese Case Study
Katsuro Sakoh
Asian Studies Backgrounder #51 , Asia and the pacific issue
The Heritage Foundation
September 4, 1986

เปเปอร์นี้พูดถึงสาเหตุที่ทำให้ญี่ปุ่นต้องแปรรูปรัฐวิสาหกิจ วิธีการที่รัฐบาลญี่ปุ่นจัดการแปรรูปรัฐวิสาหกิจหลักสามแห่ง ได้แก่ การรถไฟ การโทรศัพท์และการสื่อสาร องค์การยาสูบ การแปรรูปกิจการทั้งสามเกิดในช่วงรัฐบาลของนายก Yasuhiro Nakasone นอกจากนี้ยังมีกิจการกึ่งรัฐวิสาหกิจ (รัฐถือหุ้นแต่ไม่เต็ม 100%) คือ JAL

สาเหตุหลักๆบีบให้ญี่ปุ่นต้องแปรรูปรัฐวิสาหกิจคือ รัฐบาลมีหนี้สินเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ทั้งจากการใช้จ่ายของรัฐบาลเอง (ในยุคก่อนหน้า ที่ต้องการกระตุ้นเศรษฐกิจ เลยจ่ายแหลก แล้วก็อัดสวัสดิการสังคมแหลก) งบประมาณที่อัดลงไปสนับสนุนรัฐวิสาหกิจ และการขาดทุนของรัฐวิสาหกิจบางตัว (การรถไฟ.. 25 ล้านUSD ต่อวัน!!!) รัฐบาลไม่ต้องการแก้ปัญหาด้วยการเพิ่มภาษี หรือตัดลดสวัสดิการลง ดังนั้นทางที่จะหาเงินเข้ามาได้ ก็ต้องขายของบางส่วนที่มีอยู่ จัดการปฏิรูปของที่ไม่ค่อยจะมีประสิทธิภาพ (ขาดทุน...) ให้มันดีขึ้น

เป้าหมายของการแปรรูปคือ
1. ตัดลดค่าใช้จ่ายของรัฐ ที่จ่ายลงไปให้รัฐวิสาหกิจ (ลดการขาดดุลงดประมาณ)
2. เพิ่มเงินในคลัง
3. เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน การผูกขาดทำให้ไม่มีการแข่งขัน การพัฒนาทำได้ช้า เมื่อเกิดการแข่งขัน เศรษฐกิจจะเติบโต สุดท้ายก็จะเก็บภาษีเพิ่มได้เอง
4. เปิดตลาดเสรี เพื่อประโยชน์ของผู้บริโภค และเปิดโอกาสให้ต่างประเทศเข้ามาแข่งขันในตลาด

รัฐขาดดุลจากการขาดทุนของการรถไฟ "ปีละ" ห้าหมื่นล้านเหรียญ (20%ของการขาดดุล) ดังนั้น ไม่ว่ายังไงก็ต้องมีการจัดการกับการขาดทุนก้อนนี้ การรถไฟญี่ปุ่นในยุคนั้นมีพนักงานราวสี่แสนสองหมื่นคน ซึ่งถือเป็นจำนวนที่มากเกินไปมาก เป็นส่วนนึงของสาเหตุของการขาดทุน (หลังการแปรรูป พนักงานลดเหลือครึ่งเดียว ซึ่งเป็นจำนวนที่เหมาะสมกับขนาดองค์กร)

รัฐบาลของนาย Nakasone เผชิญกับการต่อต้านในการแปรรูปรัฐวิสาหกิจจากหลายฝ่าย ได้แก่
1. สหภาพแรงงาน ที่รู้ว่า ถ้าแปรรูปจะต้องมีการปลดคนงานออก (โดยเฉพาะการรถไฟ) และห่วงว่าถ้าแปรรูป พนักงานจะไปให้ความสำคัญกับบริษัท มากกว่าตัวสหภาพ

2. ฝ่ายซ้าย ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสหภาพ .. (อันนี้ของตาย ปฏิรูปนี่มันขวาชัดๆ..)

3. ข้าราชการ ที่จะสูญเสียอำนาจในการควบคุมรัฐวิสาหกิจเหล่านี้ไป

4. สมาชิกสภา ทั้งฝ่ายรัฐบาลเอง และฝ่ายค้าน

นายก Nakasone ใช้วิธีตั้งคณะกรรมการปรึกษาส่วนตัว เพื่อจะได้ไม่ต้องผ่านข้าราชการรวมถึงเหล่านักการเมืองที่คัดค้านการแปรรูป และตั้งประธานบอร์ดรัฐวิสาหกิจที่สนับสนุนการแปรรูป (นายก Nakasone ปลดประธานการรถไฟ ซึ่งมีแนวคิดคัดค้านการแปรรูปออก เป็นเรื่องที่.. ไม่ปกติเท่าไหร่ สำหรับญี่ปุ่น) สำหรับการลดจำนวนพนักงาน นายก Nakasone ใช้วิธีให้บริษัทใหม่ที่จะตั้งขึ้นรับพนักงานเหล่านี้เข้าไป และ บีบให้บริษัทเอกชนรับพนักงานบางส่วนที่ต้องออกจากรัฐวิสาหกิจไปทำงานด้วย (ซึ่งวิธีแบบนี้ เป็นปัญหาอยู่ในปัจจุบัน - 2009)

การแปรรูปการรถไฟ (JNR -> JR)
ขั้นตอนการแปรรูปการรถไฟ เริ่มจาก
1. ทยอยลดจำนวนพนักงานลง
2. แตกการรถไฟออกเป็นบริษัทย่อยๆตามภูมิภาค และแยกรถขนสินค้าออกมาต่างหาก (รถขนสินค้าญี่ปุ่นใช้รางแยกกับรถไฟขนคน)
3. แปรรูปเป็นเอกชน
4. ให้การรถไฟสามารถทำธุรกิจอื่นๆได้ (ทำแต่รถไฟมันขาดทุน.. รถไฟเอกชนญี่ปุ่นก็ทำเหมือนกัน) เช่น โรงแรม ห้าง การพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ (ปัจจุบันที่เห็นชัดๆอีกอัน ก็ travel agency)

เนื่องจากการรถไฟก่อหนี้ไว้เยอะมาก รัฐบาลจึงต้องขายทรัพย์สินทั้งหลายแหล่ที่ไม่เกี่ยวกับการเดินรถไฟ เพื่อช่วยกลบหนี้ .. แต่ถึงยังงั้นก็ยังเหลือนี้ราว แสนห้าหมื่นเจ็ดพันล้านเหรียญ... หลังจากแปรรูปก็จะเหลือหนี้ก้อนโต ที่ยังต้องใช้คืน รัฐบาลญี่ปุ่นเอาภาษีโปะให้เจ็ดหมื่นล้านเหรียญ (ครึ่งนึงนะนั่น) หนี้ก้อนนี้จะเกลี่ยลงไปตามบริษัทที่เกิดจากการแปรรูป อย่างไรก็ตาม บริษัทอย่าง JR Hokkaido, JR Shikoku, Kyushu line เป็นบริษัทที่ไม่มีศักยภาพในการทำกำไร (เกาะเล็ก คนน้อย) แต่บริษัทที่เหลือ ยังพอมีศักยภาพอยู่ ดังนั้น หนี้ที่ต้องใช้คืนจะเกลี่ยลงบริษัทที่มีปัญญาจ่าย.. (ประเมินไว้ว่า ราวหมื่นแสนล้านเหรียญ)

หลังจากแปรรูป ตอนเริ่มต้นรัฐถือหุ้นใหญ่ แต่รัฐวางแผนจะค่อยๆทยอยๆปล่อยหุ้นให้เอกชนถือ และเข้าตลาดหลักทรัพย์ในที่สุด (ปี 2009 มี JR East กับ JR West อยู่ในตลาด)

การแปรรูปการโทรศัพท์และการสื่อการ (NTT)
การแปรรูป NTT ทำได้ง่ายกว่าการรถไฟ เพราะ NTT ไม่ได้ขาดทุน ทำให้ไม่ต้องปลดพนักงาน (แบบที่การรถไฟโดน) สหภาพจึงไม่คัดค้าน นอกจากนี้ ฐานเงินเดือนของรัฐวิสาหกิจเป็นฐานเดียว พนักงานของ NTT เชื่อว่า การแปรรูปออกไปเป็นเอกชนจะทำให้ตัวเองได้เงินเดือนมากขึ้น ฝ่ายบริหารของ NTT ก็สนับสนุนนโยบายแปรรูป ทางด้านประชาชนเองก็ไม่คัดค้านการแปรรูป เพราะหลังจากแปรรูปแล้ว NTT ไม่ได้ถูกแยกเป็นบริษัทย่อยๆตามภูมิภาค จึงไม่มีความกังวลเกี่ยวกับเรื่องการบริการที่อาจจะด้อยลง (เหมือนการรถไฟ.. ที่วุ่นวายใช้ได้.. มันบริษัทใครบริษัทมันมากๆ)

NTT เชื่อมันในศักยภาพของตัวเองในการแข่งขัน และเชื่อว่าการแปรรูป (บวกเปิดเสรี) จะทำให้ NTT พัฒนาไปได้เร็วขึ้น ทางฝ่ายรัฐบาลก็เชื่อว่าการแข่งขันจะทำให้ผู้บริโภคได้รับการบริการที่ดีขึ้น

การแปรรูป NTT ตามด้วยการออกกฎหมายยกเลิกการผูกขาด ทำให้เกิดผู้ให้บริการรายใหม่ๆ ขึ้นอีกหลายราย นายก Nakasone ยังได้ผ่อนคลายกฎระเบียบเกี่ยวกับบริการด้านสื่อสารและข้อมูล ทำให้เกิดการร่วมทุนระหว่างญี่ปุ่นกับทุนต่างชาติขึ้นอีกหลายกลุ่มเพื่อให้บริการในส่วนนี้

รัฐบาลมีแผนจะขายหุ้นของบางส่วน NTT ให้เอกชน (หาเงินเข้าคลัง..) แต่จะยังคงถือหุ้นบางส่วนเอาไว้เองอยู่ (30% .. แต่ ณ ปัจจุบัน ไม่ไดเช็ค)

การแปรรูปองค์การยาสูบ (JTS -> JTI)
มีการต่อต้านจากเกษตรกรที่ปลูกยาสูบ เนื่องจากกลัวว่าจะมีการนำเข้ายาสูบราคาถูกจากต่างประเทศ รัฐบาลประนีประนอมกับกลุ่มเกษตรกรด้วยการยังคงให้กิจการยาสูบหลังการแปรรูปยังคงผูกขาดการผลิตและการซื้อใบยาสูบ (จากเกษตรกร) ในประเทศต่อไป แต่ให้เปิดเสรีในการขายยาสูบ บริษัทเอกชนสามารถตั้งจุดจำหน่ายยาสูบได้เอง ไม่จำเป็นต้องผ่านองค์การยาสูบอีก

รัฐบาลมีแผนจะขายหุ้นของกิจการยาสูบให้เอกชนเช่นกัน แต่ยังคงถือหุ้นใหญ่อยู่ (ณ 2009 ไม่ได้เช็คอีกเช่นกัน)

JAL
รัฐถือหุ้นบางส่วนของ JAL อยู่ แต่นายก Nakasone เห็นว่าไม่มีความจำเป็นที่รัฐจะต้องถือหุ้น JAL อีก ให้ JAL เป็นเอกชนเต็มตัว จะมีประสิทธิภาพในการบริหารจัดการได้ดีกว่า

รัฐบาลอนุญาตให้ ANA ซึ่งเป็นบริษัทเอกชนสามารถเปิดเที่ยวแปซิฟิก เป็นการยกเลิกการผูกขาดของ JAL ในการบริการเที่ยวบินนานาชาติ หลังจากนี้ รัฐบาลมีนโยบายจะปล่อยหุ้นของ JAL ทั้งหมดออกไป (ไม่ได้เช็คว่า 2009 เป็นยังไง)

โดยสรุป ในยุคนั้น อังกฤษเริ่มต้นแปรรูปรัฐวิสาหกิจไปก่อน (1979, Magaret Thatcher) ตามด้วยฝรั่งเศส อเมริกาเอง ก็เริ่มต้นแปรรูปรัฐวิสาหกิจเช่นกัน การบริหารจัดการโดยเอกชนทำได้มีประสิทธิภาพมากกว่ารัฐ และมีการแทรกแซงได้น้อยกว่า รวมถึงการเปิดเสรีจะทำให้ผู้บริโภคมีทางเลือกมากขึ้น ญี่ปุ่นก็กำลังตาม trend นี้ไปเช่นกัน


.... กลับมาดูที่ไทยบ้าง.. มีอะไรที่เราแปรรูปไปแล้วบ้าง? ไปรษณีย์ กสท. ?
เรื่องรัฐวิสาหกิจขาดทุนของไทยตอนนี้ (2009) น่าจะไม่ต่างกับญี่ปุ่นเมื่อยี่สิบกว่าปีก่อนมากนัก แต่กิจการบางอย่างของไทย โดยเฉพาะการรถไฟ ถ้าแปรรูปตอนนี้ ไม่น่าจะมีศักยภาพในการแข่งขันกับเอกชนได้เท่าไหร่ ยกเว้นจะกู้เงินรัฐมาลงทุนเพิ่ม ก็น่าจะพอไปต่อได้

องค์การโทรศัพท์ ก็น่าจะแปรรูปได้ ซึ่งจริงๆตอนนี้ก็ไม่ได้ผูกขาดแล้ว น่าจะออกมาแข่งขันกับเอกชนเต็มตัวได้แล้ว

การบินไทย.... no comment ...

เทพเจ้าที่พบได้ในญี่ปุ่น

ว่าจะเขียนหลายอย่าง แต่ก็ขี้เกียจเกิน เขียนไม่จบซักอัน

วันนี้ว่าด้วยเรื่อง เทพเจ้าทั้งหลาย ที่อาจพบได้ตามวัดและศาลเจ้าญี่ปุ่น สำหรับญี่ปุ่น พระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ เทพ ยักษ์ ฯลฯ ญี่ปุ่นก็ไหว้เป็นเทพเจ้าเหมือนๆกันหมด

เอาตัวเด่นๆที่น่าจะเคยเห็นตามสถานที่ท่องเที่ยวเป็นหลักละกันนะ

風神−雷神 fuujin-raijin
เป็นยักษ์ มักจะเห็นสองตัวนี้อยู่คู่กันตลอด ฟูจิน เทพแห่งลม จะถือผ้า ทำเป็นเหมือนร่มชูชีพ (- -") .. ส่วน ไรจิน เทพแห่งสายฟ้า จะมีผ้าคล้องคอ แล้วมีกลอง (น่าจะนะ) วิ่งวนอยู่รอบๆ

ที่ sensou-ji (วัดอาซาคุสะ) ยักษ์สองตัวนี่เฝ้าประตูด่านแรกอยู่ (ประตูที่เขียนว่า 雷門 นั่นแหละ) จากด้านหน้า ฟูจินอยู่ขวา ไรจินอยู่ซ้าย

ที่อื่นก็มี แต่นึกไม่ออกแล้ว ว่าเจอที่ไหนอีก

七福神 shichi-fuku-jin เทพเจ้าแห่งความโชคดีทั้งเจ็ด
พบได้ตามศาลเจ้าญี่ปุ่น แต่ส่วนใหญ่ในศาลเจ้าจะมีแค่บางองค์ น้อยแห่งที่จะมีอยู่ครบเจ็ด

1. 恵比寿 (えびす ebisu) - เบียร์ :P ... (ไม่ใช่ละ..) เอบิสึ เทพเจ้าแห่งการประมง เทพหนึ่งเดียวของญี่ปุ่นที่ไม่ได้ก๊อปมาจากคนอื่น

2. 大黒天 (だいこくてん - daikokuten) อวตารของพระศิวะ ท้าวมหากาฬ ผู้ปกครองนาคและที่ดูแลสมบัติใต้บาดาล ญี่ปุ่นใช้เป็นเทพแห่งสมบัติและโชคลาภ

3. 毘沙門天 (びしゃもんてん - bishamonten) ไวศรฺวณ เวสสุวรรณ ท้าวกุเวร เจ้าแห่งยักษ์ หนึ่งในท้าวจตุโลกบาล ณ จาตุมหาราชิกา ดูแลทิศเหนือ สำหรับญี่ปุ่น เป็นเทพแห่งการแข่งขัน การประลอง

4. 福禄寿 (ふくろくじゅ - fukurokuju) เทพแห่งความสุข ความร่ำรวย และอายุยืน ก๊อปมาจากลัทธิเต๋า

5. 寿老人 (じゅうろうじん - juuroujin) เทพแห่งการมีอายุยืนยาว ชอบกินเหล้า - -" ก๊อปมาจากลัทธิเต๋า

6. 布袋 (ほてい - hotei) ชื่อจีนเรียก บุได หน้าตาเหมือนพระสังกัจจายน์แต่เป็นคนละองค์กัน โฮเทเป็นเทพเจ้าแห่งความสนุกสนานรื่นเริง บางตำราว่า โฮเท เป็นหนึ่งในพระโพธิสัตว์ หรือ พระศรีอาริยเมตไตรย ก๊อปมาจากพุทธมหายานของจีน

7. 弁財天 (べんざいてん - benzaiten) พระสุรัสวดี ประทับบนบัวขาว เทพีแห่งปัญญา ดนตรี และศิลปะ ถือ วีณา (แขก) (琵琶 biwa ญี่ปุ่น)

สำหรับญี่ปุ่น แทนที่จะทัวร์เก้าวัด แบบไทย ก็ทัวร์ศาลเจ้า 7 เทพเจ้าแทน ...

阿弥陀如来 amidanyorai พระอมิตาภพุทธ
如来 (にょらい - nyorai) หมายถึง พระพุทธเจ้า สำหรับพระอมิตาภพุทธที่เด่นๆ ก็ kamakura daibutsu (鎌倉大仏) หรือ ushiku daibutsu (牛久大仏) ที่อิบารากิเป็นต้น
จริงๆแล้ว 如来 แปลตรงตัวว่า "ตถาคต"

สำหรับพระพุทธเจ้าของเถรวาท พระสิทธัตถะ (瞿曇 悉達多 - go-tama shiddatta - โคตมะ สิทธัตถะ) เรียก 釈迦如来 (shaka nyorai = พระพุทธเจ้าจากศากยวงศ์) ชื่อ 釈迦 เป็นการเรียกย่อจาก 釈迦牟尼 (shaka muni -> ศากยมุนี)

観音 kannon กวนอิม
観音菩薩 (かんのんぼさつ - kannon bosatsu) กวนอิม อวโลกิเตศวร .. คนไทยคงรู้จักกันดี กวนอิมที่นี่มีหลายภาคให้เห็น

1. 千手観音 (せんじゅかんのん - senju kannon) กวนอิมพันมือ
2. 聖観音 (しょうかんのん - shou kannon) กวนอิมปกติทั่วๆไป ท่าทางใจดี มือขวายกขึ้น อาจจะถือดอกบัว ส่วนใหญ่เป็นปางยืน

และปางอื่นๆ..

地蔵 jizou จิโซ
จิโซก็เป็นพระโพธิสัตว์ (กษิติครรภมหาโพธิสัตว์) อันนี้น่าจะเจอบ่อยในการ์ตูน ส่วนใหญ่จิโซจะทำไว้น่ารัก ^^" ของจริงก็พบเห็นได้ตามทางทั่วไป เชื่อกันว่า จิโซจะช่วยปกป้องดูแลเด็กๆ รวมถึงเด็กที่ตายก่อนวัยอันควร พ่อแม่มักจะขอบคุณจิโซด้วยเสื้อผ้า เครื่องแต่งตัว เราเลยอาจจะเห็นจิโซถูกจับแต่งตัวแบบเด็กน่ารักๆ อยู่บ่อยๆ

นึกไม่ออกละ ว่ามีอะไรอีก...

References: again, thanks to wikipedia